Energetika bazaryny kadalaşdyryjy edara guramaçylykly lomaý tebigy gaz satuw bazary proseduralarynda üýtgeşmeler girizdi

Energetika bazaryny düzgünleşdiriji edara (EMRA), 2026-njy ýylyň 15-nji oktýabryndaky karary we 14958 belgili 2017-nji ýylyň 23-nji sentýabryndaky Guramaçylykly lomaý tebigy gaz satuw bazaryndaky iş proseduralaryna we ýörelgelerine giňişleýin üýtgetmeler girizdi. Geňeş tarapyndan kabul edilen we Prezidente iberilen täze düzgünler, bazaryň gatnaşyjylarynyň tebigy bazarlary we bahalary hasaplamak usullary.

Göz öňünde tutulýan düzgün bazaryň aç-açanlygyny ýokarlandyrmagy, geçiriş ulgamyndaky amallary deňagramlaşdyrmagy we bazaryň ýoýulmagynyň öňüni almagy maksat edinýär. Bazar operatory tarapyndan amala aşyrylýan maglumatlary neşir etmek we hasabat çäreleri, şeýle hem gatnaşyjylaryň berjaý etmeli kepilligi we töleg borçnamalary, bazaryň howpsuz işlemegini üpjün etmek üçin has berk düzgünlere tabyn edilýär. Bazara degişli gatnaşyjylar täze düzgünleriň ulgamlaýyn talaplaryny üç aýyň içinde ýerine ýetirmeli.

Näme üýtgedi?

• Gündelik salgylanma bahasy (GRF) hasaplamasyna goşulmaly geleşikler täzeden düzüldi we söwda ýapylýan wagtyna ýakyn ýer / sebit amallary we amallar aýryldy.
• Bazarda teklip ediljek mukdar çäkleri azyndan 1000 Sm3 we iň köp 500,000 Sm3 hökmünde kesgitlenildi.
• Geçiriji kompaniýanyň goşmaça balans amallarynda bazar operatory teklipleri belli bir wagtyň dowamynda şol bir ugurda ýapmaga borçly.
• Bazara gatnaşyjylaryň bazara girmegi togtadylyp bilinjek ýagdaýlar; Töleg borçnamalary girew ýetmezçiligi we hyýanatçylykly peýdalanmak ýaly ýagdaýlar bilen giňeldildi.
• Bazar operatorynyň maglumatlary neşir etmek we hasabat bermek borçnamalary täzelendi we gutarnykly gabat gelýän maglumatlary paýlaşmagyň ýörelgeleri aýdyňlaşdyryldy.

Kime degişlidir?

Bu düzgünler, guramaçylykly lomaý tebigy gaz satuw bazarynda işleýän bazaryň ähli gatnaşyjylaryna, iberiş kompaniýasynyň işgärlerine we bazar amal edaralaryna gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Proseduralaryň we ýörelgeleriň 4-nji we 5-nji maddalary 2027-nji ýylyň 1-nji ýanwarynda güýje girdi we beýleki düzgünler neşir edilen gününden güýje girdi.

Netije

EMRA tarapyndan edilen bu üýtgeşmeler, tebigy gaz bazaryndaky bahalary emele getirmek mehanizmini has durnuklaşdyrmagy we bazara gatnaşyjylaryň arasyndaky bäsleşigi has adalatly esasda goýmagy maksat edinýär. Hususan-da, GRF hasaplamasyndaky kadadan çykmalar we teklip mukdaryndaky çäklendirmeler edaranyň bazardaky manipulýasiýa hereketleriniň öňüni almakda gözegçilik edarasyny güýçlendirýändigini görkezýär.

Mundan başga-da, bazara girişiň togtadylmagy bilen baglanyşykly makalalaryň işlenip düzülmegi, bazar düzgün-nyzamyny saklamak üçin möhüm ädim hökmünde kabul edilip bilner. Gatnaşanlar öz borçlaryny ýerine ýetirmese ulanyljak sanksiýalary düşündirmek uzak möhletde bazaryň ygtybarlylygyny ýokarlandyryp biler.

Mümkin täsirler

Täze düzgünleriň geleşik mukdaryna we bazardaky bahanyň üýtgemegine durnuklaşdyryjy täsir etmegine garaşylýar. Hususan-da, teklip mukdaryndaky çäklendirmeler bazara gatnaşyjylary öz strategiýalaryna täzeden garamaga we has meýilleşdirilen amallary amala aşyrmaga sebäp bolup biler.

Geçiriji kompaniýanyň balans amallaryna girizilen täze çäklendirmeler ulgamyň has öňünden dolandyrylmagyna goşant goşup biler. Şeýle-de bolsa, bazara gatnaşyjylar ulgamlaýyn uýgunlaşma prosesinde tehniki infrastrukturasyny täzelemeli bolýandyklary sebäpli, geçiş döwründe amaly proseslerde gysga möhletli intensiwligiň bolmagy ähtimal.