Iki gezek pensiýa hoş habar: 3600 günlük bonus we goşa aýlyk bilen bölekleýin pensiýa çykmagyň şertleri nähili?

Türkiýedäki sosial üpjünçilik ulgamyndaky düzgünler we häzirki hukuk düzgünleri işgärlere belli bir şertlere laýyk gelýän halatynda az mukdarda pensiýa çykmaga ýa-da belli bir şertlerde iki aýlyk aýlyk almaga mümkinçilik berýär. Bölekleýin pensiýa hukugy, 3600 gün baýrak şerti bilen, esasanam 1999-njy ýylyň 8-nji sentýabryna çenli ilkinji gezek ätiýaçlandyrylan raýatlar üçin uly artykmaçlygy hödürlän hem bolsa, ulgamda dürli formulalar bilen goşa pensiýa hukuklaryny hem almak mümkin.

3600 günlük bonus bilen bölekleýin pensiýa näme we bu kimiň öwezini dolýar?

Bölekleýin pensiýa ýa-da köpçülige mälim bolşy ýaly, ýaş pensiýasy, köp mukdarda gününi gutaryp bilmeýän ätiýaçlandyrylan adamlar üçin durmuş ýoly bolup hyzmat edýär. Bu hukukdan peýdalanmak üçin ilkinji we iň möhüm düzgün, ätiýaçlandyryşyň başlanýan senesi 1999-njy ýylyň 8-nji sentýabrynda ýa-da ondan ozal bolmalydyr. Bu seneden öň ätiýaçlandyryş alan adamlar bölekleýin pensiýa almak üçin üç esasy şerti ýerine ýetirmeli:

Ilki bilen azyndan 15 ýyl ätiýaçlandyryş möhletini tamamlamaly. Ikinjiden, azyndan 3600 gün maýyplyk, garrylyk we ölüm ätiýaçlandyryş tölegleri olaryň atlaryna tölenen bolmaly. Netijede, kem-kemden ýaş çägini doldurmak talap edilýär. Bu üç şertiň (15 ýyl, 3600 gün we ýaş zerurlygy) ýerine ýetirilen senesine baglylykda ýaş çäkleri aýallar üçin 50 bilen 58, erkekler üçin 55 we 60 arasynda üýtgeýär.

Iki gezek pensiýa mümkinçiligini nädip almaly?

Durmuş üpjünçiligi kanunçylygyna görä, "goşa pensiýa" ýa-da "goşa aýlyk" diýilýän ýagdaýa, adatça, iki dürli usul arkaly ýetip bolýar. Bularyň birinjisi, adamyň dul aýalynyň ölen ýanýoldaşy ýa-da ölen ejesi ýa-da kakasy sebäpli ýetim pensiýasy, öz işi sebäpli özüne laýyk pensiýa goşmaça pensiýa alýan ýagdaýy.

SSI kanunçylygyna laýyklykda ätiýaçlandyrylan adama öz işi sebäpli berilýän pensiýa, aýaly ölen halatynda dul aýalyň pensiýasyny almakda päsgelçilik döretmeýär. Bu ýerde iň möhüm zat, ölen ýanýoldaşynyň we peýdalanyjynyň ätiýaçlandyryş bölümleri (SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı). Dürli edaralara tabyn bolan halatynda, peýdalanýanlar pensiýa we ölen ýanýoldaşynyň aýlyk hakynyň belli bir bölegini (köplenç 50% ýa-da 75%) bökdençsiz alyp bilerler.

Hususy pensiýa ulgamy (BES) bilen ikinji pensiýa ýoly

Döwlet tarapyndan kepillendirilen goşa pensiýa formulasy, hususy pensiýa ulgamy (BES) hökmünde tapawutlanýar. Durmuş üpjünçiligi institutyndan (SGK) pensiýa çykan raýat, BES-de toplan pullary bilen ikinji pensiýa pensiýasyny hem alyp biler.

Ulgamda azyndan 10 ýyl BES-iň çäginde galan we 56 ýaşdan uly gatnaşyjylar, döwlet goşant artykmaçlygyndan iň ýokary nyrhdan peýdalanyp, pensiýa hukugyna eýe. Şeýlelik bilen, SSI-den ömürlik pensiýa almak we bir gezeklik ýa-da BES-iň üsti bilen yzygiderli aýlyk görnüşinde ikinji girdeji gazanmak arkaly goşa pensiýa arzuwyny hakykata öwrüp bilerler.