Ene-atalaryň ýazgylary çagalaryň geljegine howp salýar

Sosial media hadysasy Atakan Özyurtyň aýaly Selen Özyurtyň suwda dünýä inen pursatlaryny paýlaşmagy sanly dünýäde çagalaryň şahsy durmuşy baradaky çekişmeleri güýçlendirdi. Ene-atalar, çagalarynyň aýratyn pursatlaryny sanly metbugatda paýlaşýan ene-atalar hökmünde kesgitlenýän "paýlaşmak" düşünjesi, hünärmenler tarapyndan çagalaryň geljekki howpsuzlygy we psihologiki saglygy üçin çynlakaý töwekgelçilik faktory hasaplanýar.

Sanly aýak yzy haçan başlar?

Kiber howpsuzlyk kompaniýasy AVG Technologies tarapyndan geçirilen gözleglere görä, bäbekleriň 23 göteriminiň sanly aýak yzy, ene-atalary ultrases seslerini internetde paýlaşanda, dogulmazdan ozal emele gelýär. Türkiýäniň Çanakkale Onsekiz Mart uniwersitetinden Fatma Ýylmaz Kurt we Tanju Oğul tarapyndan geçirilen gözleg, ene-atalaryň 56,6 göteriminiň çagalarynyň mazmunyny sosial media platformalarynda paýlaşýandygyny görkezýär.

Şahsyýetiň ogurlanmagy töwekgelçiligi ýokarlanýar

Angliýada ýerleşýän Barclays tarapyndan geçirilen seljerme, 2030-njy ýyla çenli onlaýn şahsyýeti aldamak boýunça 7,4 million hadysanyň bolup biljekdigini görkezýär. Hünärmenler çagalaryň doglan senesi, ady we salgysy ýaly maglumatlary internetde aç-açan paýlaşmagyň kezzaplaryň bu maglumatlary durmuşda çagalaryň şahsyýetini ogurlamak üçin ulanmagyny aňsatlaşdyrýandygyny bellediler.

Stambulda öňe saýlanan pikir alyşmalar, çagalaryň iň şahsy pursatlarynyň millionlarça nätanyş adamlara aýan edilmeginiň kanuny we psihologiki ölçeglerini ýüze çykardy. Hünärmenler çagalaryň özleriniň şahsy gizlinligi barada karar bermek üçin ýeterlik däldigini we rugsatsyz paýlaşmagyň geljekde öz-özüne ynam problemalaryna we maşgala dawalaryna sebäp bolup biljekdigini duýdurýarlar.

Çaga seretmek hukugynyň çagalaryň suratlaryny we wideolaryny paýlaşmaga çäksiz ygtyýarlyk bermeýändigini ýada salýan aklawçylar, çaganyň iň gowy gyzyklanmasynyň göz öňünde tutulmalydygyny aýdýarlar. Şahsy hukuklary bozýan ýa-da çagany kemsidýän ýazgylaryň kanuny jogapkärçilige sebäp bolup biljekdigi we jenaýat bolup biljekdigi aýdylýar.

Çaganyň sanly hukuklary nädip goralmaly?

Ene-atalaryň sosial media ýazgylary çaganyň geljekde öz şahsyýetinde söz aýtmagyny kynlaşdyrýar. Çagalara ene-atalarynyň sanly hasaplarynyň bir bölegi däl-de, şahsy durmuşyň eldegrilmesizligi hukugy bolan şahsyýetler hökmünde garalmalydyr. Her paýlaşylan surat, çaganyň geljekdäki sanly aýak yzy we şahsy howpsuzlygyna gönüden-göni täsir edýän elemente öwrülýär.

Geljekde çagalara garaşýan howplar

Rugsat berilmedik paýlaşma çagalaryň ýetginjeklik döwründe ene-atalaryna gahar we lapykeçlik döredip biler. Mundan başga-da, zyýanly adamlar tarapyndan internete ýüklenen maglumatlaryň saklanmagy, çagalaryň ululykda şahsyýet ogurlygy ýaly çynlakaý howpsuzlyk meselelerine duçar bolmak mümkinçiligini artdyryp biler.