Ermeni saýlawlary: Möhüm öwrüm nokady we Türkiýanyň roly

Ermenistan 7-nji iýunda geçiriljek parlament saýlawlary bilen ýene-de syýasy geljegini düzmäge taýynlanýar. Centralurduň Merkezi saýlaw komissiýasynyň maglumatlaryna görä, bu saýlawlarda ses berjek 2 million 485 müň 232 saýlawçy bar. Saýlaw güni saýlaw gutulary ýerli wagt bilen ir sagat 08.00-da açylar we agşam 20.00-da ýapylar.

Saýlaw ulgamy we gatnaşyjylar

Ermeni saýlawlary ýapyk sanawyň proporsional wekilçilik ulgamy bilen geçirilýär. Bu ulgamda saýlawçylar partiýalar tarapyndan hödürlenýän dalaşgärleriň kesgitlenen sanawyna ses berýärler. Acrossurduň çäginde 2050 saýlaw gutusy dörediler we 101 orunlyk mejlise girmek üçin 18 dürli kandidat sanawy bäsleşer. Saýlaw çäkleri 4% bellenen hem bolsa, syýasy partiýa bileleşikleri üçin bu görkeziji 10% -e çenli ýokarlanýar. Şol sebäpli köp partiýa diňe saýlawlara gatnaşmagy makul bilýär.

Türkiýeniň Ermeni saýlawlaryna täsiri

Premýer-ministr Nikol Paşinýan we hökümetiň üýtgetmek syýasatlaryna Türkiýe, Azerbaýjan, Russiýa, ABŞ, Europeanewropa Bileleşiginiň ýurtlary we Eýran ýaly aktýorlar ýakyndan gözegçilik edýärler. Paşinýanyň daşary syýasat strategiýalary, esasanam türk dünýäsi bilen gatnaşyklara gönüden-göni täsir edip biler.

Kanunçylyk we parlament düzgünleri

Ermeni saýlaw kanunçylygy, durnukly dolandyryşy üpjün etmek üçin, parlamentdäki oturgyç derejesi 52% -den aşakda galsa, saýlawda birinji orunda durýan partiýa goşmaça oturgyç berilmegine rugsat berýär. Bu düzgün hökümetiň netijeli işlemegi üçin möhümdir.

Saýlawlaryň taryhy ähmiýeti

Karar berilmedik saýlawçylaryň täsiri

Saýlawlar saýlawçylaryň köpüsiniň Paşinýany goldaýandygyny görkezýär. Şeýle-de bolsa, 23% karar berilmedik saýlawçy saýlaw netijelerine ep-esli derejede täsir edip biler. ABŞ-da ýerleşýän Halkara Respublikan institutynyň (IRI) geçirilen gözlegine görä, saýlawçylaryň 80% -i saýlaw uçastoklaryna gitmegi meýilleşdirýär, 32% -i bolsa Paşinýana ses berjekdigini aýdýar. Şeýle-de bolsa, Karapetýanyň birden köp ýurduň raýatlygy sebäpli hökümete gatnaşmagy konstitusiýa taýdan mümkin däl. Beýleki bäsdeşi, öňki prezident Robert Koçaryan -yň ýolbaşçylygyndaky Ermenistan bileleşigi. Iki lider hem saýlawdan soň konstitusiýa üýtgetmeler girizmegi wada berýär. Bu strategiýalar Ermenistanyň sebitdäki pozisiýasyny üýtgedip, ýurdy halkara jemgyýetçiliginde has görnükli edip biler.

Oppozisiýanyň reaksiýalary

Oppozisiýa partiýalary Paşinýanyň syýasatlaryna berk tankyt edýärler. Güýçli döwlet gurluşy, Russiýa bilen gatnaşyklary pugtalandyrmak we Azerbaýjana eglişikleri azaltmak ýaly meselelere ünsi jemleýär. Bu gepleşikler saýlawçylaryň bazasyna täsir etmek üçin ulanylýar.

Buthana bilen dartgynlyk

Saýlawdan öň ýene bir möhüm mesele hökümet bilen Ermeni Apostol kilisesiniň arasyndaky dartgynlyk. Paşinýanyň administrasiýasy buthanany döwlet işlerine goşulmakda aýyplasa-da, buthana hökümeti milli gymmatlyklary gowşatmakda aýyplaýar.

Geljekde bolup biljek ösüşler

Saýlawdan soňky döwürde Paşinýanyň syýasaty we reforma teklipleri Ermenistanyň içerki we daşary syýasatynda möhüm üýtgeşmeler döredip biler. Bu etapda jemgyýetçilik goldawy we konstitusion üýtgetmeler üçin zerur syýasy bileleşikler aýgytly bolar. Türkiye we Azerbaýjan bilen kadalaşdyrmak tagallalary sebitdäki deňagramlylyga täsir edip biler.