Konstitusiýa kazyýeti garaşsyz respublikan partiýanyň 2024-nji ýyldaky jemleýji hasabyny ret etdi

Konstitusiýa kazyýeti 2026-njy ýylyň 26-njy martynda kabul edilen E: 2025/62 we K: 2026/20 belgili karary bilen Garaşsyz Respublikan partiýanyň 2024-nji ýyldaky soňky hasabatyny gözden geçirdi. Gözlegiň netijesinde, partiýanyň baş edarasy bilen baglanyşykly kärende, telefon, ofis we kanselýariýa ýaly esasy administratiw çykdajylaryň hasaplara goşulmaýandygy we diňe ýyladyş, yşyklandyryş we arassalamak çykdajylary 730.

Syýasy partiýalaryň maliýe barlagy 1983-nji ýylyň 22-nji aprelindäki 2820 belgili Syýasat kanunynyň we 2011-nji ýylyň 30-njy martyndaky 6216 belgili konstitusiýa kazyýetiniň döredilmegi we kazyýet işleriniň kanunynyň çäginde amala aşyrylýar. Taraplaryň ähli girdejilerini we çykdajylaryny ýuridiki şahsyň adyna ýazga almak we umumy administratiw çykdajylary adaty durmuş akymyna laýyklykda resminamalaşdyrmak kanuny borçdyr. Bu amalda düzgün bozulma ýüze çykarylsa, Konstitusiýa kazyýeti degişli tarapa garşy kazyýet işini açmak üçin Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat işi açmaga haklydyr.

Hasabatçy Oğuz ÇAKAR tarapyndan taýýarlanan ilkinji derňew hasabatyndan soň, Komitet partiýanyň baş edarasynyň işini alyp baran döwründe kärende tölegini we umumy administratiw çykdajylary görkezmezligi adaty durmuş akymyna garşydy. Bu ýagdaýyň hasaba alynmadyk girdejileri we çykdajylary emele getirýändigi we 2820 belgili Kanunyň 69 we 70-nji maddalaryny bozýandygy mälim edildi.

Näme üýtgedi?

• Garaşsyz Respublikan partiýanyň 2024-nji ýyldaky soňky hasaby, barlag geçirmezlik sebäpli ret edildi.
• Partiýanyň işgärleriniň umumy administratiw çykdajylary öz serişdeleri bilen ýapyp bilmejekdigi we bu çykdajylaryň haýyr-sahawat hökmünde ýazylmalydygy nygtaldy.
• Konstitusiýa kazyýeti, bellige alyş we resminamalaryň ýoklugy sebäpli 2820-nji Kanunyň 111-nji maddasynyň birinji bölüminiň (c) kiçi bölümine laýyklykda Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat işi açmak kararyna geldi.

Kime degişlidir?

Bu karar Garaşsyz Respublikan partiýanyň baş edaralarynyň ýolbaşçylaryna we partiýanyň ýuridiki şahslaryna gönüden-göni degişlidir. Mundan başga-da, maliýe barlagy we syýasy partiýalaryň jogapkärçilik borçnamalarynyň çäginde ähli syýasy partiýa guramalary üçin görelde görkezýär.

täsirlilik

Karar 2026-njy ýylyň 26-njy martynda biragyzdan kabul edildi we güýje girýän senesi kararyň kabul edilen senesidir.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, syýasy partiýalaryň maliýe aç-açanlygy babatynda "adaty durmuş" ýörelgesine laýyklykda hereket etmelidigini görkezýär. Syýasy partiýanyň kärende tölegini we esasy töleg çykdajylaryny görkezmezden baş edarasynyň işini dowam etdirmegi kanuny taýdan kabul ederliksizdigi hasaba alyndy.

Bu ýagdaý, syýasy partiýalaryň diňe bir girdejilerini däl, eýsem alyp barýan işleri bilen baglanyşykly ähli çykdajylaryny hem gözegçilikde saklamak üçin möhüm ähmiýete eýedigini görkezýär. Her hasaba alynmadyk çykdajylar tarapyň ýuridiki guramasynyň adyndan kanuny jogapkärçiligi döredýär.

Mümkin täsirler

Göz öňünde tutulýan karar, Ankara Baş prokuraturasy tarapyndan garaşsyz Garaşsyz Respublikan partiýa garşy kazyýet işiniň başlanmagyna sebäp bolup biler. Bu amalda partiýa işgärlerine azatlykdan mahrum etmek we agyr jerime salynmagy mümkin.

Mundan başga-da, bu karar beýleki syýasy partiýalara maliýe barlag işlerine has köp üns bermek üçin basyş edip biler. Syýasy partiýalardan, buhgalter ulgamlaryny Konstitusiýa kazyýetiniň gözegçilik ülňülerine laýyklykda üýtgedip gurmagyna garaşylýar.