Prezident Erdogan BMG-nyň 81-nji Baş Assambleýasynyň çäginde Nýu-Yorkorkda güýçli diplomatik ýol hereketini geçirdi

Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) 81-nji Baş Assambleýasyna gatnaşmak we dürli aragatnaşyk saklamak üçin ABŞ-nyň Nýu-Cityork şäherinde, Prezident Rejep Taýyp Erdogan, Baş Assambleýanyň çykyşyndan başga-da, köp ýurtlaryň döwlet we hökümet baştutanlary bilen ikitaraplaýyn duşuşyklar geçirip, güýçli diplomatiýa hereketini amala aşyrdy. Türkewi we BMG-nyň baş edarasynda üç gün dowam eden aragatnaşykda ikitaraplaýyn gatnaşyklar, sebitdäki konfliktler, global howpsuzlyk we ykdysady hyzmatdaşlyk ara alnyp maslahatlaşyldy.

Türkiýede we BMG-nyň ştab-kwartirasynda ikitaraplaýyn liderleriň ýygnaklary

Prezident Erdogan Nýu-Yorkorkdaky gatnaşyklarynyň ilkinji günlerinde Türk öýünde köp sanly ýolbaşçy kabul etdi. 22-nji sentýabrda Wýetnamyň prezidenti To Lam bilen duşuşan Erdogan iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary "Strategiki hyzmatdaşlyk" derejesine çykarmak baradaky teklibi ara alyp maslahatlaşdy. Soňra, Liwiýanyň Prezident Geňeşiniň başlygy Muhammet usunus al-Menfi bilen energiýa, goranmak we magdançylyk pudagyndaky hyzmatdaşlygyny ara alyp maslahatlaşdy; Şeýle hem, Kuweýtiň şazadasy Sabah Halid al-Hamed al-Sabah bilen söwda gatnaşyklary we Ysraýylyň sebitdäki agressiýasyny duruzmagyň zerurlygy barada pikir alyşdy. Goranmak pudagy bilen baglanyşykly meseleler Kosowanyň premýer-ministri Albin Kurti, Liwan premýer-ministri Newwaf Selam bilen gumanitar kömek, Gürjüstanyň premýer-ministri Irakli Kobakhidze bilen transport we howpsuzlyk meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Şeýle hem Erdogan, ilkinji günki gatnaşyklaryny lukman Patrik Soonak-Şiong bilen duşuşyp tamamlady we "100 ýyllyk dostluk: Türkiýe-ABŞ" çäresinde "Sebitimizde we dünýäde ýüze çykýan konfliktler, uruşlar we krizisler Türkiýe bilen Amerikanyň ýakyn gepleşiklerde bolmagyny talap edýär" -diýdi. Diýdi.

BMG Baş Assambleýasynyň salgysy we global howpsuzlyk habarlary

Aragatnaşyklarynyň ikinji gününde BMG Baş Assambleýasynda çykyş eden Prezident Erdogan çykyşynyň köpüsini Gazadaky ýagdaýa bagyşlady we: "Geliň, ýüzbe-ýüz bolalyň, 190-dan gowrak ýurduň isleginiň 5 ýurduň islegine bagly bir gurluş adalatly däl ýa-da ynamy doly ýola goýup bilmeýär. Howpsuzlyk Geňeşi" Dünýä 5-den uly "ýörelgesine laýyklykda özgerdilmeli." diýdi. Baş Assambleýada eden çykyşyndan soň Erdogan BMG-nyň Baş sekretary Antonio Guterres bilen duşuşdy; Gazadaky, Ukrainadaky we Eýrandaky dartgynlygyň azalmalydygyny aýtdy we Kipr babatynda özygtyýarly deňlige ünsi çekdi. Ikinji gün, Erdogan Senegalyň prezidenti Bassirou Diomaye Faye, Kataryň emiri Tamim bin Hamed Al Sani, Iňlis premýer-ministri Andy Burnham, Japaneseaponiýanyň premýer-ministri Takaiçi Sanae, Polşanyň prezidenti Karol Nawrocki we Bangladeşiň premýer-ministri Taryk Rahman bilen duşuşdy we ikitaraplaýyn söwda mukdaryny ýokarlandyrmak we sebitara söwda gatnaşyklaryny çözmek üçin geňeşmeler geçirdi. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň gatnaşan ýygnagyna gatnaşan Erdogan hakda Trump: "Takmynan bir ýyl ozal Birleşen Milletler Guramasynyň gapdalyndaky wakalaryň bir bölegi hökmünde bu ýere köp ýurt ýygnandy we Gazadaky ganly söweşi nädip bes edip boljakdygymyzy ara alyp maslahatlaşdyk, şol atlar diýen ýalydy. Olaryň arasynda Türkiýedäki dostum bar, ol gaty kyn ýigit. Ol hakykatdanam gaty ýigit. Diýdi.

Yrak bilen üçünji gün gepleşikleri we howpsuzlyk memorandumy

Prezident Erdogan, Ermenistanyň premýer-ministri Nikol Paşinýany kabul etmek bilen üçünji günlük gatnaşyklaryna başlady we iki ýurduň arasyndaky kadalaşdyrmak prosesini ara alyp maslahatlaşdy. Yragyň premýer-ministri Ali al-Zaýdi bilen duşuşan Erdoganyň bu kabul etmeginden soň beren bilelikdäki beýanynda iki ýurduň howpsuzlyk pudagyndaky hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak kararyna gelendigi we Sinjarda döwlet häkimýetiniň döredilmegi we Başika-Zilkan şäherçesiniň türk güýçleri tarapyndan Yrak federal hökümetine kem-kemden tabşyrylmagy barada ylalaşylandygy mälim edildi. Ukrainanyň prezidenti Wolodymyr Zelenskiý bilen hem duşuşan Erdogan, urşy hemişelik parahatçylyk bilen bes etmek üçin göni gepleşikleri dikeltmäge taýýardyklaryny aýtdy.

Türkiye-ABŞ Işewürler Geňeşiniň mejlisine gatnaşan Erdogan ykdysady gatnaşyklar barada durup geçdi we "Türkiye bilen strategiki ykdysady hyzmatdaşlygyň global ykdysady tertip-düzgüniň dikeldilýän döwründe zerurdygyna ynanýaryn" -diýdi. diýdi. "BMG-nyň Baş sekretary Howa hadysasy" -da howanyň maksatlary bilen ösüşiň arasyndaky baglanyşyga ünsi çeken Erdogan, Nýu-Yorkorkdaky maksatnamasyny hökümete degişli bolmadyk guramalar tarapyndan gurnalan we raýatlar bilen duşuşmak bilen tamamlady.