Senagatda ýaşyl we sanly üýtgeşme hereketi: 165.5 milliard Lira maýa goýumy ýolda

Türkiýe önümçilik pudagynda bäsdeşlik ukybyny ýokarlandyrmak we ýokary bahaly önümçilige geçmek üçin ýaşyl we sanly üýtgeşmeleri çaltlaşdyrýar. 2027-nji ýyldaky Prezidentiň ýyllyk meýilnamasyna laýyklykda geçirilen "ekiz öwrülişik" gözlegleriniň çäginde, 2026-njy ýylyň sentýabr aýyna çenli Greenaşyl özgertmeler maksatnamasyna 186 ýüz tutuldy, 85 kärhana bolsa Sanly özgertmeler maksatnamasyna maýa goýdy. Jemi 186,5 milliard lira bolan bu maýa goýumlary bilen, pudagy durnukly we tehnologiýa gönükdirilen gurluş bilen üpjün etmek maksat edinilýär.

Kärhanalaryň emeli intellekt gurallaryna elýeterliligi nähili goldanylar?

Önümçilik pudagynda emeli intellektiň, uly maglumatlary analitikasynyň we ösen awtomatlaşdyryş tehnologiýalarynyň önümçilik proseslerine birleşdirilmegi höweslendirilýär. KOK-laryň sanly kämillik derejesini ýokarlandyrmak üçin maslahat hyzmatlary berilse-de, Digitalewropanyň Sanly innowasiýa merkezleriniň üsti bilen maliýe we okuw goldawyna elýeterlilik berilýär. Mundan başga-da, “GO Digital Wallet” -iň üsti bilen hödürlenýän KOSGEB emeli intellekt karzy programmasy bilen, “Technopreneurship” nyşany bolan kärhanalara ygtybarly maglumat saklanyşyna we ýokary öndürijilikli amal çeşmelerine girmek has aňsat.

greenaşyl öwrülişik taslamalaryna näçe maýa goýum meýilleşdirilýär?

Senagat we Tehnologiýa ministrligi, KOSGEB, TÜBİTAK we Bütindünýä banky bilen bilelikde amala aşyrylan Türkiýe Greenaşyl Senagat Taslamasy, zyňyndylary azaltmakda we 450 million dollar býudjet bilen serişde netijeliligini üpjün etmekde pudagy goldaýar. 2026-njy ýylyň sentýabr aýyna çenli “Greenaşyl özgertmeler” maksatnamasynyň çäginde 186 işjeň programma takmynan 165,5 milliard lira maýa goýum ululygyna ýetdi. Şonuň ýaly-da, maşyn, awtoulag, dokma we himiýa ýaly pudaklardan sanly öwrüliş programmalary 21 milliard lira maýa goýumyny emele getirýär.

Senagat we Tehnologiýa ministrligi, KOSGEB we TÜBİTAK tarapyndan ýerine ýetirilen bu maksatnamalar, himiýa, derman, tehnika, awtoulag we elektronika ýaly ileri tutulýan pudaklarda kärhanalary durnukly önümçilik tehnologiýalaryna geçirmegi maksat edinýär. 2026-njy ýylyň sentýabr aýyndaky maglumatlara görä, ýaşyl öwrülişik üçin 165,5 milliard lira we sanly üýtgeşme üçin 21 milliard lira bahasy bolan maýa goýum programmalaryna baha berilýär.

Üýtgetme proseslerine gatnaşmak isleýän kärhanalar, Senagat we Tehnologiýa ministrligi we KOSGEB tarapyndan açylan jaňlary ýerine ýetirip, goldaw programmalaryna ýüz tutup bilerler. Maliýe goldawy, "Strategiki hereket meýilnamasy" ýa-da maýa goýumyň häsiýetine we strategiki ähmiýetine laýyklykda kesgitlenen "ileri tutulýan maýa goýumlary" çäginde taslamalaryň kabul edilmegine baha bermek arkaly berilýär.

Netije

Türkiýanyň senagat syýasatynda "ekiz öwrülişik" diýlip atlandyrylýan ýaşyl we sanlylaşdyrma hereketi, diňe bir daşky gurşawyň durnuklylygyny däl, eýsem global bäsdeşlik ukybyny hem öz içine alýan gurluş üýtgemesi. Maýa goýumlarynyň kiçi we orta kärhanalar bilen bir hatarda iri kärhanalar derejesinde jemlenendigi, özgerişleriň esasy derejä ýaýrandygyny we öndürijiligiň ýokarlanmagynyň tutuş pudaga gönükdirilendigini görkezýär.

Esasanam emeli intellekt we sanlylaşdyrma gurallaryna berilýän elýeterlilik, adaty önümçilik usullaryndan tehnologiýa gönükdirilen önümçilik modellerine geçmegi çaltlaşdyrýan gural bolup hyzmat edýär. Şahadatnama amallarynyň emeli intellekt tarapyndan goldanyljakdygy, pudakda aç-açanlygy we halkara ülňülerine laýyklygy ýokarlandyrjak möhüm ädim hökmünde tapawutlanýar.

Mümkin täsirler

Bu maýa goýumlarynyň durmuşa geçirilmegi bilen, ileri tutulýan pudaklarda energiýa we çeşmeleriň netijeliliginiň ýokarlanmagyna we uzak möhletleýin önümçilik çykdajylarynyň azalmagyna garaşylýar. Esasanam gün energiýasy we galyndylary dolandyrmak ýaly ugurlara goýulýan maýa goýumlary, kärhanalaryň uglerod yzyny azaltmak arkaly eksportda ýaşyl şertnamanyň ýerine ýetirilmegini aňsatlaşdyryp biler.

Sanly özgeriş goldawlary, KOK-laryň iş proseslerini gowulandyrar, işçi güýjüniň netijeliligini ýokarlandyrar we ýalňyşlyk derejesini azaldar. Tehnologiýany geçirmek we gözleg işlerine goldaw içerki senagatyň tehnologiki garaşsyzlygyny güýçlendirip, goşmaça gymmatly önümleriň eksportyny goldap biler.