Nýu-Yorkorkuň häkimi Zohran Mamdaniniň Netanýahu baradaky beýany: "Nýu-Yorkorka gelse, tussag edilmeli"

Nýu-Yorkorkuň häkimi Zohran Mamdani Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahunyň sentýabr aýynda Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Baş Assambleýasyna gatnaşmak üçin Nýu-Yorkorka gelse tussag edilmelidigine ynanýandygyny aýtdy. Mamdani, bu ugurda görüljek çäreleri kesgitlemek üçin şäher häkimliginiň hukuk bölümi bilen işjeň gepleşik geçirýändigini aýtdy.

Federal kanunlar we ygtyýarlyk çäkleri: Netanýahuny tussag edip bolarmy?

Saýlaw kampaniýasy wagtynda kanuna boýun egjekdigini wada beren Mamdani, Netanýahunyň tussag edilmegini üpjün etmek üçin işjeň işlejekdigini, ýöne Nýu-Yorkorkda hereket edýän kanunlardan çykmajakdygyny aýtdy. Mamdani: "Nýu-Yorkorkdaky kanunlar maňa ygtyýar beren zady ederin. Bu maksada ýetmek üçin öz kanunlarymyzy ýazmarys" -diýdi. Kanunlaryň haýsy anyk ädimlere ýol berýändigi soralanda, şäher häkimliginiň hukuk bölümi bilen "işjeň pikir alyşandygyny" aýtdy.

Munuň tersine, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynda federal kanunlar ýerli hökümetleriň ICC bilen hyzmatdaşlygyny bikanun edýär. Beýleki bir federal kanun, daşary ýurtly işgärleri, şol sanda döwlet baştutanlaryny tussag etmegi ýa-da borçlaryny ýerine ýetirmeginiň öňüni alýar. Hukuk hünärmenleri Mamdaniniň Netanýahuny tussag etmek haýbatynyň kanuny esaslarynyň ýokdugyny aýdýarlar. Geçen ýyl Nýu-Yorkorkuň gubernatory Keti Hoçul hem Nýu-Yorkork häkiminiň beýle ygtyýarlygynyň ýokdugyny aç-açan aýtdy. BMG Baş Assambleýasy üçin her ýyl Nýu-Yorkorka gelýän Netanýahu, bu howplaryň onuň gelmegine päsgel bermejekdigini aýtdy.

"Bombalary blokirlemek" kanuny we ABŞ-nyň Gaza syýasaty

ABŞ-nyň Gaza we Palestina syýasatynyň düýbünden çökendigini öňe sürýän Demokratik partiýanyň agzasy Mamdani, ýene-de prezidentlige kandidat bolsa, öňki wise-prezident Kamala Harrisiň goldawyny aljakdygy baradaky soraga anyk jogap berdi. Mamdani, bu goldawyň diňe Harris Ysraýyla berilýän harby kömegi duruzmak üçin syýasaty üýtgeten ýagdaýynda mümkin boljakdygyny aýtdy.

"Dalaşgärlige dalaş etmek isleýän her bir adam üçin ilkinji ädim, şu gün görýänlerimizi we ony üýtgetmek üçin näme edilmelidigimizi dogry aýtmak". ABŞ-nyň Kongresine dalaşgärleri goldamakda göz öňünde tutýan iň möhüm kriteriýalaryň biriniň "Bombalary blokirle" atly kanun taslamasyny goldaýandygyny aýdyp, Mamdani: "Bu teklip käbir ýaraglaryň Ysraýyla satylmagyny ýa-da geçirilmegini çäklendirmegi göz öňünde tutýardy. Bu garaýyş genosidiň tarapdary bolmakdan ýüz öwürmegi aňladýar."

ABŞ-nyň Ysraýyla milliardlarça dollarlyk harby we maliýe goldawyny berýändigini belläp, Nýu-Yorkorkuň ilkinji musulman häkimi Mamdani: "inurtda halkyň ynamyny gazanmak isleýän her bir prezidentlige dalaşgär etmeli ilkinji ädim, häzirki syýasatymyzyň nämä sebäp bolandygyny we başga syýasatyň alyp barjakdygyny kabul etmekdir" -diýdi. Saýlaw kampaniýasy wagtynda Mamdani Nýu-Yorkork polisiýa bölümine (NYPD) Netanýahu we Russiýanyň prezidenti Wladimir Putin ýaly Halkara Jenaýat Geňeşi tarapyndan gözlenýän ýolbaşçylary tussag etmegi tabşyrmagy wada berdi.

Halkara Jenaýat Kazyýetiniň Netanýahu baradaky karary

2024-nji ýylyň Sanjar aýynda Halkara Jenaýat Kazyýeti Netanýahunyň açlygy Gazada söweş ýaragy hökmünde ulanmak we asuda ilata bilkastlaýyn hüjüm etmek, adam öldürmek, zalymlyk we beýleki adamkärçiliksiz hereketlerden jenaýat jogapkärçiligine çekildi. Şoňa laýyklykda kazyýet Ysraýylyň premýer-ministri üçin resmi tussaglyk karary berdi.

Bu karardan soň Netanýahu halkara derejesinde çynlakaý çäklendirmelere sezewar boldy we diňe Wengriýanyň öňki premýer-ministri Wiktor Orban -yň döwründe Ysraýylyň iň ýakyn ýaranlaryndan birine öwrülen ABŞ we Wengriýa resmi sapar edip bilerdi.