Ministr Uraloğlu: Ösüş ýoly taslamasy bilen täze logistika magistraly döredýäris

Transport we infrastruktura ministri Abdulkadir Uraloğlu, Ankarada Syýasat, ykdysadyýet we jemgyýetçilik gözleg gaznasy (SETA) tarapyndan gurnalan "Global transport geosyýasy syýasaty we ösüş ýoly taslamasy konferensiýasy" -da eden çykyşynda Türkiýanyň global söwda koridorlarynda strategiki ähmiýetini nygtady. Ministr Uraloğlu, global söwdanyň üýtgedilýän döwründe Türkiýäniň Orta Koridoryň merkezinde ýerleşýändigini we Ösüş ýoly taslamasy bilen täze logistika magistralynyň gurlandygyny aýtdy.

Ösüş ýoly taslamasy haýsy strategiki artykmaçlyklary berýär?

Ministr Abdulkadir Uraloğlu, Pars aýlagynyň Faw portundan başlap, Türkiýäniň üsti bilen Europeewropa çenli uzalyp gidýän ösüş ýolunyň Hormuz bogazyna garaşlylygy azaldar diýdi. Taslamanyň tamamlanmagy bilen 45 gün dowam edýän Gowy Umyt Kepiniň üsti bilen ýük daşamagyň takmynan 25 güne çenli azaljakdygyny mälim eden Uraloğlu, bu liniýanyň diňe bir transport maýa goýumlary bolman, eýsem sebitdäki güýç balansyny üýtgedip biljek strategiki hereketlendiriji bolandygyny aýtdy. Uraloğlu 10 ýyllyk proýektde ykdysadyýete 55 milliard dollar goşant goşmak we her ýylda ortaça 70 müň adam üçin iş ýerlerini döretmek maksat edinýändiklerini mälim etdi.

Merkezi koridor we sebit baglanyşyklary nähili berkidilýär?

Abdulkadir Uraloğlu, Merkezi koridoryň Hytaý bilen Merkezi Aziýany Europeewropa birleşdirýän iň möhüm ýoldygyny görkezip, bu ugurda goýlan we meýilleşdirilen maýa goýumlarynyň jemi 47,1 milliard dollardygyny aýtdy. Ministr Türkiýanyň geostrategiki ynam adasyna öwrülendigini belläp, Aýlagdan Türkiýa we Europeewropa çenli uzalýan täze baglanyşyklaryň Saud Arabystany bilen gol çekilen Hejaz demir ýol hyzmatdaşlygy Memorandumy bilen döredilendigini aýtdy. SETA-nyň baş utgaşdyryjysy Nebi Miş, Ösüş ýolunyň sebitdäki bölünişigi azaldýan hyzmatdaşlyk üçin anyk esas hödürleýändigini aýtdy.

Transport we infrastruktura ministri Abdulkadir Uraloğlu, Ankarada geçirilen konferensiýada Ösüş ýoly we Orta Koridor taslamalarynyň dünýä söwdasyndaky roluna baha berdi. Ministr Uraloğlu, Türkiýäniň geografiki taýdan artykmaçlygyny ulanyp, gündogar-günbatar we demirgazyk-günorta ugurlaryny birleşdirýän goşmaça logistika magistralyny döredendiklerini we bu taslamalaryň Yragyň ykdysady gurluşygyna we Türkiýäniň sebitleýin aragatnaşyk ulgamlaryna uly goşant goşjakdygyny aýtdy.

Geljekde 28-nji iýulda Türkiýe bilen Yragyň arasynda gol çekilen şertnamalaryň çäginde gurluşyk tapgyryny iki ýurduň parlamentleri tassyklanandan soň başlamak meýilleşdirilýär. Taslama, energiýa geçiriji liniýalar we süýüm-optiki infrastruktura, şeýle hem demir ýol we ýol transporty ýaly köp modally ulgamlar bilen integrasiýa arkaly sebit söwdasynyň hemişelik bölegine öwrülmegi maksat edinýär.

Netije

Ösüş ýoly taslamasy Türkiýanyň diňe bir tranzit nokady bolman, eýsem dünýä söwdasynyň logistika merkezlerinden birine öwrülmegini maksat edinýär. Taslamanyň durmuşa geçirilmegi, sebitleýin ykdysady integrasiýany ýokarlandyrmak bilen bir hatarda uzak möhletde Türkiýäniň geosyýasy agramyny we täjirçilik kuwwatyny güýçlendirer.

Mümkin täsirler

Taslamanyň tamamlanmagy, global üpjünçilik zynjyrlarynda ýüze çykyp biljek bökdençliklere garşy alternatiw ygtybarly ýol döredip biler. Mundan başga-da, Yragyň ykdysady durnuklylygyna goşant goşmak bilen sebitdäki söwda mukdaryny artdyryp, Türkiýanyň gündogar bilen günbataryň arasynda "ykbalyň söwda hyzmatdaşlygy" baradaky düşünjesini güýçlendirip biler.