Howa krizisiniň elhenç suraty: 2100-nji ýyla çenli ýitip gitmek howpy astyndaky ösümlik görnüşleri

Bilermenleriň täze barlaglary dünýäde köp ösümlik görnüşleriniň howanyň üýtgemeginiň täsiri sebäpli ýok bolmak howpunyň bardygyny görkezýär. Barlaglar müňlerçe ösümlik görnüşine täsir edýän bu ýagdaýyň global ekosistema üçin agyr netijeleriň bolup biljekdigini görkezýär.

Ösümlik görnüşleriniň geljegi howp astynda

ABŞ-da geçirilen bir gözlegde alymlar kompýuter modelirlemesini ulanyp, dünýädäki ösümlik görnüşleriniň takmynan 18 göteriminiň 2100-nji ýyla çenli ýüzbe-ýüz bolup biljek ýagdaýlaryny öwrendiler. Gözlegde, aýratyn hem temperaturanyň ýokarlanmagynyň we ýagyşyň deňagramlylygynyň bozulmagynyň ösümlik görnüşleriniň ýaşaýan ýerleriniň 90 göterimine çenli ýitirmegine sebäp bolup biljekdigi nygtalýar.

Kritiki sebitler we ýitip barýan görnüşler

Alymlar Arktika we Ortaýer deňzi sebitlerinde, şeýle hem Awstraliýada ýagdaýyň has-da ýaramazlaşýandygyny belleýärler. Bu sebitlerdäki ösümlik görnüşleriniň doly ýok bolmak howpunyň bardygyny habar berýärler. Beýik Britaniýada geçirilen başga bir gözlegde 335 müňden gowrak görnüşi öz içine alýan gülli ösümlikleriň howp astyndadygy, olaryň tas 10 müňe golaýynyň ýok bolmak howpunyň bardygyny ýüze çykaryldy.

Ekosistema täsirleri

Ösümlik görnüşleriniň ýok bolmagy diňe şol görnüşlere gönüden-göni täsir etmeýär, eýsem olara bagly bolan haýwanlara we netijede tutuş ekosistema täsir edip biler. Howanyň üýtgemegi bu görnüşleriň ýaşaýan ýerlerini kiçeltmek bilen biodürlüligiň howpuny döredýär. Bu bolsa iýmit zynjyrynda we tebigy sikllerde bozulmalara getirip biler.

Bilermenler şeýle ýagdaýlaryň öňüni almak üçin gyssagly çäreleriň görülmeginiň zerurdygyny nygtaýarlar we howanyň üýtgemegine garşy göreşmäge gönükdirilen syýasatyň möhümdigini nygtaýarlar.

Geljek üçin ýol kartasy

Bilermenler bu agyr ýagdaýyň öňünde global howa syýasatynyň çalt durmuşa geçirilmelidigini öňe sürýärler. Olar durnukly oba hojalyk tejribesi, ýaşaýyş gurşawyny goramak we gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerine geçmek ýaly ädimleriň ösümlik görnüşlerini goramaga uly goşant goşjakdygyny aýdýarlar. Barlaglar şeýle strategiýalaryň durmuşa geçirilmezliginiň geljekde has çynlakaý ekologiýa meselelerine getirip biljekdigini görkezýär.