Metadan 18 milliard dollarlyk taryhy ylalaşyk: Türkiýanyň gün tertibinde ýaşlary goramak çäreleri hem bar

Sosial media ägirdi Meta, ýaş ulanyjylaryň akyl saglygyny goramak we platforma endiklerini azaltmak maksady bilen ABŞ ştatlary bilen taryhy şertnama baglaşdy. Ylalaşygyň çäginde Meta birinji etapda takmynan 12 milliard dollar tölemäge razy boldy. Öňümizdäki 10 ýylda ştatlara paýlanjak bu býudjet, TikTok we YouTube ýaly beýleki ägirtler hem şuňa meňzeş howpsuzlyk standartlaryny kabul etse, 17,1 milliard dollara çenli ýokarlanyp biler. Tehas ştaty bilen takmynan 1 milliard dollarlyk hususy şertnama goşulanda, kompaniýanyň umumy maliýe jogapkärçiligi 18 milliard dollar -dan geçýär. Beýleki tarapdan, Meta bu ägirt uly kompensasiýa tölemäge razy bolsa-da, kanuny kemçilikleri ýa-da nädogry hereketleri düýbünden inkär etdi.

Meta tarapyndan ýaşlary goramak üçin kabul edilen täze düzgünler haýsylar?

Kazyýetiň tassyklamagyndan soň güýje girmegine garaşylýan şertnama Meta platformalarynda esasanam çagalar we ýaşlar üçin rewolýusiýa üýtgeşmelerini göz öňünde tutýar. Ylalaşygyň şertlerine laýyklykda sosial media ägirdi aşakdaky borçnamalary ýerine ýetirer:

young usersaş ulanyjylaryň gündelik ekran wagty 2 sagat bilen çäklener.

the Platformalary ulanmak ýary gije bilen daňyň arasynda ( 00.00-06.00 ) çäklendiriler.

young youngaşlar üçin bildirişler gije 22.00-dan irden 07.00 aralygynda awtomatiki usulda dymdyrylar.

education Bilim durmuşyny goldamak üçin bildiriş akymynyň köpüsi okuw wagtynda ýapylar ( 08.00-15.00 ).

endiklere sebäp bolýan "çäksiz aýlaw" aýratynlygy kesiler we ýaşlaryň ekrandan çykmagy has aňsat bolar.

■ ageaş barlamak mehanizmleri has berk ediler we ene-atanyň gözegçilik gurallary giňeldiler.

young usersaş ulanyjylar üçin ýazgylarda "halanýan" sanlaryň görünişi azalar we algoritmik däl, hronologiki akym görnüşi hödürlener.

Global "goşa standart" reaksiýa göç ýaly ösýär

Göz öňünde tutulýan ylalaşygyň diňe ABŞ-nyň çäginde hereket edip boljak "milli üýtgeşmeler" kesgitlemesi bütin dünýäde reaksiýa tolkunyna sebäp boldy. Awstraliýanyň Aragatnaşyk ministri Anika Wells bu ädimiň tehnologiýa kompaniýalarynyň çagalary islese gorap biljekdigini subut edýändigini, ýöne şu wagta çenli beýle düşünmediklerini aýtdy. Unionewropa Bileleşigi (EUB) Komissiýasy platformalarda dolandyryş mehanizmlerini hasam berkitjekdigini görkezýär; Iňlis iş we pensiýa ministri Pat MakFadden öz reaksiýasyny "ABŞ-daky çagalaryň öz çagalarymyzdan has köp goralýandygyny kabul edip bilmeris" -diýdi. Günorta Koreýanyň metbugat kadalaşdyryjy geňeşi hem bu howpsuzlyk çäreleriniň dünýä derejesinde standartlaşdyrylmagyny isledi.

Türkiýe bu prosesi ýakyndan yzarlaýar: Täze düzgünler ýolda

Bu wakalar dünýäde bolup geçýän mahaly, Türkiye ýaşlary sanly dünýäniň zyýanyndan goramak üçin möhüm çäreleri görýär. Sosial medianyň 15 ýaşa çenli çagalar üçin ulanylmagyny gadagan edýän we 16-18 ýaş aralygyndaky ýaşlar üçin oýun oýnamagy çäklendirýän kanuny düzgünleriň sentýabr aýyndan güýje girmegine garaşylýar. Türkiýäniň Milli Milli Assambleýasynyň sanly metbugat komissiýasynyň başlygy Nazym Elmas, Meta meselesine ýakyndan gözegçilik edýändiklerini aýtdy we Türkiýede halkyň garaşýan zatlaryny ölçemek üçin BTK we CİMER şikaýatlaryna göz aýlaýandyklaryny aýtdy. Elmas: "oururdumyzda şuňa meňzeş isleg bar bolsa, kanuny kadalarymyzy täzeläris. Taýýarlan kanunymyz eýýäm maşgalalara kompensasiýa kazyýetini açmak hukugyny berýär, bu çäkleri hasam giňeldip bileris" -diýdi.

Hukuk ölçegi: ABŞ-daky ylalaşyk Türkiýe üçin görelde bolarmy?

Maglumat hukuklary boýunça hünärmen Gökhan Ahi ABŞ-da gazanylan bu taryhy şertnamanyň Türkiýedäki kazyýet işlerine göni täsir etmejekdigini aýtdy. Ahi: "ABŞ-daky ylalaşyk diňe kazyýetiň taraplaryny baglanyşdyrýar. Meta bu düzgünleri Türkiýede ulanmaga borçly däl" -diýdi. Türkiýede, sosial ulgam üpjün edijileriniň 5651 belgili Kanunyň goşmaça 4-nji maddasyna laýyklykda çagalara mahsus dürli hyzmatlary bermäge borçlydyklaryny ýatladýan Ahi, bu meselede BTK-nyň administratiw sanksiýa ygtyýarlyklaryna ünsi çekdi. Aýry-aýry kazyýet işleriniň Türkiýede gozgaljakdygyny, ýöne platformanyň arzalary bilen çaga zeper ýetendigi baradaky sebäbiň baglanyşygyny subut etmek gaty kyn we öwezini dolmagyň mukdary ABŞ bilen deňeşdirilende gaty pes.