Нью-Йорктун мэри Зохран Мамданинин Нетаньяху боюнча билдирүүсү: "Эгер ал Нью-Йоркко келсе, камакка алынышы керек"

Нью-Йорктун мэри Зохран Мамадани Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху сентябрда Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) Башкы Ассамблеясына катышуу үчүн Нью-Йоркко келсе, камакка алынышы керек деп эсептей турганын билдирди. Мамдани муниципалитеттин юридикалык бөлүмү менен бул жаатта жасала турган кадамдарды аныктоо үчүн жигердүү сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатканын билдирди.

Америкалык New York Times гезитине берген маегинде Мамдани Израилдин Нетаньяхуну Газа тилкесинде жасаган согуш кылмыштары жана адамзатка каршы кылмыштары үчүн камакка алуу убадасын тактады. Мамдани : "Мен Нетаньяхунун Гаагада соттолушу керек деп эсептейм. Нетаньяху Эл аралык Кылмыш соту (ICC) тарабынан айыпталган согуш кылмышкери. Акыркы жылдарда анын иш-аракеттеринен улам болгон кыйроолордон улам ушундай көз карашта болгондор көп",-деди.

Федералдык мыйзамдар жана ыйгарым укуктардын чектери: Нетаньяху камакка алынышы мүмкүнбү?

Шайлоо өнөктүгү учурунда мыйзамга баш ийүүгө сөз бергенин эске салган Мамдани, Нетаньяхунун камалышын камсыз кылуу үчүн жигердүү иштей турганын, бирок муну менен бирге Нью-Йоркто күчүндө турган мыйзамдардын чегинен чыкпай турганын баса белгиледи. Мамдани: "Нью-Йорктун мыйзамдары мага кандай ыйгарым укук берсе, ошону кылам. Бул максатка жетүү үчүн өзүбүздүн мыйзамдарыбызды жазбайбыз" деди. Мыйзамдар кандай конкреттүү кадамдарга жол берет деген суроого ал муниципалитеттин юридикалык бөлүмү менен «активдүү талкуулар» болгонун кайталады.

Ал эми Америка Кошмо Штаттарынын федералдык мыйзамдары жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ICC менен кызматташуусун мыйзамсыз деп эсептейт. Дагы бир федералдык мыйзам чет элдик чиновниктерди, анын ичинде мамлекет башчыларын түрмөгө отургузууга же алардын милдеттерин аткарууга тоскоолдук кылууга тыюу салат. Юридикалык эксперттер Мамданинин Нетаньяхуну камакка алам деген коркутууларынын эч кандай мыйзамдуу негизи жок экенин айтышууда. Өткөн жылы Нью-Йорктун губернаторуКэти Хочулда Нью-Йорктун мэринин мындай ыйгарым укуктары жок экенин ачык айткан. Жыл сайын Нью-Йоркко БУУнун Башкы ассамблеясына келген Нетаньяху бул коркутуулар аны зыярат кылуудан токтотпой турганын айтты.

"Бомбаларды бөгөттөө" мыйзамын жана АКШнын Газа саясатын колдоо

АКШнын Газа жана Палестина саясаты толугу менен кыйрады деп ырастаган Демократиялык партиянын мүчөсү Мамдани мурдагы вице-президент Камала Харрис кайрадан президенттикке талапкер болуп калса, аны колдойбу деген суроого так жооп берди. Мамадани мындай колдоо Харрис Израилге аскердик жардамды токтотуу үчүн саясатты өзгөрткөндө гана мүмкүн болорун белгиледи.

"Кызматка талапкерлигин коюуну ойлогондор үчүн биринчи кадам - бул биз бүгүн көрүп жаткан нерселер жана аны өзгөртүү үчүн эмне кылуу керек экендиги жөнүндө чынчыл болуу" деди Мамдани. АКШ Конгрессинин талапкерлерин колдогондо эң маанилүү критерийлердин биринин «Бомбаларды бөгөттөө» деп аталган мыйзам долбооруна колдоо көрсөтүү болгонун белгилеген Мамдани : «Бул сунушта Израилге кээ бир куралдардын сатылышын же берилишине чектөө киргизилди. Бул мамиле геноцидге катышуудан баш тартууну билдирет»,-деди.

АКШнын Израилге миллиарддаган долларлык аскердик жана каржылык колдоо көрсөткөнүн белгилеген Нью-Йорктун биринчи мусулман мэри Мамдани: «Өлкөдө элдин ишенимине ээ болгусу келген ар бир президенттикке талапкер жасай турган биринчи кадам – азыркы саясатыбыз эмнеге алып келгенин жана башка саясат эмнеге алып келерин кабыл алуу»,-деди. Шайлоо өнөктүгү маалында Мамдани Нью-Йорктун полиция департаментине (NYPD) Нетаньяху жана Орусиянын президенти Владимир Путин сыяктуу Эл аралык кылмыш соту тарабынан издөөдө жүргөн лидерлерди камакка алууну убада кылган.

Эл аралык кылмыш сотунун Нетаньяху боюнча чечими

2024-жылы ноябрда Эл аралык кылмыш соту Нетаньяху ачарчылыкты Газада согуш куралы катары колдонуу жана карапайым калкка атайылап кол салуу сыяктуу согуш кылмыштары, ошондой эле адам өлтүрүү, ырайымсыздык жана башка адамгерчиликсиз аракеттерден турган адамзатка каршы кылмыштар үчүн кылмыш жоопкерчилигине тартылды деп чечти. Буга ылайык, сот Израилдин премьер-министрин камакка алууга расмий ордер берди.

Бул чечимден кийин Нетаньяху эл аралык деңгээлде олуттуу чектөөлөргө дуушар болуп, Венгриянын мурдагы премьер-министри Виктор Орбандын тушунда Израилдин эң жакын союздаштарынын бири болгон АКШ менен Венгрияга расмий сапар менен гана бара алган.