Medeni mirasy goramak boýunça Councilokary geňeşiň şäher arheologiki ýerleri üçin täze düzgün

Medeni mirasy goramak boýunça Councilokary geňeş, 2026-njy ýylyň 23-nji sentýabrynda Ankarada geçirilen mejlisinde şäher arheologiki ýadygärliklerinde tejribe barada 4390 belgili täze ýörelge kabul etdi. Göz öňünde tutulan karar, 2025-nji ýylyň 27-nji iýunyndaky "Şäher arheologiki ýerlerini goramagyň we ulanmagyň şertleri" atly öňki düzgünnamanyň käbir düzgünlerine garşy gozgalan we 3705 belgili kazyýet işi we Döwlet administratiw kazyýet palatasynyň geňeşiniň 2026-njy ýylyň 24-nji iýunyndaky karary ýerine ýetirmek baradaky karary bilen taýýarlandy.

Döwlet Geňeşiniň Administratiw kazyýet palatalarynyň geňeşiniň 2026/357 belgili garşylykly karary ýerine ýetirmek islegini görkezen Geňeş, degişli kazyýet başgaça karar berse, meseläni ýene gün tertibine girizjekdigini aýtdy. Bu amal, arheologiki ýerleri goramak bilen jemgyýetçilik hyzmatlarynyň kanuny gözegçilik arkaly üznüksiz ýerine ýetirilmeginiň arasyndaky deňagramlylygy üýtgedip gurmagy maksat edinýär. Degişli edaralar, Medeni miras we muzeýleriň baş müdirliginiň hünärmenleri tarapyndan taýýarlanan synag hasabatlaryna we sebitleýin gorag geňeşiniň rugsatlaryna esaslanyp, şäher arheologiki ýerlerinde alnyp barylýan ähli infrastruktura işleri üçin amallaryny dowam etdirmeli.

Näme üýtgedi?

• "Şäher arheologiki ýerlerinde hökmany infrastrukturanyň çägine döwlet maýa goýumlary, degişli arheologiki ýerlerde meýilnama düzülýänçä degişli gorag geňeşiniň rugsady bilen amala aşyrylyp bilner" jümlesi tekstden aýryldy.
• Täze düzgün bilen, şäher arheologiki ýerlerinde zerur bolan suw, energiýa, ulag we aragatnaşyk ýaly infrastruktura ulgamlaryny gurmak üçin jemgyýetçilik gyzyklanmalarynyň çäginde amaly ýerleriň täsirini we bar bolan harabalyklara ulanyljak interwensiýa usullaryny göz öňünde tutup, degişli tebigaty goraýyş sebit geňeşiniň rugsady bilen amala aşyryljakdygy kesgitlenildi.

Kime degişlidir?

Düzgünnama şäher arheologiki ýadygärliginiň çäginde infrastruktura işlerini ýerine ýetirýän häkimlikler, energiýa we aragatnaşyk kompaniýalary, bu taslamalara gözegçilik edýän sebitleýin geňeşler we degişli ugurda işleýän hünärmenler ýaly jemgyýetçilik hyzmat ediş edaralaryna gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Netijeli senesi tekstde görkezilmedi.

Netije

Bu karar administratiw kadalar boýunça kazyýet kararlarynyň hökmany häsiýetini ýene bir gezek görkezýär. Geňeş kazyýetiň ýerine ýetiriş kararyny ýerine ýetirdi we infrastruktura maýa goýumlarynyň "zerurlyk" kriteriýasyna däl-de, "goralýan ýere we gorap saklamak usullaryna täsiri" göz öňünde tutmak arkaly edilmelidigini aýtdy. Bu ýagdaý, arheologiki mirasy goramagyň we häzirki zaman şäherleşmegiň zerurlyklarynyň has berk dolandyryş mehanizmi bilen dolandyryljakdygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Täze düzgün bilen, şäher arheologiki ýerlerine döwlet maýa goýumlarynyň has jikme-jik gözden geçirilmegine garaşylýar. Esasanam infrastruktura taslamalarynda "jemgyýetçilik gyzyklanmasy" düşünjesi arheologiki galyndylary goramak ýörelgesi bilen bilelikde bahalandyrylar, bu taslamalary tassyklamak işini uzaldyp biler ýa-da has giňişleýin gorag çärelerini görmegi talap edip biler. Bu, ýerli dolandyryş edaralaryndan meýilnamalaşdyryş döwründe has arheologiki maglumatlary göz öňünde tutmagyny talap edip biler.