Ministr Baýraktar hoş habary berdi: TR-2 gözleg reaktory gaýtadan ygtyýarlandyryldy

Energetika we tebigy baýlyklar ministrliginiň ýolbaşçylygynda şu ýyl üçünji gezek gurnalan learadro energiýasy tehnologiýalary dizaýn bäsleşiginiň soňky tolgunmasy, Türkiýäniň Energetika, ýadro we magdan gözleg gullugynyň (TENMAK) Stambul Küçükçekmece şäherçesinde başdan geçirildi. TEKNOFEST Awiasiýa, kosmos we tehnologiýa festiwalynyň çäginde geçirilen çärede çykyş eden Energetika we tebigy baýlyklar ministri Alparslan Baýraktar, Türkiýäniň ýadro tehnologiýasy baradaky taryhy beýanatlary berdi.

TR-2 gözleg reaktory bilen ýadro barlaglarynda täze döwür

Ministr Alparslan Baýraktar ýaryşyň iň ösen tapgyry bolan "Jikme-jik dizaýn" kategoriýasynda finala çykan 4 toparyň çykyşlaryny diňledi we ýaş inersenerleriň taslamalaryny ýakyndan gözden geçirdi. Küçükçekmece şäherçesini "Türkiye ýadro ýarym adasy" diýip häsiýetlendiren Baýraktar, sebitdäki gurluşyk işleriniň tamamlanandygyny habar berdi. Iň möhüm ösüş hökmünde, TR-2 gözleg reaktorynyň gaty uzak arakesmeden soň gaýtadan ygtyýarlandyrylandygy mälim edildi. Baýraktar, ýadro gözlegleriniň we material synaglarynyň bu desgada gysga wagtyň içinde gaýtadan başlajakdygyny we teoretiki gözlegleriň laboratoriýa gurşawynda anyk netijelere öwrüljekdigini aýtdy.

Bayadro energiýasy tehnologiýalary dizaýn bäsleşiginiň ýylsaýyn ösýändigini belläp, ministr Baýraktar: "Geçen ýyl bu ýaryşa 2 ýurtdan 87 topar gatnaşdy, şu ýyl 9 dürli ýurtdan 192 topar ýüz tutdy. TEKNOFEST maşgalasy ösýärkä, ýadro tehnologiýa ganatymyz şol bir depginde ösýär". Şeýle hem, Türkiýäniň Saud Arabystanynyň Jidda şäherinde geçirilen Halkara ýadro ylmy olimpiadasynda bir altyn we üç bürünç medal gazanyp, taryhy üstünlik gazanandygyny ýatlatdy.

Emeli intellekt we tehnologiki ösüşler elektrik islegini artdyrýar

Türkiye we dünýäniň çalt artýan elektrik zerurlyklaryna ünsi çeken ministr Baýraktar, doly garaşsyzlyk maksadynyň energiýada möhümdigini aýtdy. Türkiye häzirki wagtda sarp edýän energiýasynyň üçden iki bölegini import edýändigini mälim eden Baýraktar, ýadro energiýasynyň dekarbonizasiýa we howanyň üýtgemegi maksatlary üçin gutulgysyz çözgütdigini aýtdy. Elektrik energiýasyna bolan islegiň ýokarlanmagynyň diňe bir ilat we senagat sebäpli bolman, eýsem emeli intellekt, maglumat merkezleri, elektrik ulaglary we sowadyş ulgamlary ýaly täze nesil tehnologiýalarynyň hem bu ýüküň artýandygyny aýtdy.

Ministr, esasanam 2040-njy ýyla çenli deňiz suwuny arassalamak üçin azyndan 3-5 terawat sagat elektrik energiýasynyň zerurdygyny çaklaýandyklaryny aýtdy we bu global elektrikleşme tolkunyna garşy içerki elektrik stansiýalaryny öndürmegiň möhümdigini aýtdy. Senagat we Tehnologiýa ministrligi tarapyndan yglan edilen höweslendiriş maksatnamalarynyň Türkiýe üçin içerki we milli serişdeler bilen kiçi modully reaktorlary (SMR) ösdürmek üçin ajaýyp mümkinçilik döredýändigini aýtdy.

ITU reaktory işe başlaýar we täze maýa goýumlary ýolda

Baýraktar, ýadro pudagynda taýýarlanan adam resurslarynyň ähmiýetine ünsi çekip, TENMAK-yň stipendiýasyny we bakalawr talyplaryna goldaw berjekdigini yglan edip, ýaşlaryň ýadro ekosistemasyna girizilmelidigini aýtdy. Nuclearadro pudagynyň, Akkuyu atom elektrik stansiýasynda işleýän ýaş inersenerler, şeýle hem Sinop, Frakiýa we kiçi modul reaktory (SMR) taslamalary bilen Türkiýedäki göç ýaly ösjekdigini mälim etdi. Türkiýäniň Gabar we deňizlerde nebit we tebigy gaz gözleýändigini, şeýle hem Somali ýaly strategiki ýurtlarda işjeň rol oýnaýandygyny ýatlatmak bilen, bu işde ýaşlaryň özüne bolan ynamyna ynanýandygyny aýtdy.

Türkiýedäki beýleki gözleg reaktorlaryna salgylanyp, Baýraktar Stambul Tehniki Uniwersitetiniň (ITU) içindäki reaktoryň ýakyn wagtda işe başlajakdygyny habar berdi. Hytaý ýaly ýurtlar bilen geçirilen giň gerimli ýadro desgasy gepleşiklerinde Türkiýäniň iki sany gyzyl çyzygynyň bardygyny belläp, ministr olaryň biriniň Türkiýä täze gözleg reaktoryny, beýlekisiniň bolsa içerki serişdeler bilen Türkiýede ýadro ýangyjyny öndürjekdigini aýtdy.

Reklam