Ministr umumaklydan Türkiye suw atlasy: Geljege köpri

Oba hojalygy we tokaý ministri umumakly Beştepe şäherinde geçirilen "Şäherler teşne bolmanka: gurak landşaft we suwuň geljegi üçin Türkiye suw atlasy programmasy" -da möhüm çykyş etdi. Çärede howanyň üýtgemeginiň suw baýlyklaryna ýetirýän täsirlerine ünsi çeken ministr, suwy goramagyň öňküsinden has uly jogapkärçiligi talap edýändigini aýtdy.

Howanyň üýtgemegi we suw dolandyryşy

Temperaturanyň ýokarlanmagy we ýagyş görnüşleriniň üýtgemegi bilen umumakly Türkiye geljekde has gurakçylyk döwürlerine duçar bolup biljekdigini we gysga möhletli we ýerli täsirli ýagyşlaryň hem artjakdygyny aýtdy. Bu ýagdaý suwy tygşytly goramagyň we ulanmagyň zerurlygyny artdyrýar. Umumakly suw dolandyryşynyň diňe bir daşky gurşawyň däl, eýsem ykdysady, sosial we strategiki jogapkärçiligiň hem bardygyny aýtdy.

Ylmy maglumatlar bilen durnukly syýasatlar

umumakly arassa suw çeşmelerine elýeterliligiň ýurtlar üçin diri galmak meselesidigini we şoňa görä-de krizisi dolandyrmak däl-de, töwekgelçiligi dolandyrmagy maksat edinýän syýasatlary ösdürýändiklerini aýtdy. Bu syýasatlaryň ylmy maglumatlara esaslanýandygyny mälim eden ministr, Suw tygşytlylygyny mobilizlemek we Milli suw meýilnamasy ýaly uzak möhletli taslamalary ýatlatdy. Bu meýilnamalar, suw baýlyklaryny goramak we suw boýunça önümçilik meýilnamalaşdyrylyşyny amala aşyrmagy maksat edinýär. Basseýn esasly dolandyryş meýilnamalaryny taýýarlamak we suw joşmasy we gurakçylyk barada irki duýduryş ulgamlaryny işjeňleşdirmek suwy dolandyrmagyň netijeliligini ýokarlandyrjakdygyny mälim etdi. Bu gözlegler bilen, suwuň geljegi üçin strategiki ädimler ädilýär. Bu atlas, Türkiýanyň 25 basseýnindäki suw çeşmelerini wizual, medeni, taryhy we tehniki ölçegleri bilen gözden geçirýär. Bu gözleg 25 müň kilometr meýdanda geçirilen derňewler bilen goldanýar we karar berýänler, alymlar, ýerli hökümetler we raýatlar üçin möhüm çeşme bolmak üçin niýetlenendir.

Gurak landşaft we durnukly gelejek

Gurak abadanlaşdyryş amallarynyň ähmiýeti barada gürrüň beren umumakly, suw, toprak, howa we biodürlüligi çaltlaşdyrýan döwürde suw, toprak, howa we biodürlüligi çaltlaşdyrmagyň zerurdygyny aýtdy. Adaty landşaft çemeleşmesiniň durnukly däldigini aýdyp, ministr täze çemeleşmeler bilen suw tygşytlamagyň artdyrylyp bilinjekdigini we bu programmalaryň tehniki hyzmat we energiýa çykdajylaryny azaldyp biljekdigini mälim etdi. Bu ylmy netijeleriň durmuşa geçirilmegi bilen geljek nesillere miras galan mirasyň düýbüniň tutulandygyny aýtdy.

Suw baýlyklaryny maglumat esasly dolandyrmak

Oba hojalygy we tokaý ministrliginiň suw dolandyryşynyň baş müdiri Afire Sever howanyň üýtgemeginiň suw çeşmelerine edýän täsirleriniň günsaýyn duýulýandygyny aýtdy. Climateurduň 25 basseýnine howanyň üýtgemeginiň täsiri iki ssenariýa we üç model bilen çaklanylýar. Bu maglumatlar, suw çeşmelerini dolandyrmagyň ylmy we gatnaşyjy çemeleşme bilen çözülmegini talap edýär.

Türkiýedäki suw stresleri we geljegi

Ankara uniwersitetiniň rektory prof. Doktor Neçdet Ünüvar Türkiýanyň suw stresini başdan geçirip biljek ýurtlaryň biridigini aýtdy. Geljekde ilatyň köpelmegi, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ýaly faktorlar sebäpli adam başyna düşýän suwuň mukdarynyň azalmagynyň mümkindigini mälim etdi. Ylmy maglumatlaryň kömegi bilen suw çeşmelerini dolandyrmagyň möhümdigini aýtdy.