Netanýahudan Mugallym Döw Lando garşy gödek reaksiýa: Ysraýylda harby gulluk krizisi güýçlenýär

Ysraýylda hökmany harby gullukdan boşatmak baradaky jemgyýetçilik we syýasy dartgynlyk, Ultra-prawoslaw (Haredi) jemgyýetiniň iň täsirli dini liderlerinden biri Rabbi Landonyň goşuna garşy berk aýyplamalary bilen täze bir ugra geçdi. Töwrat Banner partiýasynyň ruhy lideri Lando goşunda gulluk edýän esgerleriň "adam öldürendigini" we hökümetde uly gahar-gazap döredendigini öňe sürdi. Premýer-ministr Binyamin Netanýahu dini lideriň bu aýyplamalaryna sosial ulgamlarda gaty ýiti jogap berdi.

Netanýahunyň Rabbi Lando

Premýer-ministr Benýamin Netanýahu ABŞ-da ýerleşýän sosial media platformasy X-da çap edilen resmi beýanynda Rabbi Landonyň Ysraýyl goşunyny nyşana alýan sözlerini "gorkunç" diýip häsiýetlendirdi. Ysraýylyň howpsuzlygy üçin janyny pida eden esgerleriň mukaddes borjuny ýerine ýetirýändiklerini öňe süren Netanýahu, dünýewi ýa-da dine garamazdan ähli goşun agzalarynyň watany goramak üçin özlerini pida edendiklerini aýtdy. Netanýahu, Haredi liderine gönüden-göni garşy çykyp, "Bu gahrymanlar jemgyýetiň ähli gatlaklaryndan we, şübhesiz, Töwrat dünýäsinden çuňňur minnetdarlygy, minnetdarlygy we doly goldawy almaga mynasypdyr"

Mugallym Lando: "Bu söweşler döwletiň abraýy üçin söweşilýär"

7-nji kanal teleýaýlymynyň Ysraýylda ýaýlyma beren maglumatlaryna görä, krizis Bnei Brakdaky Rabbi Landonyň öýünde geçirilen ýapyk mejlis bilen başlandy. Töwrat mekdebiniň (esheşewa) dolandyryjylarynyň bir topary bilen duşuşan Lando, sagçy koalisiýa hökümetiniň Haredi ýaşlaryny zor bilen işe almak syýasatyny ýiti sözler bilen tankytlady. Maliýe ministri Bezalel Smotriçiň ýolbaşçylygyndaky Dini Sionizm hereketini ýörite nyşana alan Rabbi Lando, trikota k kipka geýýän dindar adamlary öz içine alýan toparlary "erbet adamlar" diýip häsiýetlendirdi. Lando "Adam öldürmegi höweslendirýärler. Adamlary halas etmek üçin däl-de, diňe döwletiň abraýyny goramak üçin häzirki söweşleri edýärler" -diýdi we harby gulluga giren Haredimiň hakykatdanam şärikdigini aýtdy.

Haredi harby gullugy krizisi we Israelokary kazyýetiň Ysraýyly sarsdyran karary

Takmynan 10 million ilaty bolan Ysraýylda, takmynan 13 göterimini düzýän ultra-prawoslaw ýewreýler (Haredim), dini okuwlaryna ünsi jemlemelidigini öňe sürüp, harby gulluk etmekden ýüz öwürýärler. Şeýle-de bolsa, ýurtdaky howpsuzlyk paradigmasynyň üýtgemegi bilen bu boşatma köpçüligiň reaksiýasyny özüne çekip başlady. Ysraýylyň Courtokary Kazyýeti , 2024-nji ýylyň 25-nji iýunynda kabul edilen taryhy karar bilen, her kimiň hökmany harby gullugy bolan ýurtda Haredimiň bu hyzmatdan boşadylmagynyň kanuny esaslarynyň ýokdugyny aýtdy.

Courtokary Kazyýetiň bu hökmany karary, Netanýahu koalisiýasyndaky Haredi partiýalarynyň arasynda ýer titremesi boldy. Dini partiýalar, hökümetiň dargamagyna haýbat atyp, boşadylmagyny dowam etdirjek täze kanun taslamasyny kabul etmek üçin basyşlaryny artdyrdylar. Haredi ýaşlaryny harby gulluga almak meselesinde hökümet hyzmatdaşlarynyň arasynda ylalaşyk gazanyp bilmezlik ýurtda barha çuňlaşýan syýasy krizise we sosial polýarlaşma sebäp bolýar.