OSCEHHG-da Türkiye şemaly: Youngaşlary sanly howplardan goramak üçin Kamil Aýdyndan taryhy hereket

Europeewropadaky Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Mejlis mejlisiniň 33-nji tomusky umumy ýygnagy Gollandiýanyň Gaaga şäherinde geçirildi. Milletçi hereket partiýasy (MHP) Erzurum, umumy ýygnaga gatnaşan we halkara arenasynda Türkiýä wekilçilik eden Terrorçylyga garşy ýörite komissiýanyň başlygynyň orunbasary we prof. Doktor Kamil Aýdyn global howpsuzlyga we ýaş nesilleriň geljegine gönüden-göni degişli taryhy üstünlik gazandy. Geňeş mejlisinde dünýä ýüzlenip, Aýdyn sanly dünýädäki çagalara we ýaşlara garaşýan kiber howplar barada pikir alyşdy we agza döwletleriň tassyklamagy üçin taýýarlan giňişleýin çözgüt taslamasyny hödürledi.

Sanly dünýädäki howp: Mekdepdäki atyşyklar we çalt radikalizasiýa

Karar taslamasynyň sebäplerini ajaýyp mysallar bilen düşündirip, professor doktor Kamil Aýdin şu ýylyň aprel aýynda Türkiýede bolup geçen iki aýry mekdep hüjümine ünsi çekdi. Bu agyr wakalary günäkärleýänleriň sanly platformalary örän işjeň ulanandyklaryny mälim eden Aýdyn, radikallaşma prosesleriniň internetdäki ekstremist mazmun bilen iýmitlenýändigini aýtdy. Bu wakalaryň jemgyýetçilik tertibindäki izolýasiýa hadysalary däldigini belläp, Aýdyn terrorçylyk bilen baglanyşykly derňewlerde çagalaryň we ýaşlaryň sanynyň aladalandyryjy derejede ýokarlandygyny we kiber dünýäsiniň täsiri bilen radikallaşma döwrüniň öňki ýyllar bilen deňeşdirilende has gysga wagt azalandygyny aýtdy.

"Maksadymyz internedi çäklendirmek däl, ygtybarly sanly geljegi döretmek"

Kamil Aýdyn sanly metbugatda algoritmiki görkezmeleriň, şifrlenen habarlaşma torlarynyň we emeli intellekt tarapyndan goldanýan wagyz usullarynyň kiber howplary ýüze çykarmagy kynlaşdyrýandygyny mälim etdi we onlaýn oýun platformalarynyň zyýanly toparlaryň nyşana öwrülendigini duýdurdy. Bilim, maglumat elýeterliligi we internet tarapyndan hödürlenýän sosial gatnaşmak mümkinçilikleriniň goralmalydygyny belläp, Aýdyn, esasy maksadynyň internedi gadagan etmek ýa-da çäklendirmek däl-de, eýsem sanly ekosistemada çagalaryň we ýaşlaryň howpsuz ýaşamagyny üpjün etmekdigini aýtdy.

Türkiýe tarapyndan theHHG-a hödürlenen karar taslamasy näme getirýär?

türk delegasiýasy tarapyndan OSCEHHG platformasyna getirilen we agza ýurtlar tarapyndan gol çekilmegi üçin hödürlenen taryhy karar taslamasy sanly howpsuzlyk pudagynda rewolýusiýa ädimlerini öz içine alýar. Taslamada tapawutlanýan möhüm sözbaşylar aşakdaky ýaly görkezilýär:

Oýun senagaty bilen global hyzmatdaşlyk: Sanly platformalar we global oýun üpjün edijiler çagalara kiber töwekgelçiligini azaltmaga we aç-açanlyk we jogapkärçilik ýörelgelerine laýyklykda hereket etmäge çagyrylar.

Netijeli şikaýat mehanizmleri: platformaş ulanyjylaryň sanly gurşawda abanýan howplaryny tiz habar bermegi üçin platformalarda göni we täsirli salgylanmalar dörediler.

Serhetara hukuk göreşi: Halkara hukuk ýörelgesiniň çäginde kiber jenaýatlaryna we sanly radikalizme garşy serhetaşa derňew mümkinçilikleri we kazyýet hyzmatdaşlygy güýçlendiriler.

Sosial mobilizasiýa we öňüni alyş okuwlary: Mugallymlar, ene-atalar, jemgyýetçilik işgärleri we akyl saglygy hünärmenleri ýaşlary sanly howplardan goramak işine işjeň gatnaşarlar.

Bilim meýilnamasyny täzelemek: Häzirki zaman sanly töwekgelçilikleri we kiberhowpsuzlyk elementlerini ýapmak üçin mekdeplerde metbugat we maglumat sowatlylygy boýunça bilim programmalary üýtgediler.

Halkara arenasyndaky Palestindäki çagalar dramasyna şaýatlyk etmek

Komissiýanyň güýçli işinden soň Prof. theHHG-nyň çäginde geçirilen Palestina ýörite sessiýasyna hem gatnaşdy. Doktor Kamil Aýdyn halkara synçylar tarapyndan berlen hasabatlary ýakyndan yzarlady. Aýdin, Ysraýylyň hüjümleri netijesinde goragsyz we bigünä palestinaly çagalaryň çeken uly adam pajygasyny, hukuk bozulmalaryny we sütemlerini açyp görkezýän halkara habarlaryna şaýat bolmak bilen Türkiýäniň bu meselä duýgurlygyny ýene bir gezek görkezdi.