Horwatiýanyň premýer-ministri Plenkowiçiň Serbiýa eden gödek reaksiýasy: "Uruş jenaýatçysynyň şöhratlandyrylmagy kabul ederliksiz"

Horwatiýanyň premýer-ministri Andrej Plenkowiç Serbiýanyň öňki serkerdesi Ratko Mladiçiň adamzada garşy jenaýatlar we genosid sebäpli ömürlik türme tussaglygyna höküm edilenden soň, Serbiýanyň garaýşyna berk garşylyk görkezdi. Glençik şäherinde metbugata beýanat beren Plenkowiç Serbiýa döwletiniň 27-nji awgustda Gollandiýanyň Gaagadaky türmesinde 84 ýaşynda aradan çykan Mladiç üçin ýokary derejeli jaýlanyş çäresini tankyt etdi.

Plenkowiçden ahlak gymmatlyklary we EUB agzalygy barada duýduryş

Premýer-ministr Plenkowiç ýüzlerçe adamyň Bosniýa we Gersegowinanyň Banja Luka şäherine ýygnanyp, Mladiçiň ölüminden soň hatyralama çärelerini guranda, özüniň aladalanýandygyny aýtdy we halkara hukugynyň iň agyr jenaýatlarynda günäkärlenen adyň gahryman edilmeginiň kabul edilmejekdigini aýtdy. Plenkowiç: "Genosid we beýleki agyr jenaýatlar üçin ömürlik türme tussaglygyna höküm edilen Mladiçiň özüni alyp barşyny öwmek düýbünden ahlak taýdan kabul ederliksizdir."

Horwatiýanyň lideri Serbiýanyň Mladic üçin resmi ýas yglan etmegini we döwlet derejesinde dabara guramagyny tankytlap, şeýle ädimleriň Belgrad administrasiýasynyň Europeanewropa integrasiýa prosesine zarba urjakdygyny aýtdy. Plenkowiç, bu mentalitet bilen Serbiýanyň Europeanewropa Bileleşigine (EUB) agza bolup bilmejekdigini we EUB guramalarynyň bu meselede eglişiksiz pozisiýasynyň bardygyny ýatlatdy.

ugugoslaw goşunyndan söweş jenaýatçysyna çenli: Ratko Mladiç kim?

Bosniýa söweşiniň iň garaňky şahsyýetlerinden biri bolan Ratko Mladiç 1942-nji ýylda Bosniýanyň we Gersegowinanyň gündogaryndaky Kalinowik şäheriniň golaýyndaky Bozanowiç obasynda dünýä indi. Belgradda harby bilimini gutaran Mladiç köp ýyllap ugugoslaw halk goşunyna (JNA) işjeň gatnaşdy. 1992-nji ýylyň maý aýynda Bosniýa we Gersegowinada gapma-garşylyklar güýçlenende, täze döredilen Respublika Srpska goşunynyň Baş ştabynyň başlygy wezipesine bellendi we 1996-njy ýyla çenli bu wezipede işledi.

1995-nji ýylyň 24-nji iýulynda öňki ugugoslawiýa (ICTY) Halkara Jenaýat Kazyýeti tarapyndan resmi aýyplama taýýarlanan Mladic uruş gutarandan soň adalatdan gaçmak üçin Serbiýada gaçybatalga berdi we takmynan 16 ýyl gaçgak bolup ýaşady.

16 ýyl gaçmak we Srebrenisa genosidi üçin jogapkärçilik

Serbiýanyň hökümetiniň köp ýyl bäri "ony tapyp bilmeris" diýen resmi goragyna garamazdan, Mladigiň döwlet mehanizmleriniň täsirli adamlary tarapyndan goralýandygy baradaky aýyplamalar hemişe gün tertibinde galýar. Aslynda, ýerli teleýaýlymlarda ýaýlyma berlen käbir arhiw suratlarynda Mladigiň köp adamly sosial şertlerde gaty rahat peýda bolandygy, güýmenje gatnaşandygy we islenýän döwründe töweregindäki adamlar bilen surata düşendigi aýan edildi.

Uzak gözlegden soň, "Bosniýanyň gassaby" lakamly Mladic 2011-nji ýylyň 26-njy maýynda Serbiýanyň Zrenjanin şäheriniň golaýyndaky Lazarewo obasynda tussag edildi. 2011-nji ýylyň 31-nji maýynda Gaaga iberilen Mladiçiň kazyýet işi 2012-nji ýylyň 16-njy maýynda başlandy. Oňa bildirilýän ähli aýyplamalary ret eden Mladiç 1995-nji ýylyň iýul aýynda bolup geçen we azyndan 8,372 Bosniýa raýatynyň öldürilmegi meýilleşdirilen Srebrenisa genosidiniň baş meýilleşdirijisi we öjükdirijisi hökmünde taryha girdi.