Konstitusiýa kazyýetiniň tussaglyk möhleti

Konstitusiýa kazyýeti 2026-njy ýylyň 30-njy aprelinde kabul edilen karary we 2022/103359 belgili arzasynda Ridwan Akbaşyň "şahsy azatlyk we howpsuzlyk hukugy kanuny tussaglyk möhletiniň geçmegi sebäpli bozuldy" diýen arzasyna garady. Stambulyň Baş prokuraturasy tarapyndan geçirilen derňewiň çäginde 2021-nji ýylyň 13-nji dekabrynda tussag edilen arzaçynyň tussaglyk möhletiniň gutarandygyna garamazdan kazyýet edaralaryna giç getirilendigi baradaky arzasy ýokary kazyýet tarapyndan baha berildi.

Arza beriji, 2021-nji ýylyň 13-nji dekabrynda sagat 14: 00-da tutulandygyny we 2021-nji ýylyň 17-nji dekabrynda parahatçylyk jenaýat kazyýetine getirilýänçä kanuny çäklerden geçendigini öňe sürdi. Localerli kazyýetler tarapyndan ret edilen bu haýyş konstitusiýa kazyýetine geçirildi we tussag astyna alynmagyň başlanýan we gutarýan wagtlary we kanunda göz öňünde tutulan iň ýokary döwür deňeşdirildi.

Konstitusiýa kazyýeti, terrorçylyk guramasyna agza bolmak jenaýaty üçin kesgitlenen iň ýokary 4 gün 12 sagadyň 2021-nji ýylyň 13-nji dekabrynda sagat 14: 00-da başlanan tussaglyk prosesi bilen 2021-nji ýylyň 17-nji dekabrynda 18: 18-de parahatçylyk jenaýat kazyýeti tarapyndan geçirilen kazyýet işiniň arasynda geçmeli däldigini kesgitledi. bozuldy.

Şahsy azatlyk we howpsuzlyk hukugy Konstitusiýanyň 19-njy maddasy bilen kepillendirilýär we tussag edilenleriň gysga wagtda kazyýete getirilmegi esasy hukuk ýörelgesidir. Jenaýat-prosessual kodeksiniň 5271-nji maddasynyň 141-nji maddasy kanuny tussaglyk döwründe kazy kazyýete getirilmedik adamlara öwezini dolmak hukugyny berýär. Aýry-aýry arzalar, hukuklary bozmak baradaky aýyplamalaryň konstitusiýa kazyýeti tarapyndan gözden geçirilmegini üpjün edýän iň soňky mehanizmdir.

Näme üýtgedi?

• Tutulmak möhletiniň başlangyjy we ahyry, UYAP geleşik gündeliginiň maglumatlary we hukuk goraýjy hasabatlar esasynda aýdyňlaşdyryldy.
• Terrorçylyga garşy göreşiň çäginde jenaýatlarda 4 günlük tussaglyk möhletine 12 sagat hökmany syýahat wagtynyň goşulyp biljekdigi we umumy möhletiniň 4 gün 12 sagatdygy tassyklandy.
• Arza berijiniň tussaglyk möhletiniň kanunlarda bellenen iň ýokary çäklerden geçmejekdigi kanuny taýdan hasaba alyndy.

Kime degişlidir?

Derňew döwründe tussaglyk çärelerine sezewar edilýän şübhelenýänlere, bu amallary ýerine ýetirýän aklawçylara we jenaýat-kazyýet kanunlary ulgamynda işleýän kazyýet agzalaryna gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Karar 2026-njy ýylyň 30-njy aprelinde berildi we degişli edaralara habar berildi.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary, "tussag edilen pursat" bilen "kazy getirilen pursat" aralygyndaky möhletiň tussaglygyň dowamlylygyny hasaplamak üçin kanuny taýdan iň ýokary çäkde galmagynyň möhümdigini nygtaýar. Faýl ýazgylaryna (UYAP) esaslanan synaglarda kazyýet möhleti geçmedik halatynda düzgün bozma karary berilmejekdigini mälim etdi.

Bu netije, tussaglyk möhletleri baradaky talaplaryň anyk subutnamalar we geleşik ýazgylary bilen tassyklanmalydygyny görkezýär. Şahsy azatlyk we howpsuzlyk hukugyny goramakda kazyýet işleriniň aç-açanlygy we ýazgysy aýgytly rol oýnaýar.

Mümkin täsirler

Bu karar ýerli kazyýetleriň şuňa meňzeş kompensasiýa işlerinde tussaglyk möhletini hasaplamagy üçin görelde döredip biler. Hususan-da, tussag edilmegiň başlanýan wagtyny kesgitlemek bilen baglanyşykly jedellerde kazyýetleriň UYAP maglumatlaryny has içgin öwrenmegine garaşylýar.

Mundan başga-da, hukuk goraýjy edaralaryň we prokuratura bölümleriniň tussaglyk amallaryny ýerine ýetirýän wagtyňyzyň ýerine ýetirilmegine bolan duýgurlygynyň artyp biljekdigini çaklamak mümkin. Kompensasiýa talaplarynda bu karar kanuny möhletleriň geçmändigini subut etmek üçin salgylanma hökmünde ulanylyp bilner.