Sosial Howpsuzlyk Hepdeligi resmi däl işe garşy göreşi nygtaýar

Sosial Howpsuzlyk Hepdeliginiň çäginde Gaziantepde eden çykyşynda Sosial Howpsuzlyk Guramasynyň welaýat müdiri Mehmet Uzun hasaba alynmadyk iş bilen bagly çynlakaý meselelere ünsi çekdi. Uzun bu ýagdaýyň hem şahslara, hem-de milli ykdysadyýete ýaramaz täsir edýändigini aýtdy we raýatlary bu mesele barada has köp maglumatly bolmaga çagyrdy.

Resmi däl iş bilen üpjünçiligiň şahsy we jemgyýetçilik täsirleri

SGK Gaziantep welaýat müdiri Uzun hasaba alynmadyk iş bilen üpjünçiligiň işçileri diňe bir sosial howpsuzlyk hukuklaryndan däl, eýsem zähmet kanunçylygynda göz öňünde tutulan beýleki esasy kepilliklerden hem mahrum edýändigini nygtady. Resmi däl iş bilen üpjünçilik işçileriň pensiýa çykmak, maýyplyk we ekleýjisini ýitirenleriň pensiýalary ýaly hukuklaryndan mahrum edilmegine getirýär, şeýle hem iş berijileri uly hukuk we maliýe borçlaryna sezewar edýär.

Konstitusion hukuk hökmünde ätiýaçlandyrylan iş

Mehmet Uzun sosial üpjünçilikli işçileri işe almagyň konstitusion hukukdygyny nygtady we bu borjy ýerine ýetirmedik iş berijileriň agyr jezalara sezewar bolup biljekdigini aýtdy. Ol işgärler sosial üpjünçiliksiz işlemek isleýän halatynda-da kärhanalaryň ylalaşyk baglaşmaly däldigini sözüne goşdy.

Resmi däl ykdysadyýetiň ykdysady we sosial çykdajylary

Uzun resmi däl iş bilen üpjünçiligiň döwlet üçin salgyt we töleg ýitgilerine sebäp bolmak bilen sosial üpjünçilik ulgamynyň deňagramlylygyny bozýandygyny, şeýle hem bazar bäsdeşligine ýaramaz täsir edýändigini aýtdy. Ol resmi däl iş bilen üpjünçiligiň uzak möhletde kärhanalaryň durnuklylygyna howp salýandygyny nygtady.

Maglumat we hasabat beriş kanallary

Uzun işgärleriň sosial üpjünçilik edarasynda (SGK) hasaba alnandygyny ýa-da alynmandygyny elektron hökümet arkaly barlap bilýändigini aýtdy. Şeýle hem, olara ALO 170 gyzgyn liniýasynyň 24/7 işleýändigini we hasabatlaryň şu kanal arkaly berlip bilinjekdigini ýatlatdy. Ol işgärleriň öz hukuklaryny goramak üçin şeýle kanallardan netijeli peýdalanmalydygyny nygtady.

Tölegleri tölemek üçin bank kanalynyň talaby

Uzun işgärleriň hukuklaryny goramak we iş berijileriň öz kanuny borçlaryny ýerine ýetirmegini üpjün etmek üçin aýlyk tölegleriniň banklar arkaly geçirilmeginiň hökmanydygyny aýtdy we bu düzgüniň berjaý edilmezliginiň agyr jezalara sebäp bolup biljekdigini sözüne goşdy. Ol resmi iş bilen üpjün etmegiň ýurduň geljegine goýlan iň uly maýa goýumdygyny nygtady.

Resmi däl iş bilen üpjünçiligiň makroykdysady zyýany

Uzun resmi däl iş bilen üpjünçiligiň makroykdysady derejede hem ýaramaz täsirleriniň bardygyny, adalatsyz bäsdeşlik we önümçiligiň peselmegi ýaly kynçylyklara getirýändigini aýtdy. Ol bu ýagdaýyň ykdysady maglumatlaryň ygtybarlylygyna zyýan ýetirýändigini we dogry syýasaty işläp düzmegi kynlaşdyrýandygyny sözüne goşdy.

Sosial Howpsuzlyk Hepdeligi we Jemgyýetçilik Habardarlygy

Uzun Sosial Howpsuzlyk Hepdeliginiň hasaba alynmadyk işe garşy göreşde jemgyýetçiligiň habardarlygyny ýokarlandyrmagy maksat edinýändigini aýtdy we ähli taraplary bu meselä üns bermäge çagyrdy. Ol iş berijileriň hödürlenýän höweslendirmelerden peýdalanyp, howpsuz ösüş ýoluny saýlamalydygyny aýtdy.

Uzunyň beýanatlary resmi däl iş bilen meşgullanmagyň şahslara we jemgyýete edýän ýaramaz täsirlerini nygtaýar, şol bir wagtyň özünde bu babatda has netijeli ädimleriň ädilmeginiň möhümdigini nygtaýar. Geljekde resmi däl işiň öňüni almak üçin has berk gözegçilik we maglumat beriş kampaniýalarynyň geçirilmegine garaşylýar.