Guradylan injir eksport gämisiniň ugry kesgitlenildi, ýöne baha näbelliligi dowam edýär

DUYGU ERDOĞAN / İSTANBUL - Türkiýäniň iň abraýly oba hojalygy eksport önümlerinden biri bolan guradylan injir üçin täze möwsümiň tolgundyrylmagy, öndürijiler bilen bazar bahalarynyň arasyndaky näbellilik dowam edýär. Dünýäde guradylan injir zerurlygynyň diňe bir bölegini kanagatlandyrýan Aýdyndaky önüm öndürijiler, giriş çykdajylarynyň ýokarlanmagy sebäpli ezilmezligi üçin bahalaryň gysga wagtda yglan edilmegini talap edýärler. Pudagyň wekilleri erkin bazarda satyn almalaryň 220 lira toparyndan başlandygyny mälim etseler-de, öndürijiniň bu möwsümde iň az garaşýan zady 300 lira bolar.

Eksport gämisi 28-nji sentýabrda ýola goýulýar, emma bir Stockada dymmaklyk höküm sürýär

Dünýäde guradylan injir isleginiň 60 göteriminden gowragyny emele getirýän Türkiýedäki eksportçylar täze möwsümiň ilkinji gämisini 28-nji sentýabrda portdan ugratmaga taýynlanýar. Eksport üçin niýetlenen ýokary hilli önümleriň hemmesi diýen ýaly Türkiýede injir öndürýän ýerleriň 60 göterimini ýerleşdirýän Aýdyndan getirilýär. Şeýle-de bolsa, eksport senenamasy işleýän hem bolsa, Aýdyndaky öndürijiler bahanyň näbelliligi sebäpli önümlerini satmakdan çekinýärler. Guradylan injir satyn alyş bahalary, bellige alyş amallarynda we bir exchangalaryň býulletenlerinde entek öz beýanyny tapmady. Bazarda ilkibaşda 220 lirada satyn alnandygyna garamazdan, öndürijiler önümçilik çykdajylarynyň ýokarlanmagy bilen şu möwsümde azyndan 300 lira bahasyny isleýärler. Geçen ýyl söwdagärlere satan ortaça bahasy 233 lira bolsa-da, Tariş 300 lira üçin iň oňat hilli guradylan injir satyn aldy.

Önüm, bahanyň näbelliligi sebäpli önümini Tarişa tabşyrýar

Täze möwsümde Tarişden entek resmi satyn alyş bahasynyň yglan edilmezligi bazardaky garaşyşy artdyrýar. Bu mesele boýunça möhüm beýanat beren Aýdyn İnçirliowa Oba hojalyk palatasynyň başlygy Ali Ouzhan Ülgdür, eksport gämisiniň gidýän senesi yglan edilmegi bilen ähli satyn alyş bahalarynyň hepdäniň içinde aýdyňlaşdyrylmagyna garaşýandyklaryny aýtdy. Injir öndürijileriň ýeke-täk girdeji çeşmesi bolandygyny ýada salýan Ülgdür "Giriş bahalary we çykdajylaryň ýokarlanmagy düşnüklidir. Muny her kim aňsatlyk bilen hasaplap biler. Beýleki tarapdan, bahalar entek resmi däl we bazar çözülmänsoň, öndürijilerimiz hasyl deklarasiýasy bilen önümlerini Tarişe tabşyrmagy makul bilýärler." Aýdyn, Organiki we adaty injir öndürmekde dünýä lideridir

Türkiye 28 göterim paý bilen global injir önümçiliginde öňdebaryjydyr. Pudagyň geljekdäki çaklamalaryna görä, täze injir önümçiliginiň takmynan 388 müň tonna, guradylan injir önümçiliginiň 2026-njy ýyldaky çaklamalarynda 94 müň tonna bolmagyna garaşylýar. Türkiýede öndürilýän lokomotiw, dünýädäki guradylan injir isleginiň takmynan 60-65 göterimini kanagatlandyrýan Aýdyndyr. Aýdyn diňe Türkiýedäki injir önümçiliginiň 60 göterimini tutman, eýsem ökde oba hojalygynda-da öňdebaryjydyr. Theurduň hemme ýerinde öndürilýän organiki injirleriň 84 göterimi Aýdin topraklarynda ösdürilip ýetişdirilýär.

"Soňky ýyllaryň iň ýokary hilli önüminiň bahasyny arzanlatmarys"

Aýdyn Germençik Oba hojalyk palatasynyň başlygy Şahabettin Çapakçýoglu, resmi satyn alyşlaryň entek başlamandygyny we bahalaryň näbelliligini öndürijileri kyn işiň bosagasyna getirendigini aýtdy. Çapakıogly, eksportçynyň isleginiň bazaryň dikeldilmegi üçin zerurdygyny aýdyp, "Eksportçy söwdagäriň satyn almak üçin önüm öndürijiniň ýanyna gitmegini talap eder. Theöne häzirki wagtda bazarda isleg bildirilýän iş ýok. Elbetde, bahalaryň arzanlamagyna ýol bermeris. Sebäbi bu ýyl önüm öndürijiniň deriniň öwezini dolmalydygy we öwezini dolmalydygyna ünsi çekdi."