Mazmuna geç
19 Noýabr 2026, Penşenbe Garaşsyz habar portaly · Resmi edara däl
DEVLET.TC Ygtybarly habar çeşmesi Garaşsyz habar portaly · Resmi edara däl
Saglyk

Iýmitde zäherlenmek töwekgelçiligi tomusda howanyň ýokarlanmagy bilen ýokarlanýar

Tomusda howanyň ýokarlanmagy iýmitden zäherlenmek howpuny ýokarlandyrýar. Hünärmen doktor Rıza Çam azyk howpsuzlygynyň ähmiýetini nygtaýar.

Iýmitde zäherlenmek töwekgelçiligi tomusda howanyň ýokarlanmagy bilen ýokarlanýar

Gysgaça

  • Tomusda howanyň ýokarlanmagy iýmitden zäherlenmek howpuny ýokarlandyrýar.
  • Tomus aýlarynyň gelmegi bilen howanyň temperaturasynyň ýokarlanmagy iýmit bilen baglanyşykly ýokançlyklaryň töwekgelçiligini hem ýokarlandyrýar.

Tomus aýlarynyň gelmegi bilen howanyň temperaturasynyň ýokarlanmagy iýmit bilen baglanyşykly ýokançlyklaryň töwekgelçiligini hem ýokarlandyrýar. Bu döwürde nädogry saklanylýan iýmit, aç-açan satylýan önümler we arassaçylyk düzgünlerine laýyk gelmeýän azyk önümleri saglyk kynçylyklaryna sebäp bolup biler. ýokanç keseller we kliniki mikrobiologiýa hünärmeni doktor Rıza Çam yssy howada azyk howpsuzlygynyň ähmiýetine ünsi çekdi we ilatyň saglygyna howp salýan bu ýagdaýyň öňüni almalydygyny aýtdy.

Bakteriýalaryň temperaturasy we köpelmegi

Temperaturanyň ýokarlanmagy bakteriýalaryň çalt köpelmegine sebäp bolýar. Doktor Çam köp zyýanly mikroorganizmleriň degişli temperaturada we çyglylyk şertlerinde çalt ýaýraýandygyny aýtdy. Esasanam et, towuk, balyk, süýt we süýt önümleri ýaly çalt zaýalanýan iýmitleriň dogry saklanmasa çynlakaý ýokançlyklara sebäp bolup biljekdigini mälim etdi. Iýmit bilen baglanyşykly keselleriň içgeçme, gusmak, gyzzyrma we garyn agyrylary ýaly alamatlary tomus aýlarynda köpelýär.

Iýmit howpsuzlygynda saklanyş şertleriniň ähmiýeti

Iýmit howpsuzlygynyň ilkinji ädimi dogry saklanyş şertlerini üpjün etmekden başlaýar. Doktor Çam, söwda wagtynda sowuk zynjyry saklamaga üns bermelidigini aýtdy. Sowuk saklanmaly doňdurylan önümleriň soňky bazarlarda satyn alynmalydygyny we sowuk zynjyry döwmegiň bakteriýalaryň köpelmegini çaltlaşdyrjakdygyny aýtdy. Ulagda uzak wagtlap galan iýmitleriň çynlakaý töwekgelçilik döredip biljekdigini görkezdi.

Açyk satylýan önümlere üns

Arassa däl şertlerde aç-açan satylýan iýmitler ýokaşma howpuny ýokarlandyryp biler. Doktor Çam, esasanam pikniklerde we açyk howada sarp edilýän iýmitleriň seresaplylyk bilen saýlanmalydygyny aýtdy. Çybynlar, mör-möjekler, tozan we daşky gurşawy hapalaýan beýleki maddalar bilen gatnaşyga girýän iýmitleriň mikroorganizmleriň hapalanmak howpuny ýokarlandyrýandygyny mälim etdi. Sarp edijiler üçin gaplanan we ygtybarly çeşmelerden alnan önümleri ileri tutmak möhümdir.

El arassaçylygynyň ähmiýeti

Iýmit bilen baglanyşykly ýokançlyklaryň köpüsi el arassaçylygynyň ýeterlik däldigi sebäpli ýüze çykýar. Doktor Çam iýmit taýýarlamazdan ozal we soň elleri sabyn we suw bilen ýuwmalydygyny aýtdy. Çig et, towuk we balyk bilen gatnaşyga girýän elleriň beýleki iýmitlere degmezden ozal ýuwulmalydygyny aýtdy. Mundan başga-da, kesiş tagtalary we pyçaklar ýaly aşhana enjamlarynyň arassalanmagyna üns berilmelidir.

Miwe we gök önümleri dogry ýuwmak

Tomus aýlarynda täze gök önümleri we miweleri köp sarp etmek saglyk üçin peýdalydyr. Şeýle-de bolsa, bu önümleri sarp etmezden ozal seresaplylyk bilen ýuwmak möhümdir. Miwe we gök önümler önümçilikden stoluň başyna çenli dürli mikroorganizmlere sezewar bolup biler. Arassaçylyk düzgünleri çagalar, garrylar we immuniteti gowşak adamlar üçin aýratyn möhümdir.

Töwekgelçilik toparlarynda üns bermeli zatlar

Iýmit bilen baglanyşykly ýokançlyklar hemmeler üçin töwekgelçilik döredýär, ýöne käbir toparlarda has agyr bolup biler. Doktor Çam, 65 ýaşdan uly şahslaryň, ýaş çagalaryň, dowamly keselleri bolanlaryň, rak keselini bejerýänleriň we immuniteti gowşak adamlaryň has seresap bolmalydygyny aýtdy. Bu adamlar üçin çig ýa-da içilmedik iýmitlerden uzak durmak aýratyn möhümdir.

Şübheli hadysalara çalt gatyşmak

Iýmit zäherlenmesine irki gatyşmak möhümdir. Iýmit iýilenden soň ýüze çykýan ýürek bulanma, gusmak, içgeçme, garyn agyrylary, ýokary gyzzyrma ýa-da gowşaklyk alamatlary göz öňünde tutulmalydyr. Doktor Çam, esasanam güýçli gusmak we içgeçme sebäpli suwsuzlanmagy başdan geçirýän adamlaryň ýagdaýynyň çaltlaşyp biljekdigini aýtdy. Çagalar we garrylar suwuklygyň ýitmegine has duýgur bolansoň, saglyk edaralaryna haýal etmän maslahat berilmelidir.

Netije: Iýmit howpsuzlygy we aň-düşünje sarp etmek

gigönekeý arassaçylyk çäreleri çynlakaý ýokançlygyň öňüni alyp biler. Doktor Çam azyk howpsuzlygynyň diňe bir öndürijileriň däl, eýsem sarp edijileriň hem jogapkärdigini aýtdy. Iýmitiň howpsuz sarp edilmegi, dogry saklanyş şertleri, el arassaçylygy we söwda bilen meşgullanmak endikleri sebäpli tomus aýlarynda görülýän iýmit bilen baglanyşykly ýokançlyklardan goramak mümkindir. Sagdyn tomus geçirmek üçin stollarymyzdaky howpsuzlygy äsgermezlik etmeli däldiris.

Bu habar çeşme habaryndan emeli aňyň goldawy bilen taýýarlandy we türk dilinden maşyn terjimesi arkaly terjime edildi. Biz nähili işleýäris?

Bu habary paýlaş
Devlet.TC habarlar bölümi

Devlet.TC habarlar bölümi

Ähli makalalary görkez

Teswirler (0)

Teswir ýaz

E-poçta salgyňyz çap edilmeýär, diňe moderasiýa üçin ulanylýar. Gizlinlik syýasaty

Teswirler moderatoryň tassyklamasyndan soň neşir edilýär.

Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!

Saglyk