Palestinanyň saglyk ulgamy: Krizisiň ölçeglerini çuňlaşdyrmak

Ysraýylyň Palestina gözegçiligi Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky saglygy goraýyş ulgamyna düýpli howp salýar. Haaretz gazetiniň habaryna görä, bu sebitdäki döwlet dermanhanalarynda möhüm dermanlaryň ýoklugy saglyk hyzmatlarynyň çökýändigini görkezýär. Bu ýagdaýyň aňyrsynda näme bar? Ysraýylyň gümrük girdejilerini ele almagy, saglygy goraýyş hyzmatlarynyň üznüksizligine howp salýan Palestina Saglygy goraýyş ministrliginiň maliýe ýagdaýyny sarsdyrýar. Döwlet dermanhanalarynda derman ýetmezçiligi köp näsagyň hususy bazardan derman satyn alyp bilmezligine sebäp bolýar. Ysraýylyň Palestina gümrük girdejilerine gözegçilik etmegi we bu girdejileriň köpüsini ele geçirmegi Palestinanyň Saglygy goraýyş ministrliginiň bergisini çuňlaşdyrýar. Ministrlik bu berginiň 2,6 milliard shekl (takmynan 925 million dollar) bolandygyny we bu berginiň 2025-nji ýylda meýilleşdirilýän býudjetine deňdigini mälim etdi.

Saglygy goraýyş işgärleriniň aýlyklary we ýagdaýy

Palestindäki saglygy goraýyş işgärleri hem bu krizisden paý alýarlar. Lukmanlar we şepagat uýalary aýlyklarynyň diňe ýarysyny ýa-da ondanam az alýarlar. Bu ýagdaý saglyk hyzmatlarynyň hiline we elýeterliligine ýaramaz täsir edýär. Döwlet sektorynda işleýän saglygy goraýyş işgärleri uzak wagtlap doly aýlyklaryny almaýandyklary sebäpli iş taşlaýyş etdiler. Bu iş taşlaýyş Iordan derýasynyň günbatar kenaryndaky 590 klinikanyň 447-sine täsir edýär we saglygy goraýyş hyzmatlarynyň kesilmegine sebäp bolýar.

Ykdysady we sosial täsirler

Ysraýylyň ykdysady çäklendirmeleri Palestina jemgyýetiniň umumy abadançylygyna-da täsir edýär. Ysraýylyň gümrük girdejilerinden suw we elektrik ýaly esasy hyzmatlar üçin Palestina bergisiniň mukdaryny aýyrmagy Palestina hökümetiniň býudjetini hasam gysgaldýar. Mundan başga-da, Ysraýylda işleýän takmynan 170 müň palestinaly işçiniň işine gaýdyp gelmegi gadagan edilende, bu müňlerçe maşgalanyň girdejisini ýitirmegine sebäp boldy.

Palestina Saglygy goraýyş ministrliginiň krizise garşy göreşi

Palestina Saglygy goraýyş ministrligi neşe krizisine we býudjet ýetmezçiligine garamazdan saglyk hyzmatlaryny dowam etdirmäge synanyşýar. Saglygy goraýyş ministri doktor Majid Abu Remezan derman kärhanalaryny bergilerine garamazdan derman bilen üpjün etmegi dowam etdirmäge çagyrdy. Şeýle-de bolsa, köp kompaniýanyň maýa ýetmezçiligi sebäpli bu islegi kanagatlandyryp bilmeýändigi habar berildi. Mundan başga-da, Palestinanyň Saglygy goraýyş ministrligi daşarky bejeriş çykdajylary üçin 960 million shekl (takmynan 341,6 million dollar) sarp etdi.

Geljek üçin çaklamalar

Palestina saglygy goraýyş ulgamynyň geljegi näbelliliklerden doly. Saglygy goraýyş ulgamyndaky bu krizis, Palestina ykdysadyýetiniň umumy gowşaklygy we Ysraýylyň dolandyryş syýasatlary bilen hasam çuňlaşýar. Bütindünýä bankynyň 2013-nji ýyldaky hasabatynda bellenip geçilişi ýaly, Ysraýylyň Iordan derýasynyň günbatar kenaryna gözegçilik etmegi, saglyk ýaly sosial hyzmatlaryň býudjetine gönüden-göni ýaramaz täsir edýän Palestiniň ykdysady potensialyna päsgelçilik döredýär. Palestina lukmançylyk kömegi birleşiginiň müdiri doktor Mustafa Barguti halkara kömek guramalarynyň sebitden çykarylmagynyň krizisi hasam çuňlaşdyrýandygyny aýtdy. Bu ýagdaý saglyk ulgamynyň durnuklylygyny hasam kynlaşdyrýar.