Afrikadaky Türkiye we Hytaý hakda Makronyň haýran galdyryjy boýun almagy

Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makron Keniýanyň paýtagty Naýrobide geçirilen Afrika Öňe sammitinde möhüm çykyş etdi. Makron Fransiýanyň Afrika bilen gatnaşyklaryny janlandyrmak isleýändigini mälim etse-de, kontinente täsiriniň azalýandygyny boýun aldy. Ol bu ýagdaýyň esasy sebäpleriniň biri hökmünde Türkiýäniň, Hytaýyň we ABŞ-nyň barha artýan täsirini mysal getirdi.

Fransiýanyň Afrika strategiýasynyň üýtgemegi

Makron sammitde Fransiýanyň Afrika syýasatyna täze eýýamyň girendigini habar berdi. Hisurdunyň indi öňki ýaly kolonial çemeleşmäniň ýerine, kontinentde "deň hyzmatdaşlyk" we "bilelikdäki maýa goýum" perspektiwasynda hereket etjekdigini aýtdy. Bu täze strategiýa, Fransiýanyň kontinentdäki gatnaşygyny güýçlendirmek üçin edilýän tagalla hökmünde kabul edilýär.

27 milliard dollarlyk maýa goýum meýilnamasy

Fransiýanyň Afrikada goýmagy meýilleşdirýän maýa goýumlarynyň jikme-jikliklerini paýlaşyp, Makron energiýa öwrülişigi, emeli intellekt, sanlaşdyrma, oba hojalygy we deňiz ykdysadyýeti ýaly ugurlara jemi 27 milliard dollar maýa goýjakdygyny mälim etdi. Bu maýa goýumlar, Afrikada-da, Fransiýada-da takmynan 250 müň adamy iş bilen üpjün etmek üçin niýetlenendir. Hytaýyň, Türkiýäniň we ABŞ-nyň bazara girmegi bilen Fransiýanyň täsiriniň azalandygyny boýun alan Makron, bu ýagdaýyň Fransiýanyň kontinentdäki strategiýalaryna täzeden garamagyna sebäp bolandygyny aýtdy. data-style = "beýiklik: 674px; ini: 1199px">

Fransiýanyň kolonial taryhy we tankytlary

Fransiýa XIX asyrdan başlap Afrikada giň kolonial ulgam döretdi we köp Afrika ýurtlaryny uzak ýyllap gözegçilik astynda saklady. Bu taryh, öňki koloniýalary bilen syýasy we ykdysady gatnaşyklary saklandygy üçin Fransiýany 'täze kolonializm' diýip tankytlamaga sebäp boldy. Bu ýagdaýa, Fransiýanyň kontinente täsirini gowşadýan möhüm faktorlaryň biri hökmünde garalýar.

Fransuz goşunlarynyň yza çekilmegi

Soňky ýyllarda Sahel sebitinde fransuzlaryň harby güýçleri köpçülikleýin nägilelikleriň we döwlet agdarylyşygynyň nyşanyna öwrüldi. Mali, Burkina Faso we Niger ýaly ýurtlarda fransuz goşunlarynyň yza çekilmegi Fransiýanyň Afrikadaky täsiriniň gowşamagynyň alamaty hasaplanýar. Afrika bilen gatnaşyklaryny gowulandyrmak üçin Türkiye, seýrek toprak we port hyzmatdaşlygy ýaly Afrika ýurtlarynyň köpüsi bilen hyzmatdaşlygy maksat edinýär. Mundan başga-da, Türkiye kontinentdäki harby gatnaşyklary pugtalanýar.

Türkiýanyň diplomatiýadaky maksatlary

Türkiýanyň häzirki wagtda Afrika yklymynda 44 ilçihanasy bar we bu sany gysga wagtda 50-ä ýetirmek meýilleşdirilýär. Türkiye, Afrika we 20-den gowrak ýurt bilen energiýa we magdançylyk pudaklaryny öz içine alýan strategiki hyzmatdaşlyk şertnamalaryna gol çekdi. Türkiýe bilen Afrikanyň arasyndaky söwda mukdary orta möhletde 50 milliard dollardan geçmegi maksat edinýär. Bu saparlarynda Türkiye bilen Afrika ýurtlarynyň arasynda köp sanly ikitaraplaýyn şertnamalara gol çekişdi. Erdoganyň bu diplomatik ädimi, Türkiýanyň yklymdaky täsirini artdyrmak maksadynyň bir bölegi hasaplanýar.

Türkiýanyň Afrikadaky ilçihanalarynyň sanyny köpeltmek strategiýasy sebit bilen gatnaşyklary hasam çuňlaşdyrmagy maksat edinýär. Bu tagallalar, Türkiýeniň Afrikadaky täsiriniň barha artýan görkezijisi hökmünde tapawutlanýar.

Fransiýanyň Afrikadaky täsiriniň azalmagy we Türkiýanyň güýjüniň ýokarlanmagy materigiň halkara gatnaşyklarynda düýpli üýtgeşmäni görkezýär. Geljekde bu dinamikalaryň nähili emele geljekdigi global güýç balansy üçin möhüm ähmiýete eýe.