Gazadaky orta mekdep synaglary, Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky ýaly ilkinji gezek geçirildi

Gaza we Günbatar Şeriýada geçirilýär. Bu möhüm bilim çäresi, Gaza zolagynda takmynan 37 müň 698 okuwçyny öz içine alýan bolsa-da, synaglar dürli jemgyýetçilik ýerlerinde we internete girýän ýerlerde geçirilýär.

Uruş kölegesinde bilim

Gaza Bilim ministrliginiň synag synaglarynyň baş müdiriniň orunbasary Jemal Yusufusuf, radio programmalarynda mekdep binalarynyň uruş sebäpli ulanylmajakdygyny aýtdy. gurşawynda amala aşyrylandygyny mälim etdi. Yusufusuf bilim ulgamynyň köpçülikleýin çökmegine garamazdan, Gazanyň, Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky we daşary ýurtly talyplar üçin bir wagtyň özünde synaglaryň geçirilmegini üpjün edendigini aýtdy.

Gazadaky mekdep binalarynyň takmynan 90 göterimi ýykyldy we şonuň üçin synaglar alternatiw energiýa çeşmeleri bilen enjamlaşdyrylan çadyrlarda we bilim meýdançalarynda geçirilýär. Bu mümkinçilikler döwlete dahylsyz guramalaryň we goldaw berýän guramalaryň goşantlary bilen üpjün edilýär.

Halkara gatnaşmak we ýitgiler

Şu ýyl Palestinden başga 46 ýurtda ýaşaýan Gazadan gelen 1941 okuwçy hem ekzamenlere gatnaşýar. Şeýle-de bolsa, Yusufusup Ysraýylyň hüjümlerinde ölen orta mekdep okuwçylaryny ýatlap, ministrligiň ýazgylaryna görä takmynan 1800 okuwçynyň ölendigini aýtdy. Palestinanyň Bilim we ýokary bilim ministrligi, ekzamenlere Günbatar Şeriýada, Gaza zolagynda we daşary ýurtlarda jemi 91 müň 138 okuwçynyň gatnaşandygyny habar berdi. Bilim topary we Birleşen Milletler Guramasynyň Ynsanperwerlik meselelerini utgaşdyrmak bölümi (OCHA) tarapyndan geçirilen bahalandyrmada gaýtadan ulanylmagy üçin mekdep binalarynyň 91,8 göteriminiň täzeden gurulmalydygy aýdylýar.

Gazada diri galan mekdepleriň köpüsi terbiýelenen palestinalylaryň gaçybatalga merkezine öwrüldi. Palestina Bilim we Educationokary bilim ministrliginiň maglumatlaryna görä, takmynan 300 döwlet mekdebi düýbünden ýok edildi ýa-da ulanyp bolmaýar.

Tutulanlaryň ýagdaýy

Palestina tussaglary birleşigi Ysraýylyň türmelerindäki 65 orta mekdep okuwçysynyň beýleki tussag edilen talyplar ýaly ekzamen alyp bilmejekdigini habar berdi. Gazada edilen hüjümler başlaly bäri bu talyplar gynamalara we ýowuz daraşmalara sezewar edilse-de, bilim almak ýaly esasy hukuklaryndan mahrum edildi.

Beýanatda Ysraýylyň hüjümlerinden soň talyplary nyşana almak we tussag etmek kampaniýalarynyň köpelendigi we tussag edilenleriň ýagdaýynyň düýpgöter üýtgemegine sebäp bolandygy aýdylýar. Palestina tussaglarynyň ençeme ýyllap dowam eden göreşde, esasanam bilim almak hukugynda gazanylan üstünlikleriň nyşana alnandygy mälim edildi.

Halkara reaksiýalar

Halkara adam hukuklary guramalaryna we Birleşen Milletler Guramasyna çagyryldy we tussag edilen palestinaly talyplaryň eden hukuk bozulmalaryna garşy çäre görmegini isledi. Ysraýylyň talyplary nyşana alýan amallaryny duruzmak, tussag edilen çagalary we talyplary goramak we halkara kanunlaryna ters gelýän amallary bes etmek üçin halkara basyşyny güýçlendirmek çagyryşy edildi.

2025-nji ýylyň 10-njy oktýabrynda Gazada gazanylan ýaraşyk şertnamasyna garamazdan Ysraýylyň düzgün bozmalary dowam edýär. Palestina çeşmelerine görä, atyşykdan soň edilen hüjümlerde 1012 adam ölüp, 3 müň 208 adam ýaralanypdyr.