Türk serebrowaskulýar keseller birleşigi, ýaşlarda insult howpy barada duýduryş berdi

Türk serebrowaskulýar keseller birleşigi, 29-njy oktýabr, Bütindünýä insult güni mynasybetli insult keseliniň diňe garry ýaşlarda däl, eýsem ýaşlaryň arasynda hem bolup biljekdigini duýdurdy. Boehringer Ingelheim Türkiýe-iň şertsiz goldawy bilen geçirilen "insult bejergisi, irki gatyşma" habar beriş kampaniýasynyň çäginde newrologiýa hünärmeni, professor Özlem Kaýym Ýyldyz insultyň alamatlary, ýaşlarda ýüze çykmagy we öňüni alyş usullary barada maglumat berdi.

youngaşlarda insult howpuny ýokarlandyrýan faktorlar haýsylar?

Newrologiýa boýunça hünärmen Prof. Özlem Kaýym Ýyldyz insultyň garrylara mahsus saglyk problemasy däldigini, dürli töwekgelçilik faktorlary sebäpli ýaş ilatda hem bolup biljekdigini aýtdy. Peopleaşlarda insult howpuny ýokarlandyrýan esasy faktorlar sagdyn durmuş ýörelgeleri we semizlik, gipertoniýa we süýji keseli ýaly dowamly kesellerdir. Prof. Dr. Ýyldyz ýaşlaryň bu alamatlara üns bermeli däldigini we irki diagnozyň möhümdigini aýtdy.

insultda irki gatyşma nähili işleýär?

Insultyň irki gatyşmagy beýniniň zeperlenmesini azaltmak we näsagyň durmuş derejesini goramak üçin iň möhüm tapgyrdyr. "Insult bejergisi, irki gatyşma" kampaniýasy insult alamatlary başlanda, gyssagly lukmançylyk edarasyna ýüz tutmalydygyny ýatladýar. Prof. Doktor Özlem Kaýym Ýyldyz duýdansyz gürlemek, ýüzüň nädogry bolmagy ýa-da el-aýaklarda güýç ýitirilmegi ýaly ýagdaýlaryň insultyň alamatlary bolup biljekdigini aýtdy we şeýle ýagdaýlarda gyssagly lukmançylyk kömegini almagyň bejerginiň üstünliklerine gönüden-göni täsir edýändigini aýtdy.

Türk serebrowaskulýar keseller birleşigi tarapyndan 29-njy oktýabrda Bütindünýä insult gününiň çäginde geçirilen gözleg, ýaş toparlarda insult töwekgelçiligine ünsi çekmek bilen jemgyýetde habarlylygy ýokarlandyrmagy maksat edinýär. Newrologiýa hünärmeni Prof. Özlem Kaýym Ýyldyz, ýaşlarda insult keseliniň köpelýändigini belläp, bejergä irki gatyşmagyň aýgytly roluna ünsi çekdi.

Insult beýniniň dokumalarynyň kesilmegi ýa-da beýnine gan aýlanyşynyň azalmagy netijesinde beýni dokumasy kisloroddan mahrum bolanda ýüze çykýan çynlakaý lukmançylyk ýagdaýydyr. Dünýädäki saglygy goraýyş edaralary insult alamatlary duýulanda 112 gyssagly kömek merkezine gyssagly jaň edilmelidigini we hassany iň ýakyn newrologiýa merkezine äkitmelidigini maslahat berýärler. Saglygy yzygiderli barlamak we sagdyn durmuş endikleri insult howpuny azaltmakda iň esasy gorag ädimleri hasaplanýar.

Netije

insultaş ýaş toparlarynda insult keseliniň azalmagy durmuş durmuşynyň üýtgemeginiň jemgyýetiň saglygy üçin möhümdigini görkezýär. Saglyk sowatlylygyny ýokarlandyrmak we ýaşlara öz bedenindäki üýtgeşmeleri ir tanamaga mümkinçilik bermek insult ýüze çykan halatynda hemişelik zeper ýetmeginiň öňüni alyp biler.

Faktlara esaslanyp, insultyň diňe garrylyk keselidigi baradaky umumy ynam üýtgemeli ýaly. Irki gatyşmak mümkinçiliklerini bilmek, hassalaryň bejergä giriş tizligini ýokarlandyrmak arkaly dikeldiş prosesine oňyn täsir edýär.

Mümkin täsirler

Jemgyýetde habardarlygyň ýokarlanmagy ýaşlara töwekgelçilik faktorlaryny has çynlakaý kabul edip, yzygiderli saglyk barlaglaryna ýüz tutup biler. Uzak möhletleýin perspektiwada bu ýaş ýaşlarda insult keseliniň irki diagnozyna we bejerginiň üstünlikleriniň ýokarlanmagyna sebäp bolup biler.

Mundan başga-da, irki gatyşma habardarlygynyň ýokarlanmagy insult bilen baglanyşykly işçi güýjüniň ýitmegi we uzak möhletleýin ideg zerurlyklary ýaly sosial çykdajylary azaltmaga kömek edip biler. Saglyk ulgamyndaky gyssagly kömek bölümlerine ýüz tutmalaryň habarlylyk prosesi bilen has takyk we wagtynda ýerine ýetirilmegine garaşylýar.