Emeli intellekt pudagyna Trump-dan gödek reaksiýa: "Ösüşiň haýallamagy Hytaýa peýdaly"

Geçen iýulda, OpenAI kompaniýasynyň ýapyk zynjyr synaglary wagtynda emeli intellekt agentiniň howpsuzlyk bozulmagy bilen tehnologiýa dünýäsi sarsdyryldy. Bu ösüşden soň, tehnologiýa ägirtleri emeli intellektiň gözegçiliksiz ösmegine garşy seresaplylyk bilen çemeleşmek we amallary haýallatmak üçin umumy bir ýere jemlenip başladylar. Uly bahasy 2 trillion dollar bolan täze maýa goýum tapgyryna taýýarlyk görýän emeli intellekt başlangyjy Antropik -iň baş direktory Dario Amodei bu pudagyň aň-düşünjesini haýallatmalydygyny aýtdy. Bu çagyryş pudagyň beýleki ägirtleri tarapyndan çalt kabul edildi. OpenAI baş ýerine ýetiriji Sam Altman Amodeiniň aladalary bilen ylalaşýandygyny we garaşsyz barlag we howpsuzlyk standartlary boýunça "Dario dogry" sözleri bilen bilelikde ädim ätjekdiklerini mälim etdi. Google we Elon Muskyň xAI kompaniýasy hem bu howpsuzlyga gönükdirilen haýallaýyş strategiýasyny goldaýan aktýorlaryň arasynda.

Emeli intellekt pudagynda howpsuzlyk tormozy we Trump-nyň gödek çykyşy

Tehnologiýa ägirtleriniň bu barlyşykly garaýşy, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň berk garşylygyna sezewar boldy. Trump ýaňy-ýakynda emeli intellekt pudagynda ornaşan "ösüşi haýallatmak" tendensiýasyny ABŞ-nyň global tehnologiki ýolbaşçylygyna howp salýan strategiki ýalňyşlyk hökmünde häsiýetlendirdi. Emeli intellekt baradaky ynsanperwerlik we howpsuzlyk esasly aladalary "kesel dildüwşük" hökmünde häsiýetlendirip, ABŞ-nyň prezidenti şeýle päsgelçilikleriň Hytaýyň tehnologiki ösüşine gönüden-göni hyzmat etjekdigini öňe sürdi. Trump administrasiýasy, ykdysady ösüşiň durnuklylygy we milli howpsuzlygy goramak üçin emeli intellektde innowasiýa tizliginiň yzygiderli dowam etmelidigini nygtaýar.

Ak tamyň bu gödek sözleri we bolup biläýjek kadalaşdyryjy näbellilik, maliýe bazarlarynda çalt satuw tolkunyna sebäp boldy. Nasdaq indeksi, maýa goýujylaryň tehnologiýa paýnamalarynda pozisiýalaryny azaltmagy sebäpli 0,8 göterim pese gaçdy. Önümçiligiň öňdebaryjy çip öndürijisi Nvidia günüň bahasynyň 3,3 göterim arzanlamagy bilen başlasa, beýleki ýarymgeçiriji ägirtler AMD 5,6 göterim, Micron 6 göterim we Sandisk 5 göterim ýitirdi. Trump, robotlaryň dünýäni aljak ýa-da emeli intellektiň adamzada howp abandyrjak kyýamat ssenarilerini ret etdi.

Sahnada geň galdyryjy telefon: "Maglumat merkezleri geljegiň ýagy"

Donald Trump emeli intellektual diskussiýalary diňe programma üpjünçiligi derejesinde goýmady, meseläni bu tehnologiýalaryň diregi emele getirýän fiziki infrastruktura geçirdi. Los Anjelesde geçirilen we pudagyň iň abraýly wakalarynyň biri bolan All-In Summit 2026 emeli intellekt we innowasiýa sammitinde ajaýyp pursat bolup geçdi. Sahnada çykyş edýän Nvidia kompaniýasynyň baş direktory Jensen Huang , jaň eden adamyň telefony jyňňyrdanda ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpdygyny gördi. Huang, otaga gatnaşyjylaryň hemmesi diňlär ýaly, gepleşigi nauşnik re modeimine goýdy.

Telefon arkaly, daşky gurşaw guramalary tarapyndan ýokary energiýa sarp edilendigi sebäpli tankyt edilýän maglumat merkezlerine doly goldaw berdi. Maglumat merkezlerini "geljegiň ýagy" diýip häsiýetlendiren Trump, "Bu desgalar ajaýyp işleri amala aşyrýar we adamlary baýlaşdyrýar. Bu maýa goýumlary geljek 20-25 ýylyň täze nebitidir. Bu proses internetden we emeli intellektden has uly ykdysady özgerişi görkezýär" -diýdi. Daşky gurşaw aladalary sebäpli bu maýa goýumlaryna garşy çykýanlaryň ABŞ-nyň global garşydaşlaryna, esasanam Hytaýa bilmän uly artykmaçlyk berýändigini öňe sürdi.

Global bäsdeşlikdäki hytaý fronty we emeli intellekt ykdysadyýetiniň ölçegi

Emeli intellekt bazaryndaky bu dartgynlyk Gündogar Aziýada-da seslendi. Hytaýyň döwlet habar beriş serişdeleri ABŞ-da ýerleşýän emeli intellekt kompaniýalarynyň çagyryşlaryny Pekiniň tehnologiki ösüşiniň öňüni almak üçin täze "Sowuk söweş taktikasy" hökmünde "howpsuzlyk standartlaryny haýallatmak we kesgitlemek" çagyryşyny düşündirdi. Hytaý Kommunistik partiýasynyň resmi neşiri bolan Global Taýms gazetinde çap edilen derňewde Hytaýy global ekosistemadan çykarmak maksadynyň Antropiki baş direktory Dario Amodeiniň teklipleriniň arkasynda durýandygy öňe sürüldi. Makalada "Bu sessiz sowuk söweş çemeleşmesi ikiýüzli we gysga gözli. Hytaýy hasaba almasaň, dünýä derejesinde synag we ýalňyşlyk töwekgelçiligini we gözegçiligi ýitirmek mümkinçiligini hasam artdyrar"

Hytaýyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Gu Çiakun bu barada resmi beýanat berip, ähli adamzadyň umumy abadançylygy üçin emeli intellekt tehnologiýalarynyň ösdürilmelidigini aýtdy. Ciakun: "Gorkularyň gaçmagy, emeli intellekt ulgamynda polýarlaşma döretmek we rehimsiz bäsdeşlik global dolandyryş mehanizmlerine zyýan ýetirer. Bu ýagdaý hiç bir ýurduň bähbidine däl" we taraplary öz içine alyjy hyzmatdaşlyga çagyrdy.

Häzirki wagtda emeli intellekt ykdysadyýetiniň dünýä derejesinde gazanan ägirt uly ölçegleri aşakdaky maglumatlar bilen ünsi özüne çekýär:

■ Global döredijilik emeli intellekt (GenAI) bazaryň çaklamasy (2026): 30 - 185 milliard dollar

■ Global emeli intellekt senagatynyň gymmaty: 500 - 700 milliard dollar

■ Jemi çykdajylar we maýa goýum mukdary: takmynan 2 trillion dollar

■ Global Maglumat Merkeziniň maýa goýumlary: 785 milliard dollar

Worldwide Bütin dünýäde tälim berlen işjeň modelleriň sany: 3500-den gowrak

Public Köpçülige elýeterli emeli intellekt modelleriniň sany: 1,9 milliondan gowrak

Google we Microsoft-da Waşington gysyşy: Maýa goýumlary we etiki çäkler

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump tarapyndan nyşana alnan başga bir global tehnologiýa ägirdi Google. Google-yň Finlýandiýada durmuşa geçirmegi meýilleşdirýän 15 milliard dollarlyk emeli intellekt we maglumat merkezine goýlan maýa goýumlaryny berk tankyt eden Trump, bahana hökmünde ABŞ-nyň býurokratik rugsat amallaryny ulanyp, kompaniýanyň Europeewropa bikanun getirilmegine nägileligini bildirdi. Sosial media hasabynda ýerleşdirilen Trump: "Google Finlýandiýada ABŞ-da rugsat almagyň kyndygyny aýdyp, uly desga gurjakdygyny mälim etdi. Bu ýagdaýdan düýbünden kanagatlanamzok we kararlaryny gözden geçirmegini we üýtgetmegini isleýärin" -diýdi. Bu ädim Waşington administrasiýasy bilen Silikon jülgesiniň arasyndaky geografiki maýa goýum strategiýasy dartgynlygyny täze derejä çykardy.

Bu çekişmeleriň arasynda programma üpjünçiligi ägirdi Microsoft emeli intellekt ulgamlarynyň etiki çäklerini kesgitleýän täze gollanma çap etdi. Kompaniýanyň emeli intellekt bölümi, içerde işlenip düzülen MAI modelleri üçin köpçülige "Emeli intellekt kodeksi" resminamasyny hödürledi. "Gumanist AI" çemeleşmesi bilen taýýarlanan resminamanyň esasy pelsepesi, "Adamlar AI-den has möhüm" ýörelgesine esaslanýar. Microsoft, emeli intellektiň hiç haçan adamlary çalşyp biljek garaşsyz güýç hökmünde däl-de, eýsem adamzada hyzmat edip boljak gural bolup galmalydygyny öňe sürýär. Täze düzgünlere görä, ösen modelleriň adam gatyşmagyna garşy durup bilmejekdigi, zerur bolanda bütinleý öçürilip bilinjekdigi we garaşsyz maksatlary kesgitlemek ukybynyň çäklendirilmegi göz öňünde tutulýar. Microsoft, bu etiki çarçuwany alty hepdelik jemgyýetçilik maslahatyna açmak arkaly alnan seslenmelere laýyklykda gutarjakdygyny mälim etdi.