Konstitusiýa kazyýeti Anadoly Respublikan partiýasynyň 2024-nji ýyldaky jemleýji hasabyny ret etdi

2026-njy ýylyň 26-njy martynda kabul edilen karar bilen Konstitusiýa kazyýeti Anadoly Respublikan partiýasynyň 2024-nji ýyldaky iň soňky hasabat faýlyny gözden geçirdi. Gözegçiligiň netijesinde partiýanyň baş edarasy bilen baglanyşykly kärende tölegi, telefon, elektrik we suw ýaly esasy administratiw çykdajylaryň hasaplara goşulmaýandygy anyklandy.

Syýasy partiýalaryň maliýe düzgün-nyzamyny kadalaşdyrýan 2820 belgili Syýasy partiýa kanunyna laýyklykda, taraplaryň ähli girdejileri we çykdajylary ýuridik şahsyň adyna ýazylmalydyr. Konstitusiýa kazyýeti bu çykdajylary yglan etmezligiň hasaba alynmadyk maliýe gurluşyny emele getirdi we degişli kanun maddalaryna laýyklykda Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat işi açmak kararyna geldi.

Anadoly Respublikan partiýasy tarapyndan hödürlenen 2024-nji ýyldaky soňky hasabat maglumatlary delegasiýa tarapyndan hasabatçy Oğuz ÇAKAR tarapyndan taýýarlanan hasabat bilen bilelikde baha berildi. Derňew mahalynda partiýanyň wekilçilik etmek we myhman almak üçin bary-ýogy 1000 TL, kanselýariýa üçin 1,542,50 TL we ýylyň dowamynda syýahat çykdajylary üçin 250 TL yglan edendigi, ýöne umumy administratiw çykdajylaryň ýokdugy anyklandy. Kazyýet, adaty durmuş akymyna ters gelýän bu ýagdaýyň, gözegçilige päsgel bermäge gönükdirilen çäre bolandygyny aýtdy.

Syýasy partiýalaryň maliýe barlagy, Konstitusiýa kazyýetiniň döredilmegi we kazyýet tertibi baradaky 6216 belgili Kanunyň we Kanunyň çäginde amala aşyrylýar. Taraplar baş edaralarynyň we welaýat guramalarynyň ähli çykdajylaryny aç-açan resminamalaşdyrmaga we bu resminamalary Konstitusiýa kazyýetine tabşyrmaga borçludyrlar. Doly däl ýa-da nädogry beýannamalar edara görnüşli tarapyň maliýe jogapkärçiligine gönüden-göni täsir edýär we kanuny sanksiýalary girizýär.

Näme üýtgedi?

• Anadoly Respublikan partiýasynyň 2024-nji ýyldaky soňky hasabaty, audit ülňülerine laýyk gelmeýändigi sebäpli ret edildi.
• Hasaba alynmadyk girdejileriň we çykdajylaryň umumy administratiw çykdajylaryň (kärende tölegi, elektrik, suw, telefon) yglan edilmezligi sebäpli döredilendigi kesgitlenildi.
• 2820 belgili Kanunyň 111-nji maddasynyň birinji bendiniň (c) kiçi bölümine laýyklykda Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat işi bermek karary berildi.

Kime degişlidir?

Bu karar Anadoly Respublikan partiýasynyň ýolbaşçylaryna we maliýe meselelerine jogapkär işgärlere gönüden-göni degişlidir. Mundan başga-da, bu syýasy partiýalaryň maliýe barlag amallaryny amala aşyrýan ähli edara görnüşli taraplar üçin görelde görkezýän düzgün.

täsirlilik

Netijeli senesi tekstde görkezilmedi; Karar 2026-njy ýylyň 26-njy martynda biragyzdan kabul edildi.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, syýasy partiýalaryň maliýe aç-açanlygy meselesinde kadadan çykmalarynyň ýokdugyny görkezýär. "Adaty durmuş ýoly" kriteriýasyna esaslanan baha, taraplaryň umumy administratiw çykdajylary öz serişdeleri bilen ýapmagyň kanuny däldigini, şeýle çykdajylaryň haýyr-sahawat hökmünde hasaba alynmalydygyny we edara görnüşli taraplaryň hasaplaryna goşulmalydygyny görkezýär.

Hasaba alynmadyk islendik çykdajylar diňe bir maliýe ýalňyşlygy däl, eýsem auditi päsgel bermek synanyşygy hasaplanýar. Bu ýagdaý, syýasy partiýalaryň ýuridiki şahslarynyň dowamlylygy üçin jogapkärçilik ýörelgesini berjaý etmegiň we kanuny jogapkärçilikden gaça durmagyň hökmanydygyny subut edýär.

Mümkin täsirler

Anadoly Respublikan partiýasynyň ýolbaşçylaryna garşy başlajak kazyýet işi partiýanyň geljekdäki işlerine we maliýe dolandyryş çemeleşmesine täsir edip biler. Şonuň ýaly-da, beýleki syýasy partiýalara maliýe hasabatlaryny has içgin saklamak üçin basyş edip biler.

Jenaýat şikaýaty netijesinde kazyýet işiniň başlamagy partiýa işgärleri üçin azatlykdan mahrum etmek we agyr jerime salmak ýaly çynlakaý netijelere sebäp bolup biler. Bu ýagdaý, syýasy partiýalardan administratiw we maliýe gurluşlarynda has professional gözegçilik mehanizmini döretmegi talap edip biler.