Neşe serişdeleriniň ulanylyşynyň ýokarlanmagy we Europeewropada jemgyýetiň saglygyna abanýan howp

Unionewropa Bileleşiginiň Neşelere garşy göreş gullugy (EUDA) tarapyndan taýýarlanan '2026 Europeanewropa neşe hasabaty' Brýusselde halka hödürlendi. Hasabata görä, 2024-nji ýylda Europeewropada neşe bilen baglanyşykly aşa köp dozada ölenleriň sany 7,600-den geçdi. Bu ölümleriň köpüsiniň birden köp maddanyň bilelikde ulanylmagy netijesinde ýüze çykýandygy nygtalsa-da, täze sintetiki opioidler howply ýaýraýar.

Täze sintetiki opioidleriň howpy

Hasabatda soňky ýyllarda bazara girizilen täze sintetiki opioidleriň hünärmenleriň aladalanýan esasy maddalarynyň biridigi aýdylýar. 2009-njy ýyldan bäri Europeewropada 95 täze sintetiki opioidiň tapylandygyna garamazdan, 2025-nji ýylda 7 sany täze sintetiki opioid görnüşiniň hasaba alynjakdygy mälim edildi. Bu maddalaryň kuwwatlylygy sebäpli ilatyň saglygyna uly howp salýandygy mälim edildi. Hasaplamalara görä, geçen ýylda takmynan 24,9 million adam neşe ulanypdyr. Mundan başga-da, kokain ulanmak ýokary derejede galýar; Geçen ýylda takmynan 4,3 million adam kokain ulandy. 2024-nji ýylda kokain bejergisini gözleýänleriň sany takmynan 37 müňe barabar boldy. Hasabatda kiçi portlaryň, deňizdäki geçirişleriň, şeýle hem pilotsyz howa ulaglarynyň we öňdebaryjy örtük usullarynyň has giňden ulanylýandygy mälim edildi. Bu ýagdaý howpsuzlyk güýçleriniň ýüzbe-ýüz bolýan kynçylyklaryny hasam artdyrýar. 2024-nji ýylda Türkiýede 5 metamfetamin önümçilik desgasy ýapylanda, kokain öndürýän desga hem tapyldy we işi bes edildi. Bu ädimler, neşe gaçakçylygyna garşy görülýän çäreleriň ähmiýetini nygtaýar. Brunner howply täze önümleriň ornaşdyrylmagynyň öňüni almak we bikanun söwdagärleriň işini bes etmek üçin halkara hyzmatdaşlygyny güýçlendirmegiň zerurdygyny aýtdy. Bu nukdaýnazardan, global göreş frontyny döretmek maksat edinilýär. Nolan bu ýagdaýyň töwekgelçiligi ýokarlandyrýandygyny we adamlaryň ýokary güýçli maddalary duýman ulanyp biljekdigini aýtdy. Şol sebäpli häzirki wagtda ygtybarly maglumatlaryň ähmiýetiniň öňküsinden has uludygy aýdyldy.

Hasabatdaky maglumatlar Europeewropadaky neşe problemalarynyň çynlakaýlygyny we bu problemalara garşy görülmeli çäreleriň derwaýysdygyny görkezýär. Geljekki ýyllarda bu meseleleriň nähili çözüljekdigi ilatyň saglyk syýasatlaryny düzmekde möhüm rol oýnar.