Ermenistanyň özgeriş göreşi: Saýlawlar we netijeler

Sowet Soýuzy dargansoň garaşsyz döwlet hökmünde Ermenistan dünýä arenasynda öz ornuny aldy. Şeýle-de bolsa, bu garaşsyzlyk ýurdy ýapyk sistema, korrumpirlenen hökümetlere we goňşulary bilen uzak ýyllaryň dowamynda dartgynly gatnaşyklara öwürdi. Premýer-ministr Nikol Paşinýan -yň ýolbaşçylygyndaky hökümet 2020-nji ýylda 2-nji Garabag söweşinden soň ýurduň ugruny üýtgetjek möhüm ädimleri ätmäge başlady. sazlaşyk. Anadolu gullugy (AA) tarapyndan taýýarlanan " Ermenistan taryhy çatrykda " atly faýl bu özgeriş prosesiniň möhüm jikme-jikliklerini açýar.

Sebit we halkara gatnaşyklar

takmynan 3 million ilaty bolan Ermenistan sebit güýçleriniň, ABŞ, Russiýa we Europeanewropa Bileleşiginiň ünsüni özüne çekýän ýurt. Sowet Soýuzy dargansoň, Ermeni administrasiýasy Moskwanyň Günorta Kawkazdaky iň ýakyn ýaranlaryndan birine öwrüldi, şol bir wagtyň özünde Azerbaýjanyň Garabag sebitinde separatistik hereketleri hem goldady. Bu ýagdaý Azerbaýjan territoriýasynyň ep-esli bölegini basyp almagyna sebäp boldy. Şeýle-de bolsa, bu döwürlerde Ermenistanyň demokratik ösüşinde awtoritar dolandyryş stili we merkezi syýasatlar päsgelçilik döredipdi. Ykdysady gurluşynyň oligarhiki gurluşa öwrülmegi, korrupsiýanyň köpelmegi we syýasy janyna kast etmek döwri ýurduň ilkinji 30 ýylyny emele getirdi.

Paşinýa döwrüniň başlangyjy

Nikol Paşinýan 2018-nji ýylda häkimiýet başyna gelende, Azerbazyny kabul etmän, syýasata girdi. Ilkinji ýyllarynda Günbatar bilen gatnaşyklary gowulaşdyrmak we korrupsiýa garşy göreş ýaly meselelere ünsi jemledi. Şeýle-de bolsa, 2-nji Garabag söweşi Paşinýanlar üçin öwrülişik pursaty boldy. Azerbaýjan bilen çaltlyk bilen parahatçylyk gözleýän Paşinýan Ermenistanyň izolirlenendigini we söweş arkaly gazanç gazanyp bilmejekdigini aýtdy. Bu etapda Türkiýe bilen kadalaşdyrmak prosesi hem geçirildi.

Ermenistan we goňşular bilen gatnaşyklar

Paşinýanyň administrasiýasy goňşular bilen gowy gatnaşyk gurmagy we Europeanewropa Bileleşigi bilen gatnaşyklary berkitmegi maksat edinýär. Bu nukdaýnazardan, Russiýa bilen gatnaşyklary täzeden kesgitlemek we Ermenistany sebit izolýasiýasyndan aýyrmak maksat edinilýär. Söwda ýollaryny açmak we aragatnaşygyň ýokarlanmagy hem hökümetiň ileri tutýan ugurlaryndan biridir.

Saýlawlaryň ähmiýeti we oppozisiýanyň ýagdaýy

Paşinýan 2021-nji ýyldaky umumy saýlawlarda 20 göterim ses ýitirilendigine garamazdan saýlawlarda ýeňiş gazanmagy başardy. Şeýle-de bolsa, içerki syýasatda oppozisiýa partiýalary we Ermeni Apostol kilisesi bilen çynlakaý göreşe girdi. Diasporanyň täsirini çäklendirmäge synanyşyp, Paşinýan Ermenistanyň milli serhedinde güýçli ýurt gurmak baradaky pikirini güýçlendirdi.

Mejlis we saýlaw ulgamy

Ermeni parlamenti proporsional wekilçilik ulgamy bilen kesgitlenýär. Bosgun ýeke özi işleýän partiýalar üçin 4 göterim, iki ýa-da üç partiýa bilen ýaranlar üçin 8 göterim, has uly bileleşikler üçin 10 göterim. Bu çäkler uly oppozisiýa toparlarynyň diňe saýlawlara girmegine sebäp bolýar. Hökümet gurmak üçin azyndan 51 oturgyç talap edilýär.

Geljekde garaşylýan zatlar

Paşinýanyň Azerbaýjan bilen parahatçylyk şertnamasy baglaşmagy Ermenistanyň konstitusiýasyna üýtgetmeler girizmeklige baglydyr. Bakuw administrasiýasy Ermeni konstitusiýasyndaky käbir düzgünleriň Azerbaýjanyň territorial bitewiligine howp salýandygyny mälim etdi. Bu üýtgeşmeleriň referendum arkaly amala aşyrylmagy üçin Paşinýan saýlawlarda güýçli ýeňiş bilen ýüze çykmaly.

Netije we baha bermek

Ermenistan möhüm syýasy we ykdysady özgerişleriň bosagasynda. Nikol Paşinýanyň ýolbaşçylygyndaky hökümet sebitdäki parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmek ugrundaky tagallalaryna laýyklykda möhüm çäreleri görýär. Şeýle-de bolsa, bu ädimleriň üstünlikleri içerki we daşary syýasatda ýüze çykýan kynçylyklary ýeňip geçmäge baglydyr. Theurduň geljegi konstitusiýa üýtgetmeleri we halkara gatnaşyklarynyň üýtgemegi bilen ýakyndan baglanyşykly ýaly görünýär.