Trump: Eýrana edilen hüjümler taryhda galar

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, 2026-njy ýylyň 9-njy noýabrynda Florida ştatynyň West Palm Beach şäherinde eden çykyşynda Eýrana garşy hüjümleriň strategiki ähmiýetine ünsi çekdi. Ak tamyna gaýdyp barmazdan ozal metbugat işgärleri bilen söhbetdeşlikde Trump Eýranyň ýadro ýaragyna eýe bolmagynyň global howp abandyrjakdygyny öňe sürdi we häzirki harby çäreleriň bu töwekgelçiligi aradan aýyrýandygyny öňe sürdi.

Eýran operasiýalary üçin strategiki esaslar näme?

Eýrandaky söweşde ýeňiş gazandyklaryny öňe süren Donald Trump, geçirilen operasiýalaryň "eden iň gowy işleriniň biri hökmünde taryhda ýazyljakdygyny" aýtdy. Harby ýitginiň ýokdugyny mälim eden Trump, Eýranyň infrastrukturasyny düýbünden ýok etmek ukybynyň bardygyny, ýöne köpri we elektrik stansiýasy ýaly möhüm desgalary goramagyň dikeldiş işleriniň kynlygy sebäpli strategiki saýlawdygyny aýtdy. "Eýran baradaky sorag bu meseläni häzir ýa-da soň ýaparysmy, garaşyp bileris" -diýip, sebitdäki käbir goňşy ýurtlaryň häzirki ýagdaýy goldamagyň tarapdarydygyny aýtdy.

Si we Putin bilen garaşylýan diplomatik gatnaşyklar

Merilend şäherine uçmazyndan ozal gün tertibine baha beren Donald Trump, Hytaýyň prezidenti Si Szinpin we Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin bilen geljek hepde Hytaýda geçiriljek Aziýa-Pacificuwaş umman ykdysady hyzmatdaşlygy sammitiniň (APEC) çäginde duşuşyp biljekdigini mälim etdi. Bu gepleşikleriň diýseň gyzykly boljakdygyny mälim eden Trump, gün tertibindäki esasy meseleleriň ýadro ýaragsyzlanmagy we Eýrandaky söweşi bes etmek boljakdygyny aýtdy.

ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump, 2026-njy ýylyň 9-njy noýabrynda Florida ştatynda eden çykyşynda Eýranyň amallaryny gorady we indiki hepde geçiriljek APEC sammitinde ýadro ýaragsyzlanmak we sebit konfliktleri boýunça Hytaýyň we Russiýanyň ýolbaşçylary bilen duşuşjakdygyny mälim etdi.

Halkara gatnaşyklarynda ýadro ýaragsyzlanmak we sebitdäki konfliktler Birleşen Milletler Guramasynyň we degişli döwletleriň diplomatik kanallary arkaly amala aşyrylýar. Döwletleriň arasyndaky şeýle ýokary derejeli gepleşikler global howpsuzlyk balansyna gönüden-göni täsir edýän diplomatiýa hereketini döredýär.

Netije

Donald Trumpyň aýdanlary, ABŞ-nyň Eýran syýasatynda harby howpy ileri tutýandygyny we ýadro ýaraglaryny iň uly howp hökmünde görýändigini görkezýär. Infrastruktura zeper ýetirmezden dowam etdirilýän amallary ABŞ-nyň sebitdäki uzak möhletleýin strategiki hasaplamalarynyň bir bölegi hasaplamak bolar.

Mundan başga-da, Hytaýyň we Russiýanyň liderleri bilen geçiriljek ýygnak meýilnamasy Eýran meselesiniň diňe sebitleýin däl, eýsem global güýç deňagramlylygy arkaly hem çözülmäge synanyşýandygyny görkezýär. Bu, ýadro ýaragsyzlanmak bilen baglanyşykly beýik güýçleriň arasynda täze diplomatik prosesiň başlandygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Trumpyň aýdanlary, ýakyn döwürde diplomatik gepleşikler arkaly Eýran bilen dartgynlygyň döremegine sebäp bolup biler. Hususan-da, APEC-iň sammitinde geçiriljek gepleşikler ýadro ýaragsyzlanmak ýa-da taraplaryň arasyndaky pikir tapawudynyň çuňlaşmagy üçin anyk çäreleri görüp biler.

Sebitdäki gatnaşyjylaryň garaýşy we esasy güýçleriň Eýrana edýän basyşy energyakyn Gündogarda energiýa üpjünçiligine we geosyýasy durnuklylyga göni täsir edip biler. Gepleşikleriň netijesi, energiýa bahalarynda we dünýä bazarlarynda howpsuzlyk düşünjesinde aýgytly rol oýnap biler.