Konstitusiýa kazyýeti Respublikanyň we Garaşsyzlyk partiýasynyň 2024-nji ýyldaky jemleýji hasabaty üçin jenaýat şikaýatyny berdi

Konstitusiýa kazyýeti, 2026-njy ýylyň 26-njy martynda geçirilen mejlisinde Respublikan we Garaşsyzlyk partiýasynyň 2024-nji ýyldaky iň soňky hasabat faýlyny gözden geçirdi. Gözegçiligiň netijesinde kazyýet tarapyň maliýe hasabatlarynda düýpli kemçilikleri ýüze çykardy we hasaplar gözegçilik astynda saklanmaýanlygy sebäpli iň soňky hasaby kabul etmezlik we Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat jogapkärçiligine çekmek üçin karar berdi.

Syýasy partiýalaryň maliýe barlagy, Syýasy partiýalaryň 2820 belgili kanuny we Konstitusiýa kazyýetiniň içerki düzgünnamasynyň çäginde amala aşyrylýan iş. Taraplar her ýyl soňky hasaplaryny, girdejilerini we çykdajylaryny degişli resminamalar bilen bilelikde Konstitusiýa kazyýetine tabşyrmaga borçludyrlar. Bu resminamalary doly, aç-açan we hasabatly görnüşde hödürlemek, syýasy işleriň kanunylygyna gözegçilik etmek üçin esasy talapdyr.

Konstitusiýa kazyýetiniň derňewi netijesinde, Respublikanyň we Garaşsyzlyk partiýasynyň ştab-kwartirasyna we welaýat guramalaryna degişli kärende, elektrik, tebigy gaz we kanselýariýa ýaly esasy administratiw çykdajylaryň hasaplarda "nol" hökmünde görkezilendigi anyklandy. Adaty durmuş akymyna ters gelýän bu ýagdaýa goşmaça, karar kitaplarynyň tassyklanan nusgalarynyň we nagt hasaplama teswirnamalarynyň kazyýete berilmeýändigi kesgitlenildi. Kazyýet bu kemçilikleriň hasaba alynmadyk girdejileriň we çykdajylaryň döredilýändigini we gözden geçiriş işlerine päsgelçilik döredýändigini aýtdy.

Syýasy partiýalaryň maliýe düzgün-nyzamyny üpjün etmek üçin durmuşa geçirilen bu gözegçilik mehanizmi, jemgyýetçilik çeşmelerini we partiýa girdejilerini aç-açan dolandyrmagy maksat edinýär. Degişli kanunlara laýyklykda partiýa ýolbaşçylarynyň umumy administratiw çykdajylary öz serişdeleri bilen ýapmagy mümkin däl; Şeýle çykdajylar sadaka hökmünde hasaba alynmaly we edara görnüşli tarapyň adyndan hasaplara goşulmaly. Otherwiseogsam, gözegçiligiň öňüni alýan we kanuny sanksiýalary getirýän çäre hasaplanýar.

Näme üýtgedi?

• Respublikanyň we Garaşsyzlyk partiýasynyň 2024-nji ýyldaky soňky hasabaty hiç hili audit geçirilip bilinmejekdigi sebäpli ret edildi.
• Syýasy partiýalar kanunynyň 2820-nji maddasynyň 111-nji maddasyna laýyklykda partiýanyň ýolbaşçylaryna garşy jenaýat işi açmak kararyna gelindi.
• Hasaba alynmadyk girdejiler we çykdajylar döredilendigi sebäpli kazyýet işine başlamak üçin Ankara Baş prokuraturasyna habar berildi.

Kime degişlidir?

Bu karar respublikanyň we Garaşsyzlyk partiýasynyň baş edaralaryna we welaýat guramalarynyň ýolbaşçylaryna, maliýe meselelerine jogapkär partiýa işgärlerine we partiýanyň ýuridiki şahslaryna gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Karar 2026-njy ýylyň 26-njy martynda kabul edildi we Konstitusiýa kazyýeti tarapyndan ýerine ýetirildi.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, syýasy partiýalaryň hiç hili kadadan çykma bolmazdan, maliýe aç-açanlygy baradaky kanuny düzgünleri berjaý etmelidigini görkezýär. Hasaplary "nol" çykdajylary bilen görkezmek ýa-da zerur resminamalary doly goýmazlyk, gözegçilik mehanizminiň işlemezligi sebäpli kanuny jogapkärçiligi döredýär.

Syýasy partiýalaryň alyp barýan işleri bilen baglanyşykly çykdajylary hasaba almazlygy diňe bir administratiw ýetmezçilik däl, eýsem kanuna ters gelýän maliýe dolandyryş görnüşi hem hasaplanýar. Bu ýagdaý taraplaryň institusional çynlakaýlygyny we maliýe düzgün-nyzamyny sorag astyna alýar.

Mümkin täsirler

Ankara Baş prokuraturasy tarapyndan başlanan derňew prosesi, degişli partiýa işgärlerine azatlykdan mahrum etmek ýa-da agyr jerime salmak ýaly kanuny sanksiýalaryň girizilmegine sebäp bolup biler. Bu karar, beýleki syýasy partiýalara maliýe hasabatlaryny has içgin we aç-açan saklamak üçin duýduryş bolup biler.

Mundan başga-da, gözden geçirip bilmedik taraplaryň ynamdarlygy köpçüligiň pikirine zeper ýetirip biler we syýasy işlerini dowam etdirmek üçin administratiw kynçylyklara duçar bolup biler.