Gazadaky “Ot açyşlyk” diýlip atlandyrylýan balans: Bir palestinaly ölýär ýa-da her 80 minutda şikes alýar

Gaza zolagynda atyşygyň yglan edilendigine garamazdan, Ysraýyl goşunynyň gabawy we sebite garşy harby operasiýalary yzygiderli dowam edýär. “Serhetsiz lukmanlar” (MSF) guramasynda işleýän Abaş, Gazadaky gumanitar krizisiň derejesine we saglyk ulgamynyň çökmegine baha berdi. Abaşbaş, 2025-nji ýylyň 10-njy oktýabrynda sebitde yglan edilen ýaraşyk atyşygynyň meýdanda ekwiwalentiniň ýokdugyny aýtdy we başdan geçiren zorlugynyň işjeň konflikt gurşawyndan tapawudynyň ýokdugyny aýtdy.

Her 80 minutdan täze betbagtçylyk bolýar

Resmi maglumatlara esaslanýan hasabatlar Gazada yglan edilen ýaraşygyň kagyz ýüzünde galýandygyny açyk görkezýär. Saglyk ministrliginiň Abaşbaşyň beren maglumatlaryna görä, ot açyşlyk güýje gireli bäri 1250-den gowrak palestinaly öldi we göni howa zarbalarynda, bombalanmalarda we pilotsyz howa ulaglary bilen geçirilen operasiýalarda 3900 töweregi adam ýaralandy. Bu agyryly suraty seljerip, Abaş 9 aýyň dowamynda bir palestinalynyň her 80 minutda bir adamyň ölendigini ýa-da ýaralanandygyny aýtdy. Abaşbaş, dünýäniň islendik ýerinde şeýle ýokary ölüm ýitgisini başdan geçiren prosesiň "atyşyk" hökmünde kesgitlenip bilinmejekdigini aýtdy we sebitdäki ýagdaýyň söweşiň doly işjeňdigini aýtdy. Çagalaryň ölmegine ünsi çeken Abaş, Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar Gaznasynyň (ICEUNISEF) maglumatlaryna görä, diňe 19-njy iýuna çenli 265-den gowrak çaganyň ölendigini habar berdi.

Keselhanalarda düşek ukyby 100 göterime ýetdi

Abaş, Gazadaky saglyk infrastrukturasynyň düýbünden ýykylandygyny we hassahanalarda aşa köp adam ýygnamagyň adaty ýagdaýa öwrülendigini aýtdy we saglyk işgärleriniň adatdan daşary tagalla edendigini aýtdy. Köp klinikalarda iki ýa-da üç hassanyň bir düşekde bejergi almalydygyny bellän Abaş, MSF-iň çäginde hyzmat edýän çagalar hassahanasynyň iş ýerleriniň 100 göterim bilen işleýändigini we bu mümkinçilikleriň wagtal-wagtal artýandygyny aýtdy. Abaşbaş, hüjümler netijesinde ýaralanan 650-den gowrak hassanyň iýun aýynda MSF tarapyndan goldanýan klinikalarda bejergi alandygyny we 25 çaga bilen birlikde jemi 49 ýaralanan adamyň 25-nji iýuldan 5-nji awgust aralygynda MSF keselhanalaryna iberilendigini aýtdy. Ysraýyl hüjümleriniň günsaýyn güýçlenýändigini bellän Abaş, maý aýynda 119 adam ölmeginiň iýun aýynda 121, iýul aýynda 152-e ýetendigini aýtdy.

Ynsanperwer kömegine päsgelçilik we halkara guramalara basyş

Abaşbaş, "Ynsanperwer kömek ulaglary Gazanyň içine girýär" diýen düşünjäniň hakykaty görkezmeýändigini we sebite gelýän medisina enjamlarynyň we dermanlarynyň mukdarynda oňyn üýtgeşmäniň bolmandygyny aýtdy. Ysraýyl hökümeti tarapyndan "goşa ulanylýan önümler" ady bilen taýýarlanan we yzygiderli täzelenýän gadagan sanaw sebäpli hatda iň esasy lukmançylyk enjamlarynyň hem Gaza girmeginiň öňüni alýandygy habar berildi. Mundan başga-da, Gazada işleýän halkara hökümete degişli bolmadyk guramalara edilýän basyşyň ýokarlanandygy bellenildi. Ysraýyl administrasiýasynyň sebitdäki ähli işgärleriň sanawyny paýlaşmak we "hasaba alyş borçnamasyny" ýüklemek baradaky kararyna garşy MSF ýaly 37 halkara guramasy bu haýyşy ret etdi. Bu karardan soň köp sanly kömek guramasynyň resmi hasaba alnyşy ýatyryldy we daşary ýurtly işgärler Gazany terk etmeli boldular. Abaşbaş, bellige alnyşyň ýatyrylmagy sebäpli Ysraýyl häkimiýetleri bilen utgaşdyrmak mehanizmleriniň doly kesilendigini we gönüden-göni habarlaşmandygyny aýtdy.