Global howpsuzlyk boýunça täze döwür: NATO we Aziýa-Pacificuwaş umman hyzmatdaşlygynyň taryhy kesgitlemesi

Global geosyýasy deňagramlylygyň çalt üýtgeýän döwründe günbatar bileleşigi bilen Aziýa-Pacificuwaş umman sebitiniň demokratik güýçleriniň arasyndaky gatnaşyklar barha güýçlenýär. Japanaponiýa , Günorta Koreýa , Awstraliýa we Täze Zelandiýa -dan ybarat Aziýa-Pacificuwaş umman kwarteti (IP4) bilen NATO goranmak we howpsuzlyk pudagyndaky hyzmatdaşlygyny täze derejä çykardy. Iň soňky ýokary derejeli sammitde global howpsuzlygyň bölünmezligi ýörelgesi ýene bir gezek gaty ses bilen yglan edildi.

Global howplara garşy umumy front

NATO-nyň Baş sekretary Mark Rutte -niň ýolbaşçylygynda ýygnanan Aziýa-Pacificuwaş umman hyzmatdaşlarynyň wekilleri, dünýädäki howpsuzlyk krizisleriniň biri-birine gönüden-göni täsir edýändigini aýtdy. Duşuşykda Euroewro-Atlantik sebitindäki durnuksyzlygyň Hindi-Pacificuwaş ummany geografiýasyna gönüden-göni täsir edýändigi we ol ýerdäki dartgynlygyň Europeewropa gönüden-göni täsir edýändigi ara alnyp maslahatlaşyldy. Gatnaşanlar esasanam serhetaşa howplara, kiber hüjümlerine we gibrid söweş usullaryna garşy utgaşdyrmak kararyna geldiler.

IP4 ýurtlary bilen NATO arasynda strategiki köpri

Aziýa-Pacificuwaş umman sebitiniň dört möhüm aktýory Japanaponiýa, Günorta Koreýa, Awstraliýa we Täze Zelandiýa soňky ýyllarda NATO bilen hyzmatdaşlyk mehanizmlerini çuňlaşdyrýarlar. Russiýa-Ukraina urşy we Demirgazyk Koreýanyň ýadro işleri ýaly global krizisleriň goranyş senagatyna we üpjünçilik zynjyryna ýaramaz täsiri bu hyzmatdaşlygy hökmany edýär. Brýusselde geçirilen ýygnakda Aziýa-Pacificuwaş umman hyzmatdaşlarynyň NATO-nyň goranyş strategiýalaryna goşan goşantlary we bilelikdäki harby türgenleşikleriň geljegi ara alnyp maslahatlaşyldy.

Mark Rutte

-den güýçli hyzmatdaşlyga ünsi Iş başyna geçenden soň global hyzmatdaşlyga uly ähmiýet beren NATO-nyň Baş sekretary Mark Rutte Europeanewropa bilen Pacificuwaş ummanyň howpsuzlygynyň aýrylmazdygyny aç-açan aýtdy. Rutte, demokratik ýurtlaryň global tertibe howp salýan awtoritar reimesimleriň hyzmatdaşlygyna garşy umumy goranyş pikirini ösdürmelidigini öňe sürdi. Bu kontekstde aňtaw paýlaşmak, deňiz howpsuzlygy we tehnologiki hyzmatdaşlyk ugurlarynda täze anyk ädimleriň görüljekdigi habar berildi.