Ayoldan çykan itleriň öldürilmegi Rumyniýada jedel döretdi

2013-nji ýylda Rumyniýada kabul edilen kanun tutuş ýurt boýunça azaşan itleriň öldürilmegine rugsat berdi. Bu tejribe hökümete degişli bolmadyk guramalar we Europeewropanyň dürli künjeklerinde haýwan hukuklaryny goraýjylar tarapyndan berk tankyt edildi. Soňky üç ýylda ýurtda 64 müň itiň öldürilendigi aýdylýar. Takmynan 140 merkezde geçirilen bu köpçülikleýin operasiýa, Europeewropada we Rumyniýada protestler we sosial media kampaniýalary bilen köplenç gün tertibine getirilýär. Bu tejribe üçin 2022-nji we 2025-nji ýyllar aralygynda 9 million ýewro sarp edilendigi we umumy bahasynyň 1,3 milliard ýewro ýetendigi mälim edildi. Germaniýada ýerleşýän Germaniýanyň haýwanlar abadançylygy federasiýasy we Tierhilfe Hoffnung ýaly guramalar Rumyniýada köpçülikleýin sterilizasiýa taslamalaryna başlady. Itleri halas et atly koalisiýa parlamente hereket edýän kanuny üýtgetmek üçin basyş edýär. Senat esasy ünsüni azaşan itleri öldürmegiň ýerine, daşlaşdyrmak, kesgitlemek we hasaba almak ýaly usullary saýlamaga gönükdirýär. Haýwan hukuklary birleşikleri bilen geçirilen mejlislerde terk etmek jenaýatyna has agyr sanksiýalaryň girizilmelidigi hem ara alnyp maslahatlaşylýar. Tilli, Rumyniýada haýwanlaryň hal-ýagdaýynyň ülňüleri, döwlet gaznalarynyň ulanylyşy we Europeanewropa Parlamentinde ulgamda gözegçiligiň ýoklugy barada pikir alyşdy. Ylmy maglumatlaryň, bu usulyň netijesizdigini görkezýän Tilli, bu işde EUB gaznalarynyň ulanylandygy ýa-da ýokdugy barada parlament soragyny berdi.

Başpena ýerlerinden kabul etmek tagallalary

Rumyniýanyň Suraýa gaçybatalgasynda 15 müň itiň öldürilmegi sosial mediýada uly seslenme döretdi. Bu waka reaksiýa döretdi we tutuş Europeewropada, şeýle hem Rumyniýada nägilelik döretdi. Halkara jemgyýetçilik guramalary Germaniýa, Gollandiýa, Belgiýa we Angliýa ýaly ýurtlarda Rumyniýada gaçybatalgalarda garaşýan itleri ogullyga almak üçin iş alyp barýarlar. Kanun itleri 14 gün saklanandan soň öldürmäge rugsat berýär, emma şeýle hem administrasiýa zerur itleri bilen itleri has uzak wagtlap saklamaga rugsat berýär.

İbrahim Aýdoğan