Erbilde ýerleşýän ABŞ bilen Eýranyň arasynda gizlin diplomatiýa: Ynkylap goragçylary bilen şifrlenen telefon traffigi aýan edildi

ABŞ bilen Eýranyň arasynda sahnanyň aňyrsynda geçirilen gizlin diplomatiýa hereketi barada haýran galdyryjy jikme-jiklikler peýda boldy. ABŞ-da ýerleşýän "Axios" habar saýtynyň üç sany ýokary ygtyýarly çeşmä esaslanýan aýratyn hasabatyna görä, Donald Trump administrasiýasy bilen gepleşik geçirýänler maý aýynyň ortalarynda iki ýurduň arasyndaky urşy bes etmek üçin adatdan daşary usul ulanypdyrlar. Resmi Eýran gepleşikçileriniň Ynkylap Gwardiýasynyň Korpusynyň pikirlerini näderejede görkezýändiklerine düşünmedik Waşington, harby ýolbaşçylar bilen gönüden-göni işleşmäge synanyşdy. Bu meselede Ak tam Yrak Kürdüstan sebitiniň (IKB) prezidenti Neçirwan Barzani, ABŞ administrasiýasy we Tähran tarapyndan ygtybarly aktýor hasaplanýan Neçirwan Barzani araçylyk etmegini isledi. Bu möhüm ädim bilen, Trump administrasiýasy Eýranyň resmi diplomatik kanallaryndan aýlandy we göni Ynkylap goragçylary bilen habarlaşdy.

Hiç haçan aç-açan we gönüden-göni bilimli çeşmeler tarapyndan tassyklanmadyk bu gizlin başlangyç maý aýynyň ortalarynda amala aşyryldy. ABŞ işgärleriniň bu usula ýüz tutmagynyň sebäbi, Eýranyň Yslam Geňeş Geňeşiniň prezidenti Muhammet Bakir Kalibafyň we Daşary işler ministri Abbas Arakçiniň Waşington bilen gutarnykly şertnama baglaşmaga doly ygtyýarlydygy baradaky şübhelerdi. Ak tam Ynkylap goragçylarynyň bolup biläýjek ylalaşygy puja çykarmak mümkinçiligini ýok etmek üçin göni harby ganat bilen elleşmek isledi.

Erbildäki şifrlenen telefon traffigi we sammit meýilnamasy

Gizlin operasiýa düwmesi 10-njy maýda basyldy. ABŞ-nyň şol wagtky Milli aňtaw müdiri Tulsi Gabbard prezident Donald Trumpyň gönüden-göni tassyklamagy bilen Neçirwan Barzani bilen habarlaşyp, Ynkylap goragçylarynyň baş serkerdesi Ahmed Wahidi bilen göni we ygtybarly gatnaşyk gurmakda kömek sorady. Bu haýyşdan soň, 14-nji maýda bir eýranly resmi Barzaniniň Erbildäki ofisine ýörite kodlanan telefon iberdi. Bu ygtybarly liniýa boýunça Barzani bilen Wahidiniň arasynda möhüm ýygnak geçirildi.

Telefon söhbetdeşliginde Barzani general Wahididen Ynkylap goragçylary goşunynyň bu gepleşik etabyny goldaýandygyny ýa-da ýokdugyny sorady. Wahidi oňyn jogap bereninden soň, bu möhüm ýaşyl yşyk maglumatlary ilki Gabbard, soň bolsa Ak tamyň wagtyny ýitirmän gowşuryldy. Bu oňyn aragatnaşyk bu işiň mundan beýläk-de dowam etdirilmegine ýol açdy we ABŞ-nyň we Eýranyň ýokary derejeli resmileriniň gatnaşmagynda Barzani tarapyndan myhman alnan Erbil şäherinde gizlin sammit geçirmek teklibine öwrüldi.

Şeýle-de bolsa, Tähran administrasiýasy bu teklibi gönüden-göni ret etmedi, ýöne çynlakaý howpsuzlyk aladalaryna salgylandy. Eýran tarapy, Ysraýylyň aňtaw gullugynyň Demirgazyk Yrakda giň içalyçylyk ulgamynyň bardygyny mälim etdi we Eýran wekiliýetiniň agzalarynyň Erbile ýa-da şähere gelenlerinde göni nyşana alynjakdygyny öňe sürdi. Howpsuzlyk aladalary sebäpli meýilleşdirilen Erbil sammiti bolup bilmedi. Şeýle-de bolsa, Barzaniniň şondan bäri iki ýurduň arasyndaky gepleşikleri dikeltmek üçin Ak Tama kömek bermegini dowam etdirýändigi mälim edildi.

Bahreýn hüjümi we USS Abraham Linkoln Logistika krizisi

Beýleki tarapdan, Eýranyň hüjümleri ABŞ-nyň Harby deňiz güýçleriniň sebitdäki iş güýjüni sarsdyran logistik krizisleriň aňyrsynda ýüze çykdy. "Nýu-Yorkork Taýms" gazetinde çap edilen seljermä görä, soňky döwürde ýüze çykan çynlakaý üpjünçilik problemalary, esasanam USS Abraham Linkoln uçar gatnawçysy, Eýranyň Bahreýndäki Amerikan bazasyna urşuň ilkinji günlerinde eden agyr hüjümleri bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr.

Urşuň ilkinji gününde raketalar we kamikaze pilotsyz howa ulaglary (UAV) bilen Eýrany nyşana alan ABŞ-nyň Bahreýndäki harby-deňiz bazasyna agyr zeper ýetdi. Bu hüjüm, deňiz güýçleriniň onlarça ýyl bäri sebitde iň möhüm logistika merkezi hökmünde ulanan bazasyny görkezmek bilen uly üpjünçilik krizisine sebäp boldy. Uruş uçarlarynyň iş ukybyny saklamak we Eýran portlarynyň gabawyny saklamak üçin täze merkez gözleýän ABŞ-nyň Harby deňiz güýçleri, esasy üpjünçilik nokady hökmünde Hindi ummanyndaky Diego Garsiýa harby bazasyny kesgitledi. Şeýle-de bolsa, Diýego Garsiýa bazasy Oman aýlagynda hereket edýän ABŞ-nyň iki uçar gatnaw toparyndan takmynan 3500 km uzaklykda; Iýmit, ýangyç, ok-däri we ätiýaçlyk şaýlary ýaly möhüm enjamlary eltip bermek gaty kynlaşdyrýar.

Katar bilen Eýranyň arasynda söweş uçarman dartgynlygy ýokarlanýar

Eýran bilen Kataryň arasynda ele salnan söweş uçarmanlary sebäpli sebitde ýene bir diplomatik krizis ýüze çykýar. Tähran administrasiýasy ABŞ-Eýran urşunyň başlangyç döwründe harby operasiýa wagtynda Kataryň howa gorag ulgamlary tarapyndan iki sany Eýran söweş uçarynyň atylandygyny öňe sürdi. Eýran bu wakadan soň Katar tarapyndan tussag edilendigini öňe sürýän üç söweş uçarynyň derrew boşadylmagyny talap edýär.

Beýleki tarapdan Kataryň administrasiýasy Tähranyň aýdanlaryny düýbünden ret etdi we bu sözleri "ýalňyş" diýip häsiýetlendirdi we garaşylmadyk ýagdaýda kabul edilendigini habar berdi. Şeýle-de bolsa, Eýranyň medaragly Güýçleri yza çekilmedi we ýitirim bolan uçarmanlaryň ykbalyny derňemek üçin Katara hünärmen harby delegasiýa ibermek isleýändiklerini habar berdi. Tähran Doha administrasiýasyndan bu aýyplamalary diňe bir inkär etmezligi we Eýranyň derňew toparynyň ýurda girmegine rugsat bermegini talap edýär.