Eýrandan taryhy boýun alma: Türkiýe ABŞ bilen Ysraýylyň sebit kartasy meýilnamasyny ýeke-täk ýok etdi

Eastakyn Gündogarda harby we diplomatik dartgynlylygyň iň ýokary derejesine ýeten döwründe Tähran administrasiýasy Ankaranyň sebitdäki güýjüni we howpuny açyp görkezýän taryhy boýun aldy. Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Arakçi , gatnaşan ýörite ýaýlymynda ABŞ we Ysraýyl tarapyndan goldanýan terrorçylyk elementleriniň Yragyň demirgazyk sebtinden Eýranyň territoriýasyna garşy başlamagy maksat edinýän giňişleýin ýer operasiýasynyň Türkiýäniň tutanýerli tutumy we diplomatik ädimleri bilen nädip puja çykarylandygy barada jikme-jik gürrüň berdi.

Ankaranyň aýgytly diplomatiýasy we taryhy gatyşma

Eýran bilen ABŞ-nyň arasyndaky dartgynlylygyň möwjeýän günlerinde, sahnanyň aňyrsynda alnyp barylýan güýçli diplomatiýa hereketi ýüze çykdy. Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Arakçi öz çykyşynda ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň konflikt prosesiniň başynda Eýranda durnuksyzlygy, bölünmegi we içerki bulaşyklygy döretmek üçin käbir sebit aktýorlary bilen hapa meýilnama düzendigini aýtdy.

Arakçi, "Eýranyň dargamagy" ssenarilerini durmuşa geçirmek üçin Trumpyň atlary gizlin saklanýan käbir sebit liderleri bilen habarlaşandygy baradaky habary alandan soň derrew çäre görendiklerini aýtdy. Bu kontekstde Arakçi, Yragyň premýer-ministri Ali Zeýdi, Yragyň Kürt sebit hökümetiniň ýolbaşçylary we Türkiýäniň Daşary işler ministri Hakan Fidan bilen gyssagly aragatnaşyk kanalyny döredendigini aýtdy we taraplara aç-açan habar berendigini aýtdy. Eýran ministri duýduryş berdi, "Yragyň demirgazygyndan ýurdumyza abanýan howp abanýan howplara gönüden-göni goşularys we bu ýagdaýa aýgytly jogap bereris".

Sebitleýin dildüwşügiň öňüni alýan telefon traffigi

Eýranyň Daşary işler ministri Abbas Arakçi Türkiýanyň bu möhüm işde konstruktiw we tutanýerli rolunyň möhümdigini belläp, Ankaranyň Waşington administrasiýasy bilen göni we ýokary derejeli aragatnaşyk gurmak arkaly serhet ýakasynda meýilleşdirilen bu howply amalyň öňüni alandygyny aýtdy. Türkiýäniň bu aç-açan pozisiýasynyň sebitde uly konflikt töwekgelçiliginiň öňüni alýandygyny aýtdy.

Meselä baha bereninde ministr Arakçi: "Türkiýe Amerikan resmileri bilen gönüden-göni duşuşdy we bu meselede gaty barlyşyksyz we tutanýerli pozisiýa görkezdi. Ankara tarapyndan geçirilen bu diplomatik tagallalar zynjyry taýýarlanan beýik dildüwşigi düýbünden ýykdy."

Trumpyň talaplary we sahnanyň aňyrsyndaky hakykat

Tähranyň bu täsirli sözleri, ozal halkara jemgyýetçiliginde giň jedele sebäp bolan käbir talaplaryň fonuny aç-açan açdy. ABŞ-da ýerleşýän “Al-Monitor” habar beriş serişdesi tarapyndan berlen seljerme görä, Arakçiniň boýun almagy Donald Trumpyň geçen ýylyň iýun aýynyň ahyrynda Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan baradaky aýyplamalaryna gönüden-göni gabat gelýär. Trump Erdoganyň Eýranyň tarapynda söweşe gitmegi meýilleşdirýändigini öňe sürdi, ýöne muňa goşuldy we öňüni aldy.

ABŞ-nyň öňki prezidenti Donald Trump, Ak tamda NATO-nyň Baş sekretary Mark Rutte bilen geçirilen möhüm sammitden soň metbugat agzalarynyň öňünde çykyş etdi we Türkiýanyň şol döwürdäki ýagdaýy barada ajaýyp çykyşlar etdi. Trump journalistsurnalistleriň soraglaryna jogap berende: "Bilşiňiz ýaly, Türkiýe Eýran bilen söweşe ýa-da Eýran bilen söweşmek üçin iň güýçli kandidatlaryň biri boldy. Sebäbi Prezident Erdoganyň Ysraýyla oňyn garamaýandygy mälim. Sebäbi bu işe goşulmazlygy haýyş etdim, ol biziň haýyşymyzy kabul etdi we yza çekildi." Arakçiniň soňky sözleri bu aýyplamalaryň aňyrsynda hakyky diplomatik söweşi görkezýär.