Ömrüň ahyrky tekerlerine gözegçilik etmek düzgünnamasynda rewolýusiýa üýtgemegi

Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministrligi, daşky gurşawyň hapalanmagynyň öňüni aldy we gaýtadan işlemek proseslerini has netijeli geçirmek üçin möhüm ädim ätdi. Galyndy tekerlerini dolandyrmakda 2026-njy ýylyň 13-nji awgustynda çykan 33339 belgili resmi gazetde çap edilen Ömrüň ahyrky tekerlerine gözegçilik etmek baradaky Düzgünnama bilen täze döwür başlandy. Düzgünnama 2006-njy ýylyň 25-nji noýabryndaky 26357-nji resmi gazetde çap edilen köne düzgünnamanyň köp sanly möhüm makalalaryny täzeleýär we häzirki zaman daşky gurşaw ülňülerine laýyk gelýär.

Täze düzgün, 1983-nji ýylyň 9-njy awgustyndaky 2872 belgili Daşky gurşaw kanunynyň 8, 11 we 12-nji maddalaryna, Prezident guramasy baradaky 1-nji karary we Türkiýanyň gatnaşýan howply galyndylaryň serhetaşa daşalmagyny düzgünleşdirýän halkara Bazel konwensiýasyna esaslanýar. Üýtgeşmeler bilen galyndylary dolandyrmak prosesinde býurokratik kesgitlemeler aýdyňlaşdyryldy we gözegçilik mehanizmleri hem güýçlendirildi.

ETL ýygnamak we dikeltmek amallary üçin täze standartlar

Düzgünleşdirmegiň üýtgemegi bilen ömrüň ahyrky tekerlerini (OTL) import etmek, ýygnamak we gaýtadan işlemek üçin berk düzgünler girizildi. Galyndylary dolandyrmak düzgünindäki düzgünler ETL importyna degişlidir. Ömrüň ahyrky tekerleri; Diňe teker öndürijileri, ygtyýarly guramalar, ETL gaýtadan işleýän desgalar we daşky gurşaw ygtyýarnamasy bolan piroliz desgalary tarapyndan ýygnalyp bilner. Bu işi amala aşyrjak kärhanalar üçin ministrlikden resmi ETL ýygnamak ygtyýarnamasyny almak hökmanydyr.

Ygtyýarly ýygnaýjylar, her ýyl mart aýynyň ahyryna çenli ýygnan TTL mukdaryny ministrlige hasabat bermäge borçly. Dikeldiş we piroliz desgalary diňe öz desgalarynda gaýtadan işlemek üçin ETL ýygnap biler. Bu desgalar tarapyndan ýygnanan galyndy tekerleriniň ýyllyk mukdary desganyň resmi taýdan resminamalaşdyrylan ýyllyk gaýtadan işlemek kuwwatyndan ýokary bolmaz.

Gaty gözegçilik we "ÖTL" Ulag ulaglary üçin borçnama

Uly ýolda galyndy tekerlerini daşamak prosesi hem täze düzgünlere tabyn edildi. Şoňa laýyklykda ETL transportyny amala aşyrjak ulaglar ýol gatnawy üçin amatly bolmaly, bedenleri kadaly beden gurluşyna eýe bolmaly we olar tor ýa-da tarpul bilen doly örtülmeli. Mundan başga-da, ulaglaryň iki gapdalynda dikligine iň azyndan 20 santimetr bolan "Ömrüň ahyrky teker ulag serişdesi" diýen jümläni öz içine alýan ýa-da ykjam duýduryş belgileri bolmagy hökmany boldy.

Ulag ulaglarynyň 1983-nji ýylyň 13-nji oktýabryndaky 2918 belgili awtoýol hereketi kanunyna laýyklykda ýangyn söndürijisi bolmagy talap edilse-de, ähli transport amallary Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministrliginiň onlaýn programmalary arkaly derrew gözegçilik ediler. Ygtyýarly göterijiler tarapyndan getirilmedik islendik ETL gaýtadan işleýän desgalara kabul edilmez.

Wagtlaýyn saklanylýan ýerler we administratiw sanksiýalar

Täze düzgüne laýyklykda, wagtlaýyn ammarda işleýän hakyky ýa-da kanuny şahslar degişli welaýat müdirliklerinden rugsat almaly. Şeýle-de bolsa, teker abatlaýyş dükanlary, gaýtadan işleýänler, bölek satuw nokatlary, awtoulag senagaty ýerleri we şuňa meňzeş kiçi kärhanalar öz edaralarynda döredýän ETL ýygnamak ýerleri üçin welaýat müdirliginden rugsat almaly däldirler.

Welaýat müdirlikleri tarapyndan geçiriljek barlaglar, ammar ýerleriniň rugsat şertlerine laýyk gelmeýändigini anyklasa, kärhanalara problemalary düzetmek üçin 2-6 aý möhlet berler. Berlen wagta garamazdan kemçiliklerini doldurmaýan kärhanalaryň wagtlaýyn saklaýyş rugsatlary ýatyrylar. Rugsatlary ýatyrylan desgalar gaýtadan işlemek üçin noldan ýüz tutmaly bolar.

Düzgünnamada girizilen täzelenmeler bilen köne tekstlerdäki "Daşary söwdanyň gizlin sekretariaty" frazasy "Söwda ministrligi" we "Daşky gurşaw we şäherleşme ministrligi" jümlesine "Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministrligi" hökmünde täzeden seredildi. Neşir edilen gününden güýje giren bu täze düzgünnamanyň düzgünleri Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri tarapyndan ýerine ýetiriler.