El Ninonyň saglyga ýetirýän howplary: Heartürek we süýji keseline üns beriň!

Hacettepe uniwersiteti Lukmançylyk fakultetiniň professory. Doktor Kawit Işyk avawuz, El-Niñonyň saglyga edýän täsiri sebäpli aşa gyzgynlygyň ýaramaz täsirlerine ünsi çekdi. Europeewropada gyzyl duýduryş derejesine ýeten ýylylyk tolkunlary, esasanam ýürek, süýji we böwrek hassalaryna howp salýar. Meteorologiýa Baş müdirliginiň duýduryşlaryna laýyklykda, temperaturanyň we çyglylygyň adam saglygyna edýän täsiri bahalandyrylanda, hünärmenler bu ýagdaýa garşy çäre görülmelidigini aýdýarlar.

atylylyk stresleri we onuň saglyga täsiri

Prof. Doktor avawuz yssy howanyň bedeniň daşky gurşaw şertlerine uýgunlaşmagyny kynlaşdyrýandygyny we "ýylylyk stres" diýilýän prosese başlaýandygyny aýtdy. Atylylyk stres, ýumşak alamatlardan başlap, ýylylyk urgusyna we koma çenli ösüp bilýän çynlakaý kynçylyklara sebäp bolup biler. Bu, howanyň temperatura uýgunlaşjak bolanda suwuň we minerallaryň ýitmegine sebäp bolýar. Şonuň üçin suwy yzygiderli sarp etmek uly ähmiýete eýe.

Temperaturanyň ýokarlanmagy bilen güne ýanmak, dökülmek we çişmek, şeýle hem aýaklarda we gollarda ýylylyk kramplary ýüze çykyp biler. Bu alamatlar, ýylylygyň bedene täsir edip başlandygyny görkezýän irki duýduryş alamatlary hasaplanýar.

atylylyk tolkunlarynyň töwekgelçilik toparlaryna täsiri

Prof. Doktor avawuz aşa yssynyň täsiriniň, esasanam 65 ýaşdan uly adamlara, çagalara, göwreli aýallara we dowamly keselleri bolan adamlara has çynlakaýdygyny aýtdy. Bu toparlara ýylylyk tolkunlary has köp täsir edip biler, sebäbi bedenleriniň temperatura uýgunlaşmak ukyby pes. Atylylyk tolkunlary hem dem alyş keselleriniň köpelmegine sebäp bolýar we şeýle keselleri bolan adamlaryň saglyk edaralaryna ýüz tutmagyna sebäp bolup biler.

Esasanam ýürek, süýji keseli we böwrek näsaglary üçin ýylylyk tolkunlary gyssagly kömek otaglaryna baryp görmegiň köpelmegine sebäp bolup biler. Bedeniň temperaturasyny kadalaşdyrmak mehanizmleriniň bozulan bu ýagdaýy, saglygyň agyrlaşmagyna, şol sanda huşuň we komanyň ýitmegine sebäp bolup biler.

Yssy howada görülmeli çäreler

El Ninonyň täsiri sebäpli Türkiýede temperaturanyň ýokarlanmagynyň mümkindigini aýdyp, avawuz adamlaryň günüň iň ýokary wagty daşary çykmaly däldigini aýtdy. Öýlerde we iş ýerlerinde kondisioner ulanmak maslahat berilse-de, daşky gurşawyň temperaturasyny 20-25 dereje aralygynda saklamak maslahat berilýär. Çagalaryň, garrylaryň we öý haýwanlarynyň ulaglarda galdyrylmaly däldigi nygtalýar.

Prof. Doktor avawuz, yssy urmagy görkezýän ýadawlyk, gowşaklyk we ýürek bulanma ýaly alamatlaryň çynlakaý kabul edilmelidigini we şeýle ýagdaýlarda gyssagly kömek çagyryş merkezine gyssagly jaň etmegiň möhümdigini aýtdy.

Netijede, El Ninonyň täsiri sebäpli temperaturanyň ýokarlanmagy saglyga uly howp abandyryp biler. Töwekgelçilik toparlary üçin seresap bolmak we zerur çäreleri görmek aýratyn möhümdir. Bu amalda suwuň sarp edilmegine üns bermek, iň ýokary yssy sagatlarda çykmazlyk we kondisioneriň ulanylyşyny dogry sazlamak möhümdir.