Konstitusiýa kazyýeti, Ana olol partiýasynyň 2024-nji ýyldaky soňky hasaplaryny barlamazlygy üçin jenaýat şikaýatyny berdi

Konstitusiýa kazyýeti, Ana olol partiýasynyň 2026-njy ýylyň 26-njy martynda kabul edilen 2026/30 belgili karary bilen 2024-nji ýyldaky iň soňky hasap faýlyny gözden geçirdi. Gözlegleriň netijesinde partiýanyň baş edarasynyň we welaýat guramalarynyň işine garamazdan, kärende, elektrik, suw we telefon ýaly esasy administratiw çykdajylaryň hasaplarda görkezilmeýändigi anyklandy.

Syýasy partiýalaryň maliýe barlagy 2820-nji belgili Syýasy partiýalar kanunynyň we Konstitusiýa kazyýetiniň döredilmegi we kazyýet işleriniň tertibi baradaky 6216 belgili kanunyň çäginde geçirilýär. Taraplaryň ähli girdejilerini we çykdajylaryny edara görnüşli tarapyň adyna ýazga almak we olary aç-açan resminamalaşdyrmak kanuny borç hasaplanýar. Bu amalda, Konstitusiýa kazyýeti hasaplaryň dogrulygyny we kanunylygyny barlamaga we ýerine ýetirilmedik halatynda degişli hukuk edaralaryna ýüz tutmaga haklydyr.

Konstitusiýa kazyýetiniň wekiliýeti hasabatçy Oğuz ÇAKAR tarapyndan iberilen hasabata baha berdi we partiýanyň 2024-nji ýyldaky soňky hasabynyň barlagynyň geçirilip bilinmejekdigini we bu ýagdaýyň 2820 belgili kanuna ters gelýändigini aýtdy. Kararyň tekstinde "Konstitusiýa kazyýetine hasabat berjek ýazgy we resminama ulgamyny döretmezlik we gözlegleriň we girdejileriň we çykdajylaryň amala aşyrylmagynyň öňüni almak" diýilýär.

Göz öňünde tutulýan kemçilikler sebäpli Ankara Baş prokuraturasyna 2820 belgili kanunyň 111-nji maddasynyň birinji bendiniň (c) kiçi bölümine laýyklykda jogapkärlere garşy kazyýet işini talap etmek barada biragyzdan karar bermek kararyna geldi.

Näme üýtgedi?

• Esasy ýol partiýasynyň 2024-nji ýyldaky soňky hasabaty, audit ülňülerine laýyk gelmeýändigi sebäpli kabul edilmedi.
• Partiýanyň baş edarasynyň we ýigrimi bäş welaýat guramasynyň hasaplardaky kärende tölegi, elektrik we suw ýaly umumy administratiw çykdajylary görkezmeýändigi hasaba alynmadyk girdeji we çykdajy hökmünde baha berildi.
• Konstitusiýa kazyýeti derňewiň öňüni almaga gönükdirilen hereketler sebäpli Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat işi açmak kararyna geldi.

Kime degişlidir?

Bu karar baş ýol dolandyryjylaryna, maliýe işleri işgärlerine we Esasy ýol partiýasynyň partiýa kanuny tarapyna gönüden-göni degişlidir. Şeýle hem, syýasy partiýalaryň maliýe barlag amallaryny amala aşyrýan ähli syýasy guramalar üçin görelde görkezýär.

täsirlilik

Karar 2026-njy ýylyň 26-njy martynda biragyzdan kabul edildi.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, syýasy partiýalaryň maliýe aç-açanlygy babatynda "adaty durmuş ýoly" ýörelgesine laýyklykda hereket etmelidigini aýdyň görkezýär. Kärende we hasap-fakturalar ýaly hökmany çykdajylary hasaplara goşmazlyk diňe bir buhgalter ýalňyşlygy hökmünde däl, eýsem auditiň öňüni almak üçin çäre hökmünde hem görülýär.

Bu ýagdaý, syýasy partiýalaryň içerki maliýe gözegçilik mehanizmlerini güýçlendirmek we 2820 belgili kanunda göz öňünde tutulan hasaba alyş ulgamyny doly berjaý etmek kanuny borjydygyny görkezýär. Otherwiseogsam, taraplar çynlakaý kazyýet işlerine duçar bolup bilerler.

Mümkin täsirler

"Ana olol" partiýasyna garşy gozgalan jenaýat işi, partiýanyň ýolbaşçylaryna garşy azatlykdan mahrum etmek we agyr jerime salmak ýaly kanuny sanksiýalaryň ulanylmagyna sebäp bolup biler. Mundan başga-da, bu karar şuňa meňzeş maliýe kemçilikleri bolan beýleki syýasy partiýalara gözegçilik basyşyny döredip biler.

Syýasy partiýalaryň haýyr-sahawat we çykdajy ýazgylaryny has içgin saklamak we edara görnüşli tarapyň adyndan umumy administratiw çykdajylary resminamalaşdyrmak meýli bolup biler. Bu, syýasy partiýalaryň maliýe düzgünlerini ýokarlandyrmagyna goşant goşup biler.