Eýran Russiýadan S-400 howa gorag ulgamyny isledi

Eýran, Russiýa bilen harby hyzmatdaşlygynyň çäginde howa goranyş kuwwatyny güýçlendirmek üçin Moskwa administrasiýasyndan S-400 howa gorag ulgamlaryny isledi. Iňlis gazetiniň "The Telegraph" gazetiniň habaryna görä, Eýranyň dini lideri Mojtaba Hameneýiň ýazan şahsy haty, Eýranyň Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň sekretary Mohsen Rizai arkaly Russiýanyň prezidenti Wladimir Putine gowşuryldy.

Hameneýiniň hatynda haýsy talap bar?

Eýranyň Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň sekretary Mohsin Rezai paýtagt Moskwada Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen duşuşdy we ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirdi. Duşuşygyň esasy gün tertibi Eýranyň howa goranyş ulgamlaryny döwrebaplaşdyrmak zerurlygyna laýyklykda S-400 ulgamlaryny satyn almak boldy. Eýran resmileri dini lider Mojtaba Hameneýiniň gönüden-göni görkezmesi bilen taýýarlanan hatyň bu harby ulgamlary gowşurmakda möhüm ädimdigini aýtdy.

Tähran administrasiýasy iberiş meselesinde nämä garaşýar?

Eýran hökümeti, Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň S-400 ulgamlarynyň Eýrana geçirilmegi meselesinde oňyn çemeleşjekdigine garaşýar. Diplomatik gatnaşyklardan we iberilen hatdan soň Tähran administrasiýasy Russiýanyň goranyş pudagy hyzmatdaşlygynyň çäginde bu islege oňyn jogap berjekdigine gaty optimistik garaýyş görkezýär.

2026-njy ýylyň 7-nji noýabrynda öňe sürlen bu ösüş, Eýranyň Nationalokary Milli Howpsuzlyk Geňeşiniň sekretary Mohsen Rezai, dini lider Mojtaba Hameneýiniň Moskwa sapary wagtynda Russiýanyň prezidenti Wladimir Putine şahsy hatyny gowşuranda bolup geçdi. Gepleşikleriň dowamynda Eýranyň goranyş kuwwatyny ýokarlandyrmak üçin S-400 howa gorag ulgamlaryny satyn almak meselesi resmi taýdan ara alnyp maslahatlaşyldy.

Halkara gatnaşyklarynda goranyş strategiýalarynyň we degişli ýurtlaryň sebitleýin howpsuzlyk balanslarynyň çäginde harby satyn alyş amallary amala aşyrylýar. Russiýa bilen Eýranyň arasynda şeýle goranyş pudagyndaky hyzmatdaşlyk, ikitaraplaýyn şertnamalaryň we hökümetleriň arasyndaky tehniki gepleşikleriň netijesinde emele gelýär. Bu işiň gidişi, daşary syýasatyň ileri tutulýan ugurlaryna we iki ýurduň halkara sanksiýa reimesimlerine laýyklykda diplomatik kanallar arkaly amala aşyrylýar.

Netije

Eýranyň S-400 ulgamlary baradaky başlangyjy, sebitdäki howa gorag kuwwatyny strategiki derejä çykarmak islegini açýar. Dini lider Hameneýiniň hat üsti bilen gönüden-göni gatnaşmagy bu meseläniň Tähran administrasiýasy üçin ileri tutulýan ugurdygyny görkezýär.

Russiýanyň bu haýyşa beren jogaby, iki ýurduň arasyndaky harby bileleşigiň çuňlugyny kesgitlän görkeziji. Moskwanyň oňyn garaýşy Eastakyn Gündogardaky harby deňagramlylygyň täzeden bahalandyrylmagyna sebäp bolup biljek ösüş hökmünde görülýär.

Mümkin täsirler

S-400 ulgamlarynyň Eýrana iberilmegi sebitdäki beýleki gatnaşyjylaryň goranyş strategiýalaryny gözden geçirmegine sebäp bolup biler. Esasanam howa giňişliginiň howpsuzlygynda täze döwrüň başlanmagyna we sebitdäki howpsuzlyk deňagramlylygynyň üýtgemegine garaşylýar.

Bu ýagdaý, halkara arenasynda Russiýa we Eýrana diplomatik basyşyň ýokarlanmagyna ýa-da goranyş pudagyndaky hyzmatdaşlygynyň has uly gözegçilik astynda saklanmagyna sebäp bolup biler. Mundan başga-da, sebitdäki harby hereketiň ýokarlanmagy bilen, degişli ýurtlaryň howpsuzlyk syýasatlarynda täze goranyş maýa goýumlarynyň öňe çykmagy ähtimal.