Hormuz bogazynda söwda gatnawy: Täze şertnamanyň täsiri

Hormuz bogazy strategiki ähmiýeti sebäpli dünýä söwdasynyň ýüregi hökmünde tanalýar, şol bir wagtyň özünde ABŞ , Ysraýyl we Eýran arasynda bolup geçen söweşden soň täjirçilik gämi gatnawy togtady. Şeýle-de bolsa, 28-nji fewralda bu gapma-garşylyklar ýüze çykansoň, iki ýurduň arasynda gazanylan täze şertnama bilen hereket ýene-de ýokarlandy.

{IMG_0} h

Bosforda ulag hereketi ýokarlanýar

Uruşdan öňki döwürde her gün takmynan 130 söwda gämisi Hormuz bogazyndan geçýärdi. Şeýle-de bolsa, urşuň iň agyr döwürlerinde bu san ep-esli azaldy we käbir günlerde bary-ýogy 1 gämä düşdi. Urşuň ilkinji 100 gününde ortaça 10 gäminiň geçip, söwda akymynyň 95 göterim peselendigi hasaba alyndy.

Maglumat seljeriş kompaniýalary Kpler we MarineTraffic tarapyndan berlen maglumata görä, ABŞ bilen Eýranyň arasynda 14 maddalyk şertnamadan soň jemi 172 gämi Hormuz bogazyndan geçdi. Ortaça gündelik 34 gämi gatnawy bilen uruşdan öňki derejäniň 25 göterimine ýetdi. Bu döwürde jemi 13 million barrelden gowrak Eýran nebit halkara bazarlaryna eltildi. Mundan başga-da, Saud Arabystany , Yrak , Katar we Birleşen Arap Emirlikleri -den gelýän çig nebit tankerleriniň sanynda ep-esli ösüş boldy. "Universal Glory" Saud Arabystanynyň Ras Tanura portundan 2 million barrel çig nebit alyp, Günorta Koreýa ugruna barýarka, Monte Urbasa 1 million barrel çig nebit bilen Hindistan ugruna ugrady.

Päkistan -yň töwellaçylygynda Şweýsariýa 21-nji iýunda tamamlandy. Bu ýygnaklaryň dowamynda düşünişmek memorandumynyň durmuşa geçirilmegi bilen baglanyşykly jikme-jiklikler ara alnyp maslahatlaşyldy we tehniki mehanizmler barada ylalaşyk gazanyldy.

Araçy ýurtlaryň bilelikdäki beýanynda taraplaryň syýasy tagallalara gözegçilik etmek üçin ýokary derejeli komitet döretmek barada ylalaşandyklary habar berildi. Şeýle hem 60 günüň içinde gutarnykly şertnama baglaşmagy maksat edinýär. Gepleşikleriň dowamynda "sanksiýalary ýatyrmak", "ýadro meseleleri", "üýtgedip gurmak" we "ykdysady ösüş" ýaly möhüm meseleler boýunça iş toparlarynyň dörediljekdigi mälim edildi.

Netije we geljege garaýyş

Hormuz bogazyndaky söwda gämi gatnawy uruşdan soňky döwürde gaýtadan dikeldilip başlandy. ABŞ bilen Eýranyň arasynda gazanylan şertnama sebitdäki dartgynlygy azaltmak arkaly ykdysady işleriň kadalaşmagyna goşant goşýar. Öňümizdäki günlerde geçiriljek gepleşikleriň netijesi sebitdäki durnuklylygyň hemişelik boljakdygyny kesgitlär.