Fed we ABŞ-Eýran haryt bazarlarynda Memorandum tolkuny

Geçen hepde ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Fed) täze başlygy Kewin Warş -yň ýolbaşçylygynda geçirilen ilkinji Federal Açyk Bazar Komitetiniň (FOMC) ýygnagy we ABŞ bilen Eýran arasynda baglaşylan şertnama sebäpli üýtgäp başlady. Esasanam energiýa we metal bahalary bu ösüşleriň kölegesinde emele geldi.

ABŞ-Eýran Memorandumynyň täsiri

14-nji iýunda ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gepleşikleriň netijesinde Pakistanyň araçylygy bilen 14 maddalyk ylalaşyk gazanyldy. Bu şertnama duşmançylygy bes etmegi, Hormuz bogazyny açmagy we ABŞ-nyň Eýran portlaryny deňiz gabawyny aýyrmagy öz içine aldy. Ylalaşyk gol çekilenden soň, Bosforda tanker geçelgeleri täzeden başlandy we bu energiýa bazarlarynda üpjünçiligiň dikeldilip bilinjekdigi baradaky umytlary güýçlendirdi.

Şeýle-de bolsa, tranzitleriň uruşdan öňki derejeden pes bolmagy, gämiler öňünden rugsat almalydy we sebitdäki howpsuzlyk töwekgelçiligi doly ýok edilmedi we bazardaky optimizmiň çäkli bolmagyna sebäp boldy. Şweýsariýa -da geçiriljek meýilnama gepleşikleriniň yza süýşürilmegi şertnamanyň hemişelik parahatçylyk şertnamasyna öwrülmegi barada henizem näbelliligiň bardygyny görkezdi. {{IMG_0}}

Federal ätiýaçlyk ulgamynyň pul syýasaty we bazar reaksiýalary

Fed 17-18-nji iýunda geçirilen ýygnakda syýasatyň derejesini 3,5-3,75 göterim aralygynda saklamak kararyna geldi. Şeýle-de bolsa, 2026-njy ýylyň ahyrynda federal gaznalaryň ortaça bahasynyň 3,4 göterimden 3,8 göterime çenli ýokarlanmagy we ýylyň ahyryna çenli iň azyndan bir göterim mukdaryny ýokarlandyrjakdygyny çaklaýan 9 gatnaşyjynyň bolmagy, berk pul syýasatynyň dowam edip biljekdigi baradaky umytlary artdyrdy. Beýleki tarapdan, dollar indeksi, soňky 13 aýyň iň ýokary derejesi bolan 101.1-e ýetdi, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň berk tutumy we ýylyň dowamynda göterim derejesiniň ýokarlanmagyna garaşylýar we 1,1 göterim ýokarlamak bilen hepdäni 100,8-de ýapdy.

Esasy metallarda, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň berk tutumy we Hytaýyň ykdysadyýeti barada yglan edilen maglumatlar täsirli boldy. Bölek satuw söwdasynyň azalmagy we Hytaýda esasy maýa goýumlarynyň azalmagy senagat metallaryna bolan islegi aladalandyrdy. Alýumin, mis, nikel, sink we gurşun ýaly metallaryň bahalary arzanlady. Bu ösüş Brent nebitiniň bahasynyň peselmegine sebäp boldy. 60 günlük gepleşik döwründe tölegleriň ýygnalmajakdygy we sebitdäki nebit öndürijileriniň eksporty artdyryp başlamagy dünýä üpjünçiliginiň dikeldilmegi baradaky umytlary güýçlendirdi.

Tebigy gazyň bahalary Brent nebitine garanyňda möwsümleýin sowadyş isleginiň ýokarlanmagyna we eksport akymlarynyň ýokarlanmagyna garaşylýar. Iňlis ýylylyk birligi (MMBtu) boýunça tebigy gazyň bahasy 2,5 göterim ýokarlanan bolsa, Brent nebitiniň barrel bahasy 6,7 göterim arzanlady. ABŞ-nyň Oba hojalygy ministrliginiň maglumatlary ýurtda güýzlük bugdaý önümçiliginiň 1965-1966 möwsüminden bäri iň pes derejä düşjekdigini çaklaýar. Bu ýagdaý üpjünçilik aladalarynyň dowam etmegine sebäp boldy.

ABŞ-nyň Orta Günbatar sebitinde ýagýan ýagyşlar, mekgejöwen we soýa bahalaryny goldaýan meýdan işlerini bozup biler. Hytaýyň ABŞ-nyň oba hojalyk önümlerine bolan isleginiň gaýtadan dikeldilmegine garaşmak, soýa ösmegine goşant goşdy.

Howanyň ýagdaýy we ýumşak önümlere El Nino täsiri

softumşak haryt bazarynda Braziliýada we Günbatar Afrikada howa şertleri we El Nino howa hadysasynyň oba hojalygy önümçiligine bolup biljek täsiri öňe çykdy. Kakaonyň bahasy Günbatar Afrikada güýçli ýagyşyň kesel töwekgelçiligini ýokarlandyryp biljekdigi baradaky aladalar bilen ýokarlandy. El Nino şertleriniň başlanmagy bilen tropiki önümleriň önümçilik dünýägaraýyşy bilen baglanyşykly töwekgelçilikler ýokarlandy.

Braziliýanyň günorta-gündogarynda aşa köp ýagyş sebäpli kofeniň bahasy ýokarlanan hem bolsa, kakao we kofe bahalarynyň ýokarlanmagy dowam etdi. Kontinentara bir Exchangeada kofeniň bahasy 4,9 göterim, pagtanyň bahasy 4,4 göterim ýokarlandy. Bir tonna kakao bahasy 10 göterim ýokarlandy. {{IMG_1}}

Gysgaça aýtsak, ABŞ-nyň we Eýranyň arasyndaky şertnamanyň täsiri sebäpli haryt bazarlary geçen hepde işjeň döwür geçirdi. Energetika, metal we oba hojalyk harytlarynyň üýtgemegi bilen birlikde, bazarlarda näbellilikleriň dowam edýändigi syn edildi. Bu ösüşleriň ýakyn hepdelerde bazarlarda nähili seslenjekdigi bilesigelijilik meselesini dowam etdirer.