Global bazarlarda Eastakyn Gündogarda ýer titremesi: Nebit 100 dollara barabar bolanda Fed garaşyşlary üýtgedi

Eastakyn Gündogarda harby we syýasy dartgynlygyň güýçlenmegi, dünýä maliýe we haryt bazarlarynda kartoçkalaryň gaýtadan paýlanmagyna getirýär. ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gapma-garşylyklaryň güýçlenmegi, Hormuz bogazyndan nebit iberilişiniň haýallamagy we Gyzyl deňiz ýoly boýunça howpsuzlyk töwekgelçiliginiň ýokarlanmagy energiýa koridorlaryny daraldýar we bahalaryň ýokarlanmagyna sebäp bolýar. Bu wakalara laýyklykda, London bazarlarynda sentýabr aýynda getirilmegi üçin Brent nebitiniň barrel bahasy hepdäniň dowamynda 100 dollarlyk çäklendirmäni synagdan geçirdi.

Geosyýasy töwekgelçilikler, inflýasiýa aladalary we federasiýa garaşmalary

Nebitiň bahasynyň bu düýpli ýokarlanmagy, global inflýasiýanyň ýene-de güýçlenip biljekdigi baradaky aladany getirdi. Bu ýagdaý, ABŞ-nyň Merkezi Bankynyň (Federal ätiýaçlyk banky) berk pul syýasaty pozisiýasyny saklap we göterim derejesini ýokarlandyryp biljek bahalary güýçlendirdi. Pul bazarlaryndaky häzirki maglumatlara görä, Federal ätiýaçlyk ulgamynyň iýul ýygnagynda göterim mukdaryny ýokarlandyrmak ähtimallygy 35,8 göterime çenli ýokarlandy, sentýabr aýyna çenli ýokarlanmak ähtimallygy bolsa 70,8 göterime ýetdi.

Bu garaşyşlar bilen bir hatarda, obligasiýa bazarlarynda işjeňlik syn edildi. ABŞ-nyň 2 ýyllyk obligasiýa göterimi hepdäni takmynan 16 esasy bal bilen 4,35 göterim tamamlasa-da, 10 ýyllyk obligasiýa göterimi takmynan 15 bal ýokarlandy we 4,69 göterime ýetdi. Şeýle hem dollar görkezijisi hepdede 0,7 göterim ösüş bilen 101.5-e çykdy. Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň administrasiýasynyň 60 söwda hyzmatdaşyna 10 göterim ýa-da 12,5 göterim gümrük paçlaryny saljakdygy baradaky habary dünýä söwdasy we inflýasiýanyň geljegi baradaky aladalary hasam güýçlendirdi.

Europeanewropa tarapynda, Europeanewropa Merkezi Banky (ECB) üç esasy syýasat nyrhyny garaşyşlara laýyk saklady. Şeýle-de bolsa, BB-niň başlygy Kristin Lagardyň Eastakyn Gündogarda ýerleşýän energiýa zarbalarynyň inflýasiýa täsiriniň entek doly ýüze çykmandygy baradaky duýduryşy göterim derejeleriniň uzak wagtlap ýokary derejede galmagyna garaşylýar.

Gymmat metallarda garyşyk tendensiýa we Merkezi banklaryň taryhy altyn islegi

ABŞ-nyň obligasiýa göterim derejesiniň ýokarlanmagy we dollaryň indeksiniň ýokarlanmagy gymmat bahaly metallara satuw basyşyny döreden hem bolsa, aşakdan reaksiýa satyn almak we gysga pozisiýalaryň ýapylmagy bahalary goldady. Nebitiň bahasynyň ýokarlanmagy, Federal ätiýaçlyk ulgamyny has gödek syýasata mejbur etjekdigi baradaky aladalar sebäpli ýokarlanmagy çäklendirýän hem bolsa, merkezi banklaryň ätiýaçlyk diwersifikasiýa hereketleri bazara gurluş goldawyny dowam etdirýär.

Bütindünýä altyn geňeşiniň maglumatlaryna görä, merkezi banklar maý aýynda sap 41 tonna altyn satyn alypdyrlar. Bu etapda Polşa 18 tonna, Hytaý bolsa 10 tonna satyn almak bilen tapawutlandy; Özbegistan, Gazagystan we Singapur hem ätiýaçlyklaryny güýçlendiren ýurtlaryň arasynda. Geňeşiň "2026 Merkezi banklaryň altyn ätiýaçlyklary gözlegine" gatnaşýan işgärleriň 89 göterimi geljekki 12 aýda global altyn gorlarynyň köpeljekdigini çaklaýar. Öz edaralarynyň ätiýaçlyklaryny artdyrjakdyklaryny mälim edenleriň sany, gözleg taryhynda 45 göterim bilen iň ýokary derejä ýetdi. Her hepde kümüş 4,1 göterim, altyn unsiýada 0,9 göterim, palladim 0,4 göterim, platina 0,2 göterim azaldy.

Senagat metallarynda we energiýa toparynda üpjünçilik-isleg balansy

Hytaýyň esasy metallardaky isleg we isleg ösüşi bazara ugrukdyrdy. Hytaýyň iýun aýynda arassalanan mis importynyň soňky 9 aýda iň ýokary derejä we Şanhaý aksiýalarynyň 2024-nji ýylyň fewral aýyndan bäri iň pes derejä düşmegi misiň bahasyny goldady. Mis bir theadan daşary bazarda 1,3 göterim gymmatlady; Sink 1,8 göterim, nikel 1,8 göterim, gurşun 0,6 göterim ýitirdi. Beýleki tarapdan, Aýlag sebtindäki önümçiligiň janlanmagy we Hytaýyň eksportynyň ýokarlanmagy sebäpli alýumin tekiz galdy. London metal bir Exchangeasynyň aksiýalary 1970-nji ýyldan bäri iň ýokary derejä ýetensoň, öňdebaryjy bazar basyş astynda bolsa, 22-nji iýulda 65 müň 225 tonna kepilnamanyň ýatyrylmagy pese gaçmagy çäklendirdi.

Energetika tarapynda, Brent nebit hepdede 7,3 göterim gymmatlady, çig nebitiň käbir görnüşleri fiziki bazarda 110 dollara ýetdi. Hussileriň Saud Arabystanynyň tankerlerine eden hüjümleri we Pars aýlagynda ýük göterijileriň azalmagy üpjünçilik aladalaryny güýçlendirdi. ABŞ-nyň paýnamalarynyň köpelmegi we sentýabr aýynda OPEC + -iň önümçiligini günde 188 müň barrele çenli artdyryp biljekdigi baradaky habar bu ösüşi bölekleýin çäklendirdi. Tebigy gaz ABŞ-da yssy howa sebäpli 1 göterim ýokarlamak bilen hepdäni ýapdy.

Oba hojalygyna we ýumşak önümlere howa we logistika basyşy

Gara deňizdäki ýük daşamak töwekgelçiligi we amatsyz howa şertleri oba hojalyk önümlerinde aýgytlydy. Russiýanyň ukrain portlaryna eden hüjümleri bugdaý we mekgejöweniň iberilmegine howp salýan bolsa-da, ABŞ-nyň Oba hojalygy ministrliginiň maglumatlarynda mekgejöwen we ýaz bugdaý hasylynyň garaşylmagynyň peselmegi bahalary ýokarlandyrdy. Çikago söwda bir Exchangeasynda mekgejöwen 4,1 göterim, soýa 3,5 göterim, bugdaý 2,7 göterim, tüwi 0,3 göterim pese gaçdy.

softumşak harytlarda Braziliýada kofe hasylynyň tizlenmegi bilen kofe 1,9 göterim, global önümçilik garaşyşlary bilen şeker 0,5 göterim, Günbatar Afrikadan getirilýän önümleriň köpelmegi bilen kakao 3,7 göterim ýitirdi. Beýleki tarapdan pagta, hepdäni 1,6 göterim ýokarlamak bilen tamamlady.