Şäher özgerişlerinde töwekgelçilikli binalary nädip tapmaly? Ine, 7 ädimde Howpsuz gurluşyk gollanmasy

Türkiýanyň hemme ýerinde geçirilen şäher özgeriş kampaniýasynyň iň möhüm tapgyrlaryndan biri töwekgelçilikli binany ýüze çykarmakdyr. Anadolu gullugynyň "Şäher özgerişleri" faýlynyň üçünji bölüminde ýer titremesiniň töwekgelçiligine, kazyýet işlerine, garşylyk hukuklaryna we alternatiw çözgütlere garşy binalarynyň berkligini ölçemek isleýän raýatlaryň usullary jikme-jik öwrenilýär.

Betbagtçylyk töwekgelçiligi astyndaky ýerleri üýtgetmek baradaky 6306-njy Kanunyň çäginde amala aşyrylýan töwekgelçilikli binany ýüze çykarmak, gurluşyk eýeleri ýa-da olaryň kanuny wekilleri öz hasabyna başlap biler. Hukuk eýeleri Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministrligi tarapyndan ygtyýarlandyrylan ygtyýarly edaralara we guramalara ýüz tutup, binalarynyň ýer titremesiniň howpsuzlygyny resmi taýdan habar berip bilerler.

6306 belgili kanunyň çäginde töwekgelçilikli binany nädip tapmaly?

Töwekgelçilikli binany ýüze çykarmak prosesinde binalar diňe daşarky gözegçilik barlagyndan geçmeýär. Ministrlik tarapyndan kesgitlenen duýgur tehniki ýörelgeleriň çäginde gurluşyň ýük göteriji ulgamy, bar bolan anyk hil we umumy gurluş aýratynlyklary çuňňur gözden geçirilýär.

Amalyň bir bölegi hökmünde binanyň ýük göteriji elementlerinden esasy nusgalar alynýar we anyk güýç laboratoriýa gurşawynda synag edilýär. Binanyň asyl taslamasy häzirki ýagdaýy bilen deňeşdirilýär, demir berkitmegiň ýagdaýy rentgen enjamlary bilen skanirlenýär we binanyň umumy ýer titremesi seljerilýär. Taýýarlanan tehniki hasabat elektron ulgamy arkaly degişli ýerli dolandyryşa iberilýär. Synagyň netijesinde tassyklanan hasabat, ýer bellige alyş bölüminiň deklarasiýa bölüminde ýazylmak üçin degişli ýer bellige alyş gullugyna iberilýär.

Kesgitleme netijeleri binada asylmak bilen fiziki taýdan yglan edilse-de, eýelerine elektron hökümet arkaly habar berilýär we degişli müdirlikde 15 günlük togtadylýar. Mundan başga-da, ýer bellige alyş gullugy hukuk eýelerine resmi habarnamany iberýär. Hasabatdan başlap 15 günüň dowamynda şäher özgeriş müdirliklerine ýa-da ygtyýarly häkimliklere ýüz tutup, binanyň töwekgelçilikdigini görkezýän hasabatda garşylyk görkezilip bilner. Bu garşylyklary uniwersitetleriň we ministrligiň wekillerinden ybarat garaşsyz tehniki komitet çözýär.

Earther titremesiniň durnuklylygyny kesgitleýän 7 möhüm tehniki etap

quer titremesini güýçlendirmek birleşigi (DEGÜDER) Dörediji Prezident Sinan Türkkan binalarda töwekgelçiligi ýüze çykarmagyň möhüm ähmiýete eýedigini aýtdy we sütünlerde we şöhlelerde ýarylan raýatlaryň köne ýa-da ýalňyş çyzyklara ýakyn binalarda ýaşaýan raýatlarynyň hökman hünärmen guramalaryna ýüz tutmalydygyny aýtdy.

Sinan Türkkan ygtyýarly kompaniýalar tarapyndan bu ugurda amala aşyrylan 7 basgançakly tehniki prosesi şeýle jemledi:

"Birinji ädimde binanyň statiki gözlegleri geçirilýär, ikinji tapgyra bolsa ýerüsti gözleg geçirilýär. Üçünji ädimde kritiki pollardan esasy nusgalar alynýar; bina 7 gatdan ýokary bolsa, her gatdan ýadro almak hökmanydyr. Dördünji ädimde berkitme kesgitlenýär we ulanylýan demiriň görnüşi, diametri we aýlaw aralygy kesgitlenýär. altynjy ädimde bar bolan çatryklar barlanýar we surata düşýär. Seventhedinji we soňky ädimde güýçlendirmek kesgitlenýär "Alnan maglumatlaryň hemmesi kompýuter programmasyna ýüklenýär we binanyň statiki derňewi tamamlanýar."

Türkkan, bu giňişleýin tehniki işleriň binanyň ululygyna baglylykda ortaça 30 gün alandygyny aýtdy.

Garşylyk amallary, ýykmak kararlary we berkitmek opsiýalary

Binalarda töwekgelçiligi bahalandyrmak üçin ýaşaýyş jaýynyň umumy ýygnagynda bilelikdäki karar bermek borjy ýok. Hatda öz başlangyjy bilen ýüz tutýan we çykdajylary ýapmak üçin kwartira eýeleriniň diňe biri ýeterlik. Mundan başga-da, döwlet dolandyryş edaralary zerur hasap edilende töwekgelçiligi ýüze çykarmak boýunça resmi işe eýe bolup bilerler. Esasy netijelere garşy çykmak isleýän eýeler, kazyýetiň karary bilen bilermeniň ýanynda täze nusga alyp bilerler.

Garşy çykmakdan soň töwekgelçilikli kesgitlenen binalary ewakuasiýa etmek we ýykmak kanuny borçnama öwrülýär. Bu etapda eýelerine göçürmek üçin 60 günden az bolmadyk möhlet berilýär. Bu döwürde ewakuasiýa we ýykyş amala aşyrylmasa, infrastruktura hyzmatlarynyň kesiljekdigi barada duýduryş bilen 30 günden az bolmadyk goşmaça möhlet berilýär. Döwrüň ahyryna çenli ýykylmaýan binalar administratiw edaralar tarapyndan ýykylýar.

Binany ýykmak we täzeden gurmak ýeke-täk mümkinçilik däl. Tehniki taýdan amatly binalarda berkitmek alternatiwalary hem göz öňünde tutulyp bilner. Olykmak we täzeden gurmak boýunça bilelikdäki kararlar üçin 50 göterim + 1 (mutlak köplük) derejesi talap edilse-de, berkitmek barada karar almak üçin kwartira eýeleriniň 80 göteriminiň tassyklamagy talap edilýär. Retrofit taslamalarynda döwlet pes göterimli we uzak möhletli ýörite karz goldawy üçin bir kwartira 320 müň lira goldaw berýär.