Konstitusiýa kazyýeti, Işçiniň öz partiýasynyň 2024-nji ýyldaky soňky hasabyny ret edýär

Konstitusiýa kazyýeti, 2026-njy ýylyň 26-njy martynda kabul edilen 2026/12 belgili karar bilen Işçiler partiýasynyň 2024-nji ýyldaky soňky hasaplaryny gözden geçirdi. Gözegçiligiň netijesinde partiýanyň maliýe hasabatlarynda möhüm kemçilikleriň ýüze çykarylandygy we resminamalaryň tabşyrylandygy mälim edildi.

Konstitusiýa kazyýetiniň wekiliýeti, hasabatçy Oğuz Çakar tarapyndan hödürlenen ilkinji synag hasabatyna baha berdi we 2820-nji belgili Syýasy partiýalar kanuny we Konstitusiýa kazyýetiniň döredilmegi we kazyýet tertibi baradaky 6216 belgili kanunyň çäginde karar berdi. Gözden geçiriş mahalynda, maliýe aç-açanlygyny üpjün etmek üçin partiýa ýolbaşçylarynyň tabşyrmaly hökmany resminamalary kesgitlenildi.

Işçiler partiýasynyň 2024-nji ýyldaky soňky hasap faýly gözden geçirilende; Hasaplary, belli bir bahadan gozgalmaýan we gozgalýan emläkleriň sanawyny, nagt hasaplaýyş minutlaryny we bank ylalaşyk hatlaryny kabul edýän merkezi karar kabul ediş we dolandyryş geňeşleriniň tassyklanan kararlarynyň faýlda ýokdugyna düşünildi. Bu kemçilikler sebäpli partiýanyň soňky hasabyny 2820 belgili kanuna laýyklykda kabul edip bolmajakdygy barada karar berildi.

Syýasy partiýalaryň maliýe barlagy 2820-nji belgili Syýasy partiýalar kanunynyň 74-nji maddasyna laýyklykda Konstitusiýa kazyýeti tarapyndan amala aşyrylýar. Başlyklaryň gol çeken haty we ähli goşmaça resminamalar bilen bilelikde partiýalaryň baş edaralarynyň we welaýat guramalarynyň hasaplaryny kazyýete tabşyrmak kanuny borçdyr. Bu buýrugy berjaý etmezlik, audit işine päsgel berýän hereket hasaplanýar.

Näme üýtgedi?

• Partiýanyň 2024-nji ýyldaky soňky hasaby resminamalaryň ýoklugy sebäpli Konstitusiýa kazyýeti tarapyndan ret edildi.
• 2820-nji Kanunyň 111-nji maddasynyň birinji bendiniň (c) kiçi bölümine laýyklykda Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat işi bermek kararyna geldi.
• Partiýanyň ýolbaşçylarynyň jogapkärçilikli ýazgy we resminama ulgamyny döretmeýändigi kesgitlenildi.

Kime degişlidir?

Bu karar, işçiler partiýasynyň maliýe işleri üçin jogapkär baş edaranyň ýolbaşçylaryna, baş hazynasyna we partiýa işgärlerine gönüden-göni degişlidir. Mundan başga-da, bu syýasy partiýalaryň maliýe barlag amallarynyň çäginde ähli syýasy guramalar üçin görelde görkezýän hukuk prosesi.

täsirlilik

Karar 2026-njy ýylyň 26-njy martynda biragyzdan kabul edildi we güýje girýän senesi kararyň kabul edilen senesidir.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, syýasy partiýalaryň maliýe düzgün-nyzamy we aç-açanlyk ýörelgelerini berjaý etmeginiň hökmanydygyny ýene bir gezek açdy. Jemleýji hasaplary doly we tertipde görkezmezlik diňe bir hasaplaryň ret edilmegine däl, eýsem partiýa işgärlerine garşy jenaýat işiniň açylmagyna hem sebäp bolýar.

Bu ýagdaý, syýasy partiýalaryň administratiw we maliýe amallaryny dolandyrmak bilen bir hatarda 2820-nji Kanunda göz öňünde tutulan resminama buýrugyny doly berjaý etmelidigini görkezýär. Kazyýet işleriniň çynlakaýlygy partiýa administrasiýalaryndan maliýe barlag işlerinde has seresap we aç-açan çemeleşmegi talap edýär.

Mümkin täsirler

Kararyň netijesinde, Ankara Baş prokuraturasy tarapyndan Işçiler partiýasynyň ýolbaşçylaryna garşy başlajak derňew işi partiýa işgärleri üçin azatlykdan mahrum etmek we agyr jerime salmak ýaly kanuny sanksiýalary girizip biler. Bu ýagdaý partiýanyň institusional işinde administratiw näbellilige sebäp bolup biler.

Mundan başga-da, bu karar beýleki syýasy partiýalara maliýe derňew işlerine has köp üns bermek üçin päsgelçilik döredip biler. Syýasy partiýalara maliýe hasabatlaryny ýöretmek we gözegçilik amallary üçin dolandyryş gurluşlaryny güýçlendirmek usullarynda kämilleşdirişlere garaşylýar.