MSÜ rektory Erhan Afyoncu: assasıada synaglary Türk kazyýetiniň taryhynyň iň gara sahypasy

1960-njy ýylyň 27-nji maýynda Türkiýäniň syýasy taryhynda çuňňur ýaralara sebäp bolan harby agdarlyşykdan soň geçirilen assassýada ​​synaglary we soňraky jezalandyryşlar ýatda galýar. Milli Goranmak Uniwersitetiniň (MSÜ) rektory Prof. Dr. Erhan Afyoncu bu döwür barada möhüm baha berdi we assassýada döredilen kazyýetleriň Türk kanunçylygynyň taryhynyň iň gara döwri bolandygyny aýtdy.

Prezident Selal Baýaryň, premýer-ministr Adnan Menderesiň we Demokratik partiýanyň (DP) hökümetiniň ýokary derejeli ýolbaşçylarynyň assassýada sud edilen bu prosesi pajygaly jezalandyryşlara şaýat boldy. Öňki Daşary işler ministri Fatin Rüştü Zorlu we öňki Maliýe ministri Hasan Polatkan 1961-nji ýylyň 16-njy sentýabrynda jezalandyryldy, premýer-ministr Adnan Menderes 1961-nji ýylyň 17-nji sentýabrynda ralmraly adasynda jezalandyryldy. Bu agyr wakalar Türkiýäniň demokratik başdan geçirmelerinde ýatdan çykmajak yz galdyrdy.

Afýonku, milletiň bu sessiz sesiniň 1950-nji ýylyň 14-nji maýynda geçirilen saýlawlarda "ougheterlik diýiň, milletiň aýdyşy" şygary bilen öz saýlaw býulleteninde öz beýanyny tapandygyny aýtdy we Demokratik partiýanyň häkimiýet başyna gelmegi bilen jemgyýetiň iň uly talaplaryndan biri bolan arap namazynyň asyl görnüşine gaýdyp gelendigini we ymam hatip mekdepleriniň 1951-nji ýylda doglandygyny aýtdy. Rektor Afýonku, Menderesiň käbir ýalňyşlyklaryna garamazdan halkyň gymmatlyklaryny goraýandygy üçin jemgyýet tarapyndan gaty gowy görülýändigini aýtdy.

assassıada kazyýetleri: Türk kanunlarynyň iň garaňky döwri

1960-njy ýylyň 27-nji maýynda bolup geçen harby agdarlyşyk bilen, halkyň erk-islegi bilen saýlanan hökümetiň mejbury ýagdaýda wezipesinden aýrylandygyny aýtdy. Doktor Erhan Afýonku, şol döwürde ýüze çykan metbugat we raýat elementleriniň goşuny agdarlyşa alyp barandygyny aýtdy. Premýer-ministr Adnan Menderesiň we dostlarynyň kanuny esaslary bolmadyk esassyz aýyplamalar boýunça sud edilendigini mälim eden Afýonku, bu kazyýet işleriniň indiki hökümetlere uly terbiýe basyşyny döredendigini aýtdy.

Afýonku berk tankyt edip, "assasýada kazyýet işi Türkiýäniň kazyýet taryhynyň iň gara sahypalarydyr. Şol döwürde bu karary berenler kazyýet taryhynyň masgaraçylygydyr." Bu terbiýeçilik çemeleşmesiniň 30 ýyl töweregi dowam edendigini aýdyp, Afýonku öňki premýer-ministr Süleýman Demir Demir Demir Demir Demir Demir. agdarlyşyk.

Afýonku bu gorky diwarynyň diňe merhum Prezident Turgut Özalyň "Kellämi geýip, ýola çykdym" diýmek bilen başlanan tutanýerli göreşi ýeňip boljakdygyny aýtdy we 1960-njy ýyldaky döwlet agdarylyşygy bilen döredilen terbiýeçilik ulgamynyň hemişe Konstitusiýa kazyýeti we kazyýet býurokratiýasy tarapyndan parahat ilat üçin päsgelçilik bolup durýandygyny aýtdy. Bu mentalitetiň dowamy bolan 1997-nji ýylyň 28-nji fewralyndan soňky döwrebap döwlet agdarylyşygynyň yzlarynyň diňe 2012-nji ýylda bütinleý ýok edilip bilinjekdigini aýtdy.

Sosial in Engineeringenerlige garşy guty garşylyk

Harby interwensiýalaryň hakykatdanam syýasy partiýalara däl-de, gönüden-göni türk halkyna garşy amala aşyrylýan sosial in engineeringenerçilik taslamalarydygyny öňe süren Afýoncu, assassýadanyň bu manyda ajaýyp mysaldygyny aýtdy. Türk halkynyň bu emeli çäreleri hiç haçan kabul etmeýändigini we saýlaw gutusynda hemişe iň güýçli seslenme berendigini mälim eden rektor Afyoncu, her saýlawda öz gymmatlyklaryna garşy göreşýänleri jezalandyrýandygyny aýtdy.

Afýonku ýaşlaryň soňky taryhy gaty gowy seljermelidigini aýtdy we Türkiýeniň şu gün kabul edýän hukuklarynyň arkasynda hijap geýmek azatlygy we Hagia Sofiýanyň ybadat üçin açylmagy ýaly uly göreşleriň we agyrylaryň bardygyny aýtdy. Afýonku, AK partiýasynyň 2002-nji ýylda häkimiýet başyna gelendigine garamazdan, terbiýe merkezleriniň päsgelçilikleri sebäpli 10 ýyldan soň Ymam Hatip mekdeplerinde koeffisiýent adalatsyzlygy ýok edip bilendigini aýtdy we bu ýagdaýyň terbiýeçiniň ölçeglerini açandygyny mälim etdi.

Afýoncu, Adnan Menderesiň jezalandyrylmagy sebäpli özüne laýyk obýektiw tankyt edilip bilinmejekdigini we ezilen adam hökmünde taryhda gidendigini aýtdy we sözlerini şeýle jemledi: "Menderes jemgyýetiň dini we milli gymmatlyklaryny goraýandygy üçin nyşana alyndy. 1960-njy ýyldaky döwlet agdarylyşygy Türkiýäniň köp partiýasyndaky iň uly bidüzgünçilik we iň agyr zarba".