Gündelik 2 müň liranyň aýlygyna garamazdan, işgär tapyp bilmeýär: Ekranyň taryhy hünäri ýok bolmak howpyndadyr

Gaziantepiň taryhy we medeni mirasynyň iň möhüm merkezlerinden biri bolan Çopanlar bazary, adaty senetleriň soňky wekillerini kabul etmegini dowam etdirýär. Bu senetçileriň biri, 54 ýaşly elek ussasy Mustafa ılmylmaz 30 ýyl bäri adaty usullary ulanyp, wagt we çalt ösýän tehnologiýa garşy uly garşylyklary görkezip, elek öndürýär. Un, bugdaý, nohut we nohut ýaly oba hojalyk önümlerini el bilen eritmek üçin ulanylýan gurallary öndürýän ılmaz, ata-baba hünäriniň ýok bolmak howpunyň bardygyny nygtaýar.

Gaziantep mis ussalary bazaryndaky tehnologiki özgerişleriň kölegesinde bir hünär

Geçmişde oba hojalygynyň we öý ykdysadyýetiniň aýrylmaz elementlerinden biri bolan süzmek indi zawod önümçiligine we häzirki zaman barlag ulgamlaryna boýun egýär. Geçmişde bazardaky onlarça söwdagäriň girdeji çeşmesi bolan bu hünär indi diňe birnäçe ussanyň yhlasy bilen ýaşamaga synanyşýar. Zawodlarda ulanylýan awtomatiki ulgamlaryň islegi ep-esli azaldandygyny mälim eden Mustafa ılmylmaz, bu hünäriň soňky aýaklarynda durýandygyny aýtdy.

Hünärmentiň geljegi barada alada edýändigini mälim eden ılmaz, "30 ýyl töweregi wagt bäri has ýumşak ussat boldum. Gynansagam, kärimiz ýok bolup gitdi. Häzirki wagtda bu işi ýerine ýetirmek üçin bary-ýogy 4-5 ussa galdy. El, un, bugdaý, nohut we nohut ýaly süzme önümleri öndürýäris. Arahis süzgüç we pürs. Şeýle-de bolsa, häzirki zaman ulgamlary zawodlarda ulanylýar. "Indi bolşy ýaly isleg ýok, şonuň üçin kärimiz günsaýyn ýitip barýar".

"Gündelik aýlyk 2 müň lirany hödürleýäris, ýöne okuwçy tapyp bilmeris"

Hünärdäki iň uly meseleleriň biri, täze nesliň hünäri öwrenmek islemeýändigi we şägirtleri taýýarlamazlygydyr. Peopleaşlaryň stol işlerini has gowy görýändikleri ýa-da el zähmetini talap edýän işlerde sabyrlylyk görkezmeýändigi, taryhy hünärleriň zynjyryny iň ýokary derejä çykarýar. Yylmaz, bu pudaga täze işgär almak üçin çynlakaý maliýe mümkinçiliklerini hödürländiklerine garamazdan üstünlik gazanyp bilmediklerini aýtdy.

Şägirt tapmakda umytsyzlygyny düşündirip, tejribeli ussat şu sözleri ulanýar: "Iň uly problemamyz okuwçylary taýýarlamak däl. Her gün 1500-2 müň lira aýlyk hödürlesek-de, işgär tapyp bilmeris. Gelen ýaşlar iki-üç gün işlänsoň işini taşlaýarlar. Şol sebäpli hünäri geljek nesillere geçirmekde kynçylyk çekýäris. Bu işi näçe wagt dowam etdirip biljekdigimizi bilemzok. "

Hornbeam agajyndan ýasalan elde öndürilen önümler

Adaty elek önümçiliginiň iň möhüm syry, ulanylýan materialyň hilinde. Mustafa ılmylmaz, ekranlary uzak we çydamly etmek üçin, iriň ýa-da tirýek ýaly agaçlary çalt deformasiýa etmegiň ýerine şah tüýdügini has gowy görýändiklerini aýdýar. Çig maly gaýtadan işlemekden satuw tapgyryna çenli bolan kyn prosesi düşündiren ıylmaz, önümçiligiň tutuşlygyna myşsanyň güýjüne we çeýeligine esaslanýandygyny aýdýar.

Önümçilik etaplary barada jikme-jik maglumat berýän ussat: "Horbeam güýçli we çydamly bolany üçin has gowy görülýär. Saýlaw ýa-da tirýek ýaly agaçlar wagtyň geçmegi bilen deformasiýa edýär. Agaçlar ilki bilen agaç görnüşinde gelýär. Soňra suwa batyryp ýumşadylýar we galyplaryň kömegi bilen şekillendirilýär. Süýt elekleri, un süzgüçleri, süzgüçler we panjaralar ýaly dürli önümleri tutuşlygyna el bilen taýýarlaýarys. "

ılmylmaz öndürýän un eleklerini 200-250 lira aralygynda we elekleri 350-400 lira arasynda üýtgeýän bahalarda satýandyklaryny aýdýar we ozal Gündogar Anadoly welaýatlaryna, Siriýa we dürli arap ýurtlaryna giň eksport edendiklerini, emma häzirki wagtda bazaryň gaty dar bolandygyny aýdýar. Yylmaz öz sözüni aşakdaky jaň bilen jemleýär: "Häzirki wagtda hatda 200-250 lira satýan elek öndürjek ýa-da günde 2 müň lira işleýän işgär tapyp bilmeris. Bu biziň iň uly problemamyz. Peopleaşlaryň bu hünäri halamagyny we öwrenmek islemegini arzuw edýärin. Şonda bu däp dowam eder we hünär ýitmez. "