IAEA-nyň prezidenti Grossi: Eýranyň ýadro desgalary barlanar

Halkara Atom Energiýasy Guramasynyň (IAEA) prezidenti Rafael Mariano Grossi Eýranyň ýadro desgalarynyň gözden geçiriljekdigini habar berdi. Bu söz Fukuşima süýt elektrik stansiýasynda geçirilen metbugat ýygnagynda ABŞ we Ysraýylyň Eýrana guran hüjümlerinden soň geçirilen barlaglaryň ykbaly bilen gyzyklanýanlara jogap berdi. Agentlik gözegçileriniň bu desgalary gözden geçirjekdiklerine ünsi çeken Grossi, taraplaryň arasynda gol çekilen özara düşünişmek memorandumynyň bardygyny aýtdy. Bu memorandumda ýadro material desgalarynyň IAEA tarapyndan barlanjakdygy aýdylýar.

Barlag işinde täze ösüşler

Barlaglaryň haçan geçiriljekdigi belli bolmasa-da, bu işde araçylyk edýän Pakistan we Katar ýaly ýurtlar bilen gepleşikler Şweýsariýanyň Bürgenstock şäherinde dowam etdirilýär. ABŞ-nyň wise-prezidenti JD Vance Eýranyň IAEA inspektorlaryny gaýtadan çagyrmagyny "möhüm öwrülişik" hökmünde häsiýetlendirdi. Bu ösüş ABŞ tarapynda uly tolgunma döretdi.

Eýranyň reaksiýasy we içerki ýagdaýy

Eýranyň Daşary işler ministrligi we gepleşik komitetiniň metbugat sekretary Ismail Bekayi IAEA barlaglarynyň käbir desgalarda dowam edýändigini, ýöne ABŞ we Ysraýylyň hüjümleri sebäpli käbir desgalarda barlaglaryň gepleşiklere bagly boljakdygyny aýtdy. Gözlegleriň dowam etdirilýän desgalarynyň arasynda Buşehr ýadro desgasy bar. Trump, inspektorlaryň Eýrana eden sapary ABŞ-Eýran şertnamasynyň bir bölegi bolupmy ýa-da "100% barlag geçiriler" -diýip, soraglara jogap berdi.

Barlaglaryň haçan geçiriljekdigi we haýsy desgalary gurşap aljakdygy barada näbellilik dowam edýär. Şeýle-de bolsa, Grosiniň aýdanlary taraplaryň arasyndaky ylalaşygyň ähmiýetine ünsi çekýär we barlaglaryň geçiriljekdigine kepillik berýär. Eýran bilen beýleki ýurtlaryň arasyndaky gepleşikleriň netijesi barlaglaryň derejesini we haçan geçiriljekdigini kesgitlär. Geljekdäki ösüşler bu gözegçilikleriň näderejede täsirli boljakdygyny we sebitdäki dartgynlygyň nähili çözüljekdigini görkezer.