Merkezi bankyň göterim derejesi kararyndan soň ykdysatçylaryň tankydy çaklamalary: arzanladyş ýakynmy?

Türkiýe Respublikasynyň Merkezi Banky (CBRT) bazarlar tarapyndan ýakyndan yzarlanan soňky ýygnagynda göterim mukdary baradaky kararyny yglan etdi. Bir gijeki karz stawkasyny 40.00 göterim, bir gijeki karz stawkasyny 35,50 göterim derejesinde saklaýan Merkezi bank, göterim koridorynda hiç hili üýtgeşme girizmedi. Bu karar bilen, yzygiderli bäşinji ýygnak üçin syýasat derejesi 37.00 göterim derejesinde saklandy. Karardan soň, göterim mukdaryny azaltmagyň haçan başlajakdygy baradaky ssenariýalar maliýe dünýäsinde güýçlenip başlady.

Dezinflýasiýa prosesi göterimleri azaltmak üçin gapyny açýar

Matriks Haber tarapyndan taýýarlanan giňişleýin hasabata görä, göterim derejesiniň peselmegi esasan oktýabr we dekabr aýlarynda Pul syýasaty komitetiniň (MPC) mejlislerine gönükdirilýär. Ykdysadyýetçiler ýakynda yglan edilen inflýasiýa maglumatlarynyň we öňdebaryjy görkezijileriň inflýasiýanyň esasy tendensiýasynyň aç-açan pese gaçýandygyny görkezýändigini nygtaýarlar. Karar tekstindäki habarlar dezinflýasiýa prosesine bolan ynamyň artandygyny görkezýär.

Içerki islegiň dowamly gowşaşmagy, senagat önümçiliginiň üçünji çärýege durgun başlamagy, PMI-iň peselmegi we kuwwatlykdan peýdalanmagyň derejesi dezinflýasiýa prosesini goldaýan esasy makroykdysady faktorlar hökmünde tapawutlanýar. Şeýle-de bolsa, TMB-nyň seresaply pozisiýasyny saklamagy we inflýasiýanyň hemişelik ýaramazlaşmak töwekgelçiligine garşy berkleşýän habaryny gaýtalamagy, göterim derejesiniň peselmeginiň doly maglumat esasynda dowam etjekdigini subut edýär. Içerki şertleriň pes göterim mukdaryny goldap başlan bu döwründe daşarky faktorlaryň entek doly kepillik bermeýändigi aýdylýar.

göterim derejesiniň ýolundaky iň uly päsgelçilik: Energetika we geosyýasy töwekgelçilikler

Ykdysadyýetçileriň hasabatlarynda göterim nyrhlarynyň azalmagy we göwrümi üçin iň gysga möhletli töwekgelçilik hökmünde energiýa bahalary we geosyýasy ösüşler görkezilýär. Energiýa çykdajylarynyň ýokary derejesi inflýasiýa çaklamalarynda takmynan 1-den 2 bal aralygynda ýokary basyş döredip biler diýlip hasaplanylýar. Esasanam Brent nebitiniň bahasy 100 dollardan ýokary bolsa, CBRT-iň çaklamalaryndan ýokary inflýasiýa basyşynyň bolup biljekdigi aýdylýar. Bu ýagdaý, irki göterim derejesiniň peselmegi çykdajylaryň inflýasiýasyna sebäp bolup biler.

Hünärmenler sentýabr aýynda inflýasiýanyň garaşylmadyk ýokarlanmagy we nebitiň bahasy ýeterlik derejede galmasa, oktýabr aýynda 100 esse arzanladyş üçin ýeriň bolup biljekdigini aýdýarlar. Otherwiseogsam, şertler kynlaşan halatynda göterim mukdaryny azaltmagy ýylyň ahyryna çenli yza süýşürmek mümkinçiligi henizem dowam edýär.

Maliýeleşdirme kadalaşdyrylandan soň, Syýasat derejesiniň öwrümi

CBRT-iň awgust aýynyň ahyrynda bir hepdelik repo auksionyna gaýtadan girizilmegi bazardaky möhüm likwidlik ädimi hökmünde düşündirildi. Bu ädim bilen ozal 40.00 göterim töweregi bolan netijeli maliýeleşdiriş gymmaty 37.00 göterime çenli aşaklady, bu syýasatyň derejesi. Maliýe guramalarynyň maglumatlaryna görä, sentýabr aýynda göterim mukdaryny hemişelik saklamagyň iň möhüm sebäplerinden biri bolan maliýeleşdirmegiň bu 300 esasy nokady. Merkezi Bankyň bu dynç almagyň bazara täsirini synlamak islemegi gaty ýerlikli hasaplanylsa-da, kadalaşdyrmak prosesiniň indiki ädiminiň syýasat göteriminiň peselmegi bilen ölçeljekdigi çak edilýär.

Ykdysadyýetçileriň ýylyň ahyrky gyzyklanmasy we inflýasiýa garaşmalary

Geljekki çaklamalarda, analitikleriň ýylyň ahyrky syýasaty garaşyşlary 35.00 göterimden 36.00 göterime çenli, agramly çaklamalar bolsa 35.00 göterime deňdir. Bu, ýylyň galan böleginde 100 esasy nokadyň iki sany azaldylmagy mümkin bolan ssenariýany güýçlendirýär. Endylyň ahyrynda CPI garaşmalary 28.00 göterim bilen 30.00 göterim aralygyndadyr. Hyzmatlaryň inflýasiýasynyň berkligi we Orta möhletli maksatnamada (MTP) 2027 inflýasiýa çaklamasynyň ýokarlanmagy ýaly faktorlar pul syýasatynyň gowşamagynyň tizligini kesgitlän möhüm üýtgeýjiler hökmünde ýakyndan gözegçilik ediler.